Winstmachines van Ahold haperen

Topman Moberg zegt dat hij Ahold beter maakt, maar beleggers twijfelen. Zelfs parels als Albert Heijn en Stop & Shop worden dof. Moberg vraagt geduld.

Wéér tegenvallers bij Ahold. Veel beleggers gaven het afgelopen donderdag op, na de presentatie van de kwartaalcijfers van het supermarktbedrijf. Bij een vier keer zo hoge omzet als normaal verkochten ze hun aandelen. De koers zakte met 7 procent naar 5,31 euro: het laagste punt van de laatste twaalf maanden.

Anderhalf jaar nadat de boekhoudfraude bij de Amerikaanse groothandel US Foodservice naar buiten kwam en ruim een jaar na het aantreden van de nieuwe topman Anders Moberg, verliezen sommige beleggers hun geduld. Hebben ze gelijk?

Pessimisten die het bedrijf tegen het licht houden vragen zich af hoeveel soepel draaiende onderdelen Ahold eigenlijk nog heeft. Moberg besloot vorig jaar al alles te verkopen in Azië, Latijns-Amerika en Spanje plus twee Amerikaanse supermarktketens. Ook US Foodservice kan weg als het over twee jaar onvoldoende rendement oplevert.

De pareltjes zouden overblijven: Albert Heijn en het Amerikaanse Stop & Shop. Die twee zijn groot, groeien goed en genereren vrijwel alle winst bij het concern. Wat beleggers eergisteren ontmoedigde, waren de haarscheurtjes die ook deze kroonjuwelen leken te vertonen.

Bij Stop & Shop liepen in het tweede kwartaal omzet en bedrijfsresultaat terug. Albert Heijn wist niet te profiteren van de prijzenslag en de zwakte van de grote concurrent Laurus (Super De Boer, Edah, Konmar). Terwijl de omzet bij Laurus in het eerste halfjaar met 12 procent zakte, kon Albert Heijn in dezelfde periode slechts 1 procent meer verkopen. Het marktaandeel van Albert Heijn verbeterde nauwelijks. Van 20,6 procent in het eerste halfjaar van 2003 naar 20,7 procent nu.

Moberg ziet die problemen echt wel, zegt voorzitter Ruud Beumer van de centrale ondernemingsraad van Ahold. ,,Hij zit veel korter op de bedrijven dan oud-topman Cees van der Hoeven. Het management heeft de bedrijven stevig onder controle. Omzet en marktaandeel zijn belangrijk.'' In zijn herstructureringsplan Weg naar Herstel kondigde Moberg eind vorig jaar de verkoop aan van zeker 1.500 supermarkten. Alle resterende bedrijfsonderdelen moesten vanaf eind 2005 een winstmarge halen van minimaal 5 procent. Ook hun omzet dient minimaal 5 procent per jaar stijgen.

Die 5 procentsnorm lijkt een klus. Zeker bij een omzet die in het eerste halfjaar kelderde met 9 procent en een marge die een dieptepunt bereikte. Analisten hebben echter berekend dat als de matig draaiende bedrijfsonderdelen zijn verkocht, de normen bijna automatisch worden gehaald.

Beumer heeft Moberg enkele keren ontmoet. ,,Hij praat met veel managers om een draagvlak te krijgen. Hij is open en wil best in discussie, maar hij komt niet meer terug op besluiten. Het is strakker dan vroeger. In het verleden was er vrijheid voor de lagere echelons.''

Zeker bij de talloze reorganisaties moet het management bij de les blijven. Als je in de detailhandel niet oplet, slaat de concurrentie meteen toe, zei Moberg deze week met een verwijzing naar Stop & Shop. Om de Amerikaanse ketens efficiënter te maken was het management de laatste maanden ,,110 procent van de tijd'' bezig met een herstructurering. Rivalen kwamen met acties waar Stop & Shop te laat op reageerde.

Met deze gevolgen moet het concern straks weer rekening houden. Veel managers zijn nog lange tijd bezig met reorganisaties en desinvesteringen, waardoor de aandacht wordt afgeleid. Daarbij komt dat vanaf komend najaar een periode volgt waarbij Ahold in het nieuws is met binnen- en buitenlandse rechtszaken. Afgelopen jaar hadden de aanhoudende verhalen over de boekhoudfraude en de megabeloning van Moberg een negatieve invloed op werknemers en omzet bij vooral Albert Heijn.

De woede over 'De man van tien miljoen' kostte afgelopen najaar de meeste AH-winkels 10 procent van hun klanten. Na aanpassing van zijn beloning en een prijzenoorlog kon Albert Heijn in twee maanden tijd 200.000 vaste klanten terugwinnen. Op een aandeelhoudersvergadering begin dit jaar werd de stress verwoord door medewerker Walter Winter: ,,Het is op verjaardagsfeestjes geen pretje om te zeggen dat je bij Ahold werkt.'' Bijna snikkend: ,,Ik doe een dringend beroep op iedereen om een einde te maken aan alle ellende.''

Maar de misère is niet voorbij. Behalve de komende rechtszaken zal Albert Heijn beter moeten presteren, heeft Moberg intern tegen directeur Dick Boer gezegd. Hij wil het oude marktaandeel terug. Binnenkort begint Albert Heijn waarschijnlijk een nieuw prijsoffensief. Om aan de normen van Moberg te voldoen, moet het bedrijf verder snijden in de kosten. Cor-voorzitter Beumer hoopt dat de leiding de maatregelen voortaan wel beter aan het personeel uitlegt dan de laatste anderhalf jaar. Slecht voorbeeld: op de dag dat de beloning van Moberg bekend werd, zei AH dat het 440 banen zou schrappen. ,,Intern communiceren is de zwakte bij Ahold'', vindt hij. ,,Het is voor medewerkers niet duidelijk hoe het met de onderneming gaat en waar we heen willen.''

De povere communicatie komt misschien door de personeelswisselingen na de fraudeaffaire. Een enkeling wijst op de 'Scandinavische' houding van Moberg. Moberg haalt naar verhouding veel mensen van Ikea binnen, de meubelwinkelketen waar hij 29 jaar werkte. Hannu Ryöppönen werd de financiële topman en Svan-Ofo Kulldorff is nu vice-president bij de Scandinavische supermarktketen ICA. Binnenkort zou opnieuw een Ikea-manager overstappen.

De openheid bij Ahold neemt af, menen enkele analisten. ,,De resultaten worden elk kwartaal minder transparant'', vertelde Lukas Daalder van Bank Oyens en Van Eeghen deze week tegen Moberg. ,,Sommige inkomsten en kosten zijn in het laatste kwartaal onzichtbaar geworden'', meent ook analist Jürgen Elfers van Commerzbank. Hij vindt het moeilijk om Ahold te peilen. ,,Ze hebben geen doelen geformuleerd voor winst, omzet of marge voor dit en volgend jaar.''

Moberg stelt dat er teveel reorganisaties lopen om Ahold elk kwartaal langs een liniaal te leggen en daarna te roepen dat het goed of slecht gaat. Elfers: ,,Ik heb een goed gevoel bij Moberg. Hij staat met beide benen op de grond. We moeten wachten tot 2006 om te beoordelen of dat goede gevoel terecht is geweest.''