Wie beslist wat over verzorging

Waar krijgt u hulp als u of een dierbare die nodig heeft? Alles begint bij een van de 72 Regionale Indicatie Organen (RIO). De huisarts of ziekenhuisverpleegkundige kan de patiënt met een RIO in contact brengen of de patiënt kan zelf contact opnemen. Door middel van een huisbezoek, telefoongesprek of dossieronderzoek stelt het RIO vast welke zorg er nodig is (indicatie). Ook beoordeelt het RIO of de patiënt een beroep kan doen op voorzieningen uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) en de Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG). De AWBZ is bedoeld voor zorg die door de lange duur zoveel kost dat die moeilijk te verzekeren is. Hieronder vallen bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, verpleging en verzorging aan huis, hulp met opstaan, aanpassingen aan de woning en langdurige, chronische geestelijke gezondheidszorg (GGZ).

De indicatie van het RIO wordt overgedragen aan een van de 32 `zorgkantoren', die zijn opgericht door de gezamenlijke zorgverzekeraars. Zij zijn de spin in een web van vraag en aanbod: de zorgkantoren beslissen of de patiënt de zorg krijgt en kopen met geld uit de AWBZ uren zorg in bij instellingen voor bijvoorbeeld thuiszorg of geestelijke gezondheidszorg. Als de zaak ingewikkeld is, bijvoorbeeld bij een dementerende bejaarde die meer soorten zorg nodig heeft, of als er problemen ontstaan, komt het Zorg Toewijzings Bureau (ZTB) van het zorgkantoor er aan te pas.

De patiënt kan bij het RIO kiezen uit zorg in natura of een persoonsgebonden budget (PGB). In beide gevallen betaalt hij of zij dezelfde inkomensafhankelijke eigen bijdrage. In geval van zorg in natura schakelt het zorgkantoor een thuiszorginstelling in die verbonden is aan de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg, en daarmee erkend door Zorgverzekeraars Nederland. De patiënt krijgt dan zorg van de wijkverpleging.

Als de patiënt (of degene die hem bijstaat) de zorg zelf in handen wil houden, bepaalt het zorgkantoor de hoogte van het PGB en maakt dat bedrag over aan de patiënt. De patiënt kan dan zelf de instelling(en) kiezen en afspraken maken over de planning. Particuliere bureaus kunnen adviseren bij het zoeken van zorgverleners en bemiddelen. Een PGB is aan strenge regels gebonden. Gebruikers moeten over 98,5 procent verantwoording afleggen aan het zorgkantoor. Hulp bij het invullen van de formulieren kan betaald worden uit de 1,5 procent vrije bestedingsruimte.

De RIO's werken nu onafhankelijk van elkaar, waardoor er grote verschillen kunnen zijn in de indicaties die zij stellen. Per 1 januari 2005 krijgen zij een aansturend orgaan, het Centrum Indicatiestelling Zorg, dat daar verandering in moet brengen.

Omdat de AWBZ te duur en ingewikkeld is geworden, wil minister Hoogervorst (Volksgezondheid) per 1 januari 2006 de vergoedingen uit de AWBZ beperken tot professionele persoonlijke verzorging en verpleging. Dan worden lichtere zorg en ondersteuning, zoals huishoudelijke hulpen dagbestedingsactiviteiten ondergebracht in een nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). De gevolgen voor de bijna 70.000 PGB-houders zijn nog onduidelijk.

Websites: www.lvio.nl, www.pgb.nl, www.lvt.nl, www.npba.nl, www.zn.nl