De kwaal en het middel

Toen minister A. Jorritsma van Economische Zaken vijf jaar geleden in conflict kwam met haar hoogste ambtenaar, S. van Wijnbergen, zei ze tegen hem: dan meld je je toch gewoon ziek?

De minister conformeerde zich aan de moderne Nederlandse arbeidsverhoudingen. Wie mot heeft met de baas, meldt zich ziek. Andersom: wie medische redenen opgeeft als hij als directeur of commissaris bij een onderneming vertrekt, weet dat de sceptici zich bijna vanzelfsprekend afvragen: ziek? Daar zal wel herrie in de tent zijn.

Ziekte is het laatste taboe in het Nederlands bedrijfsleven. Alle andere privacygevoelige onderwerpen zijn inmiddels in meer of mindere mate van openheid bespreekbaar. Geld? Tot op de laatste cent worden salarissen en gouden handdrukken bij beursgenoteerde bedrijven inmiddels openbaar. Scheiding of tweede huwelijk? Weinig mensen kijken daar nog van op.

Maar ziekte? Moet je het vertellen? Hoeveel moet je vertellen? Drie weken geleden liet voorzitter G. van Huygevoort van ambtenarenbond AbvaKabo FNV weten dat hij met onmiddellijke ingang stopt om medische redenen, die verder niet werden toegelicht.

Vorige week schiepen Ahold, Randstad en K. Vuursteen veel verwarring bij zijn aangekondigde terugtreden als president-commissaris om `persoonlijke redenen'. Zij bleken vervolgens een medische achtergrond te hebben. Ruzie? Bij twee bedrijven tegelijk? De `persoonlijke redenen' zijn een veel gebruikt, en misbruikt, argument om conflicten te verhullen. De media die een dag later opbelden in een telefonische persconferentie troffen niet Vuursteen aan de lijn, maar zijn woordvoerder. Nog meer onduidelijkheid.

Het kan ook anders. S. Jobs, topman van Apple, stuurde begin deze maand na een geslaagde operatie alle medewerkers een e-mail over zijn kwaal en zijn herstel. Maar je hoeft geen Amerikaans bedrijf te leiden om zoveel openheid te geven: als topman van Koninklijke/Shell moest C. Herkströter onder het mes, en dat werd netjes gemeld. Covoorzitter J. van den Ende doorbrak een taboe door open over zijn burn-out bij Endemol te spreken.

Gezondheid is zo'n persoonlijk onderwerp dat openheid afdwingen met regels of wetgeving onmogelijk is. Juist het persoonlijke karakter betekent dat de persoon zelf moet beslissen hoeveel hij vertelt. Maar omdat het zo persoonlijk is, kan niemand gebaat zijn bij onnodige speculaties over conflicten. Het hoeft geen taboe meer te zijn om bij vertrek om medische redenen ook gewoon medische redenen op te geven.