De Jonge verklaart zichzelf

Freek, op de hielen gezeten. RVU, Ned.3, 20.30-22.00u.

Freek de Jonge is vandaag zestig geworden en hij werkt harder dan ooit. Komende zondag vertoont de VPRO het eerste van vijftien programma's, die hij het komende najaar wekelijks gaat maken. En de RVU verzorgt vanavond de opmaat met de anderhalf uur durende documentaire Freek, op de hielen gezeten, die laat zien hoe De Jonge zich de laatste anderhalf jaar van podium naar podium spoedde. Alsof hij, inderdaad, op de hielen werd gezeten. Van een optreden op de jubileumviering van de Leeuwarder Courant en de verkiezingsconference van vorig jaar tot en met een spraakmakend praatje op de laatste nieuwjaarsreceptie van Ajax en de nog veel spraakmakender tournee langs de Nederlandse soldaten in Irak.

Met camera en geluid liep programmamaker Coen Verbraak vaak in het voetspoor mee, zodat we van al die uiteenlopende activiteiten heel wat te zien krijgen – inclusief, bijvoorbeeld, een nog niet eerder vertoond concert met het Residentie Orkest, waar enkele gepeperde koningshuisgrappen minstens twee bezoekers uit de zaal verjoegen. Ook werd de tv-ploeg toegelaten tot huize De Jonge, waar Hella en Freek hun zaken als een familiebedrijfje blijken te runnen. Een mooi beeld: samen aan de keukentafel, in telefonisch gesprek met een Vlaamse nieuwsrubriek die wil weten hoe veel het kost om een paar fragmenten te gebruiken. En een minder geslaagde scène: samen soep lepelend aan de eettafel, waar zij een gesprekje gaande wil houden, terwijl hij zich zichtbaar opgelaten voelt over de aanwezigheid van de camera.

Freek de Jonge is er immers niet de man naar om zich onbespied te wanen. Ook de vraaggesprekken die het ooggetuigenverslag larderen, zet hij goeddeels naar zijn hand. Als het gesprek over enkele paradoxale wendingen in zijn carrière gaat, relativeert hij ook volmondig alles wat hij eerder tegen Verbraak heeft gezegd: ,,Ik ben altijd in staat om mezelf te verklaren.'' Zo is het portret vooral een zelfportret geworden.

Behalve een bezoek aan het kerkje van zijn vader, en diens begraafplaats, is deze documentaire geen reguliere biografie. Fragmenten van vroeger komen er nauwelijks in voor. Maar fragmenten van nu des te meer.