Musical `Passion' is formidabel

Ten slotte zit Giorgio alleen op het toneel. Van de liefdesbrief die eerder op het voordoek stond, is nu, op het achterdoek, alleen de laatste regel nog over: ,,Ik wou dat ik één keer in jouw ziel kon kijken.'' Ons, het publiek, is dat inmiddels gelukt. We hebben gezien hoe hij allengs tot het besef is gekomen dat liefde onvoorwaardelijk moet zijn – en dat een zeer prettig pretje voor de steelse middaguren voor hem niet meer toereikend is. Met de mooie, maar getrouwde Clara heeft hij daarom gebroken. En hoewel de asgrauwe, ziekelijke Fosca na één liefdesnacht is gestorven, zijn het háár spullen die hij uiteindelijk koestert. Ver weg klinken nog de laatste woorden: ,,Your love will live in me'', hier vertaald als: ,,Jouw liefde leeft in mij.''

Passion is de theaterversie van Ettore Scola's film Passione d'amore, waarvan de musical-maestro Stephen Sondheim en zijn scenarist James Lapine in 1994 een beeldschoon vlechtwerk van themaatjes en echoënde teksten hebben gemaakt. Geen music for the millions, geen afgeronde songs en zelfs geen ruimte voor applaus als iemand uitgezongen is, want gezongen en gesproken tekst vormen één geheel – waarin de muziek aanzwelt en wegebt op de golven van het melodrama. Want melodramatisch is het verhaal wel, al is het nog zo gestileerd en onrealistisch geënsceneerd, met al die duetten die alleen maar fantasie zijn. Als kapitein Georgio in zijn legerplaats, ver van Milaan waar Clara woont, haar liefdesbrieven leest, zingen ze allerlei zinnen samen. En als Fosca hem, aanvankelijk door emotionele chantage, in haar ban brengt, speelt Clara steeds spaarzamer door zijn gedachten, zodat ze ook minder vaak in beeld is.

De musical is een driehoeksverhouding, waarbij een elfkoppig ensemble de rol van de buitenwereld speelt. In de Nederlandse versie, die gisteravond in première ging, staan drie musical-sterren van formaat: Stanley Burleson als robuust middelpunt, en Pia Douwes en Vera Mann als zijn belaagsters. Hij speelt en zingt Giorgio – van ongemak naar uiteindelijke overgave – met een superieure allure, waarin geen onderscheid tussen acteren en zingen meer bestaat. Pia Douwes is de fraaie maîtresse, licht van toon, flirterig en ten slotte met het stille verdriet van de afgewezene. Vera Mann, lijkbleek en het haar strak achterover, is haar onwaarschijnlijke rivale, eerst om aandacht bedelend alsof het een aalmoes was, en daarna steeds sterker, steeds doelbewuster in haar hartstochtelijke wurggreep. Als ergens te zien is wat er de laatste twintig jaar in Nederland aan musical-talent is gegroeid, is het hier. Alleen in het ensemble is nog niet iedereen in dit genre volleerd, want aan de eettafel in de officiersmess vallen te veel woorden weg.

Terwijl die woorden, die bij Sondheim altijd heel treffend op hun plaats staan, in de vertaling van Daniël Cohen vrijwel niets van hun samenhang hebben verloren. Voor de typisch Amerikaanse gevoelsteksten vond hij vaak knappe equivalenten, terwijl hij ook raad wist met de ingenieuze binnenrijmen: ,,Luister en verheug je / eindelijk een vleugje paradijs...'' Ze staan op muziek, die door een vijftienkoppig orkest onder leiding van Robert Jan Kamer met bijpassende zorg en precisie wordt gespeeld. De strijkers en houtblazers roepen melancholie en verlangen op. Net als de ingetogen, gedempte regie van Paul Eenens. Met iets minder beheersing zou Passion makkelijk larmoyant kunnen worden. Eenens koos – terecht – voor een gedempte toon, waarin de intrige steeds meer gaat benauwen.

En hij houdt dat vol tot en met het slotbeeld. Pas daarna kan er uitbundig worden geapplaudisseerd voor een musical, die in niets op de meeste andere musicals lijkt.

Voorstelling: Passion, van Stephen Sondheim en James Lapine, door Joop van den Ende Theaterproducties. Regie: Paul Eenens. Gezien: 30/8 Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Tournee t/m 24/1. Inl. (0900) 3005000