Snijden met licht brengt levende weefsels en embryo's in beeld

Een nieuwe microscopische techniek maakt het mogelijk de ontwikkeling van organen in levende embryo's in beeld te brengen. De meest gangbare manier om het inwendige van weefsels en organismen te bekijken is er dunne plakjes van af te snijden en die onder een microscoop te leggen. Kijken naar levende materie is dan uitgesloten. Onderzoekers van het Europese Laboratorium voor Moleculaire Biologie in Heidelberg hebben echter een techniek ontwikkeld waarbij een monster doorsneden wordt met een dun vlak van laserlicht. Omdat dit maar een paar micrometer dik is, wordt de rest van het monster niet belicht en kan het zonder schadelijke gevolgen laagje voor laagje worden bekeken (Science, 13 augustus).

Met licht diep doordringen in een biologisch monster is moeilijk. Hoe dieper de (laser)bundel komt, des te meer wordt deze geabsorbeerd en verstrooid en des te minder licht is er beschikbaar voor de belichting. Bovendien leidt de intense laserstraling die nodig is om toch nog een redelijk beeld te krijgen tot onherstelbare schade. Om die reden deden Jan Huisken en zijn collega's het anders. Ze belichtten hun embryo's van de zijkant met een dun vlak van laserlicht en verplaatsten dat vervolgens door het monster heen. Alleen daar waar het blauwe laserlicht binnendringt, ontstaat groene fluorescentie die met het objectief van een microscoop kan worden opgevangen en een microscoopbeeld oplevert.

Met deze techniek bleek het mogelijk urenlang de ontwikkeling van het embryo van een fruitvliegje en van een visje te volgen. In beide gevallen werden mutanten bekeken die in alle weefsels een fluorescerend eiwit produceren. Het licht dat dat eiwit uitzendt, na te zijn aangeslagen met de laser, diende om de afbeeldingen te produceren. Beide embryo's voltooiden schijnbaar zonder problemen de volledige embryonale ontwikkeling, ondanks meer dan 12.000 keer met de lasermicroscoop `op de foto' te zijn gezet.