Tv als politieke flessenpost

Op school leerden we dat politieke tegenstanders elkaar moeten bestrijden met woorden. Maar gisteravond zagen we opnieuw dat de kracht van het woord wordt overvleugeld door de macht van het beeld. Een politiek gevecht ga je aan met shockerende beelden.

Eerst was er een videoboodschap van het `Islamitische Leger in Irak', verspreid door de Arabische nieuwszender Al-Jazeera en getoond door het RTL-nieuws en het NOS-journaal. Twee gegijzelde Franse journalisten lazen een verklaring voor dat Frankrijk binnen 48 uur het hoofddoekverbod voor moslims op openbare scholen moet afschaffen, anders gaan ze eraan. Ze leken meer op hun gemak dan de drie Japanners in april. Die zijn terug in Japan, begreep ik zaterdagavond uit een documentaire van het Belgische Terzake, maar zijn daar nu paria's van de samenleving. Beschuldigd van landverraad, omdat ze een door de regering als gevaarlijk betiteld gebied hebben bezocht en hun familieleden het bestonden de Japanse overheid te vragen hun troepen terug te trekken uit Irak. Van gijzelaar tot landverrader – geen Europeaan die het in zijn hoofd haalt een slachtoffer zo te behandelen. Maar dit terzijde.

Drie uur na de beelden van de Franse journalisten toonde VVD-Kamerlid Hirsi Ali bij Zomergasten haar film Submission, waarin ze samen met cineast Theo van Gogh ,,de wreedheden van de islam'' blootlegt. Onder geknal van zweepslagen zagen we een naakte vrouw onder een doorzichtige sluier op een gebedsmatje zitten. We hoorden en zagen haar in het Engels Allah aanroepen, afgewisseld met shots van koranteksten gekalligrafeerd op vrouwenbloot. De vrouw vertelde dat ze mishandeld wordt door haar man, maar dat ze zich ondanks alles blijft overgeven aan Allah.

De film duurt twaalf minuten. Daarna zegt Hirsi Ali: ,,Deze film is niet voor de kijker, maar voor moslimvrouwen.'' Hirsi Ali gaat door: ,,Ze worden geknecht, de vrouwen, niet allemaal, maar een meerderheid. Het staat in de koran. Dat wil ik van binnenuit bestrijden.''

Hè? Zomergasten stuurt flessenpost met een politieke boodschap. Hirsi Ali onderbreekt haar levensverhaal om over te schakelen op dit politieke statement. De betovering is verbroken. Zonde, want zelden konden we op basis van zulke goed uitgekiende beelden zien, horen en voelen hoe het is een politiek vluchteling te zijn en naar Nederland te komen. Er waren Panoramiek-beelden met saluerende schoolmeisjes uit het Somalië van 1976, maar ook fragmenten van Het spijt me, waarmee Hirsi Ali Nederland leerde doorgronden. Hirsi Ali, die toen nog in een asielzoekerscentrum woonde: ,,We holden de kamers door. Kom kijken: er huilt een man op de tv en hij zegt ook nog `het spijt me', terwijl het hele land meekijkt.''

Na Submission neemt de activiste, het VVD-Kamerlid, de columniste en de filmscenarioschrijfster de presentator op sleeptouw. Zo gebeurt het dat Zwagerman het Kamerlid wel vraagt naar het waarom van de film maar niet informeert naar de consequenties: vreest ze niet nieuwe doodsbedreigingen?

Een andere uitglijder maakt Zwagerman bij het fragment van het lijsttrekkersdebat na de gemeenteraadsverkiezingen van 2001. Melkert weet zich geen raad met Pim Fortuyn en zijn verkiezingszege. De presentator wil meer weten over Melkert als politiek leider, maar de zomergaste richt haar pijlen op het NOS-journaal dat weigert deze beelden aan Theo van Gogh af te staan. Hirsi Ali: ,,De politiek heeft geboet maar nu moeten Hans Laroes en het journalistieke establisment af van hun blinde vlek. Die beelden moeten naar Theo van Gogh.''

Zomergasten ontaardt in de Hirsi Ali- en Theo van Gogh-show. Ik had het kunnen weten. Zaterdag las ik in deze krant en De Telegraaf al over de provocerende film. Zaterdagmiddag berichtte Radio 3 dat de film is opgestuurd naar Al-Jazeera en zaterdagavond vertelde regisseur Van Gogh aan Met het oog op morgen dat hij politiebewaking krijgt. Op de vraag of de film niet te provocerend is, antwoordde hij: ,,Je moet geen dialoog met je doodsvijanden aangaan.''

Geen praatjes, maar plaatjes.

Deze week bespreekt Wubby Luyendijk, verslaggeefster van NRC Handelsblad, tv-programma's.