Oorlogspresident zoekt het centrum

Maandag begint in New York de Republikeinse Conventie. President Bush zal er alles op alles zetten de onbesliste kiezer voor zich te winnen.

Het moet nergens over gaan, maar alles staat op het spel. Dat is de wonderlijke inzet van de Republikeinse Conventie, volgende week in New York. George W. Bush, de oorlogspresident, wil winnen op sleutelwoorden, op karakter, niet op nieuwe plannen.

Maar zelfs de president van de Verenigde Staten heeft de klimaat-behandeling niet helemaal in de hand. Zijn conventie-strategen hebben voor maandag een eerste avond met gematigde en populaire sprekers gepland. Oud-burgemeester van New York Rudi Giuliani en de ook door Democraten bewonderde senator John McCain zullen echter niet in alle huiskamers Bush-de-compromisbouwer kunnen aanprijzen: de Amerikaanse tv-netwerken laten maandag verstek gaan. Vier avonden politiek is te veel voor de kijkers van ABC, NBC en CBS. Vroeger zonden zij vier hele dagen uit, nu drie keer een of twee uur. De conventies van de twee grote partijen zijn voornamelijk aangewezen op kabeltelevisie, waar de opiniëring de verslaggeving steeds meer overwoekert.

Ook de rest van de week proberen de Republikeinen de onbesliste kiezers, die door het midden zweven, te bereiken. De vorig jaar tot gouverneur van Californië gekozen body-builder en filmacteur Arnold Schwarzenegger deelt dinsdag het podium met presidentsvrouw Laura Bush. Een belangrijke toespraak wordt zelfs gehouden door een Democraat, de conservatieve senator Zell Miller. Bush wordt donderdag voor zijn afsluitende toespraak ingeleid door de gematigde Republikeinse gouverneur Pataki van New York.

Het dient allemaal om de onbesliste kiezers gerust te stellen. Vooral jonge vrouwen en moeders uit de voorsteden voelen meer voor het `conservatisme-met-een-hart' uit Bush' 2000-campagne, dan het tromgeroffel van de opperbevelhebber in de oorlog tegen het terrorisme. Toch is dat de rol waarin Bush en zijn pleitbezorgers de meeste argumenten voor een tweede termijn zullen zoeken.

Bush gaat zijn politieke kroningsfeest goed gemutst in. Uit net gepubliceerde peilingen blijkt dat zijn campagne de kleine voorsprong waarmee Kerry zijn conventie eind juli in Boston afsloot, heeft weggewerkt. De Republikeinen hebben kans gezien twijfel te zaaien over John Kerry's verleden als veelvoudig onderscheiden Vietnam-veteraan. De oorlog van toen is nog steeds een politiek uit te buiten metafoor voor de oorlog van nu. Nadat Bush eerder in het jaar punten verloor wegens zijn ontwijking van militaire dienst in de Vietnam-oorlog, en Kerry van zijn heldhaftige actieve dienst een bewijs van geschiktheid voor leiderschap in zware tijden maakte, heeft een veteranen-actiegroep die officieel niets met de Bush-campagne te maken heeft, Kerry ervan beschuldigd te hebben gelogen over zijn verwondingen. Bewijzen had de groep niet, maar een flink deel van de kiezers is niet meer zo zeker van zijn Kerry's kwaliteiten als opperbevelhebber, ook al verwerpt een kleine meerderheid `Irak'. Bush hield deze week behendig afstand van zijn pitbulls door het werk van ongereguleerde politieke actiegroepen te veroordelen. ,,Ik ben er ook het slachtoffer van geworden'', claimde hij.

De Vietnam-discussie vervangt de Irak-discussie. Dat komt de Republikeinen goed uit. Zij zagen zelfs kans het weer actuele Abu Ghraib gevangenisschandaal goeddeels uit het nieuws te houden. Twee deze week verschenen rapporten legden de vinger op de door Bush en zijn minister van defensie Rumsfeld gegeven ruimte om het internationaal oorlogsrecht te negeren, zonder overigens conclusies te trekken.

Uit peilingen blijkt ook dat buitenlands beleid de verkiezingen beheerst. Het programma van Bush is helder: het terroristisch gevaar vereist continu, standvastig leiderschap. De gebrachte offers zorgen voor een veiliger wereld. Op binnenlands gebied heeft president Bush nog vrijwel geen programma ontvouwd. Hij wijst op schoolbeleid, medicijnen voor ouderen en vooral belastingverlaging.

Van dat laatste zal hij naar verwachting meer vragen. Privatisering van de sociale zekerheid wordt nu een pleidooi voor een `eigenaars-cultuur', iedereen mag een stukje van zijn eigen lot bezitten. In de hoop dat het ook die sinds 2000 sterk in aantal toegenomen Amerikanen onder de armoedelijn en zonder medische verzekering, zal overtuigen: 12,5 procent is arm (minder dan 18.600 dollar inkomen voor een gezin met twee kinderen) en bijna 16 procent is onverzekerd.

Financiële grootmachten op Wall Street beginnen, volgens een bericht in The Financial Times van gisteren, Bush de rug toe te keren wegens zijn buitenlands beleid én zijn belastingpolitiek en begrotingstekorten. Maar voorlopig heeft hij een oorlogskas waarmee tot de verkiezingen van 2 november een nog niet eerder vertoond mediaspektakel kan worden gekocht.

Daarin kan de zonder veel banen – aantrekkende economie worden belicht, en op het aambeeld van de immateriële thema's worden gehamerd. In dat verband maakte vice-president Cheney deze week een verrassend uitstapje van de officiële lijn door afstand te nemen van het presidentiële standpunt dat de Amerikaanse grondwet moet worden gewijzigd om iedere vorm van homo-huwelijk te verbieden.

Cheney zei dat een dergelijk decreet aan de individuele staten kon worden overgelaten. Sommigen zagen in dit verschil van mening een nieuw bewijs dat Bush volgend week in het linkse New York een beetje links wil doen. Anderen vermoedden dat Cheney, wiens dochter Mary openlijk homoseksueel is, gewoon zei wat hij voelde. Welke uitleg geldig is, allebei geven zij George W. Bush de iets rondere hoeken die zijn geharnast beleid van de afgelopen vier jaar hem ontnam.