Athene hoopt op Barcelona-effect

Zijn de minstens tien miljard euro kostende Spelen een duur feestje geweest of betalen deze investeringen zich straks dubbel en dwars terug?

Ze heeft het ontelbare keren gezegd, Gianna Angelopulos-Daskalaki, de voorzitster van het Griekse olympisch organisatiecomié: ,,Wij willen het moderne gezicht van Griekenland laten zien.'' Even zovele malen vroeg politiek commentator Nikos Dimou: ,,Tegen welke prijs?'' Sinds gisteren staat de teller op tien miljard euro. Dat is veel geld voor een sportfeest dat nog geen tweeënhalve week heeft geduurd.

Maar de kosten verdienen zich terug, voorspelt een recent verschenen studie van de Kamer van Koophandel in Athene. In de studie zijn de gevolgen van de Olympische Spelen gedurende de afgelopen twintig jaar op een rijtje gezet. En overal – in Barcelona, Atlanta, Seoel en Sydney – hebben de Spelen in de jaren erna geleid tot meer investeringen, meer toerisme en minder werkloosheid. Dat Atlanta, Barcelona en ook het bejubelde Sydney nog jaren gebukt zijn gegaan onder schulden als gevolg van de Spelen, vermeldt de studie niet. Noch het feit dat Sydney nog steeds veel verlaten olympische accommodaties huisvest. Ondanks de schuldenlast van 16,5 miljard euro waaronder bijvoorbeeld Barcelona jaren na de Spelen van 1992 gebukt ging, gaan optimisten – er is geen land in Europa waar zoveel gehoopt wordt als in Giekenland – er van uit dat wat de Spelen Barcelona hebben gebracht, in Athene ook kan.

Het is echter de vraag of het Athene lukt zich in de komende vijf, tien jaar te ontwikkelen tot een regionaal centrum voor internationale ondernemingen. Blijkens een Pan Europese Studie uit 1992 stond Barcelona op de negentiende plaats waar het ging om telecomdiensten, op de vijftiende voor wat betreft transport en infrastructuur, op de tiende wat betreft nabijheid van afzetmarkten en op de achtste als aantrekkelijke vestigingsplaats. Wat betreft onderwijsfaciliteiten, huisvesting en medische zorg hoorde Barcelona reeds toen bij de top vijf. Scores waaraan Athene in 2004 nog niet kan tippen en dat verschil in uitgangspositie wordt gemakkelijk in Athene vergeten.

Maar ook de federatie van Griekse ondernemers ziet het tijdperk van na de Spelen met een zonnige blik tegemoet. Door de mega-investeringen in de infrastructuur is het aanzien van Griekenland in het buitenland alleen maar gestegen en dat zal, aldus de ondernemers, niet alleen de toeristensector ten goede komen, maar ook buitenlandse investeerders aantrekken. ,,Na de Spelen zal Griekenland een opener land zijn. Dat staat buiten kijf'', zo heet het.

Het is echter niet ondenkbaar dat veel van de burgers in die opener samenleving de hand op de knip houden omdat het werk dat aan de Spelen gerelateerd was, er straks op zit, waardoor op korte termijn de werkloosheid zal toenemen, de consumenten minder zullen kopen en de gehoopte extra economische groei achterwege blijft. ,,Wij zijn straks bankroet. De enige die rijk geworden zijn van de Spelen zijn de grote bedrijven. Dit is een ware Griekse tragedie'', aldus Nana Vafidi, aanvoerster van de beweging die zich steeds tegen de Spelen heeft gekeerd. En volgens commentator Nikos Dimou zal, wanneer de Spelen voorbij zijn, menige Griek beseffen ,,dat hij de komende tien, twintig jaar diep in de buidel moet tasten om de miljardenkosten te dekken. Veel Grieken zien deze Spelen dan ook niet als iets van hen. In hun ogen is het vooral Gianna's feestje'', zei hij tegen het persbureau AP.

Om het gewenste aantrekkelijke investeringsklimaat te bewerkstelligen, zal de Griekse regering een aantal structurele maatregelen moeten nemen. Zo moet de arbeidsmarkt flexibeler worden door het opheffen van beschermende wetgeving en de macht van de vakbonden, die per definitie behoudend zijn en zich van oudsher in Griekenland keren tegen private ondernemingen, moet worden doorbroken, zo klinkt het in meer liberale kringen.

Ook zou de vrije concurrentie versterkt moeten worden door herziening van het belastingsysteem en het privatiseren van overheidsdiensten. In Griekenland is de overheid nog steeds de grootste werkgever. En natuurlijk: de beruchte red tape moet worden beëindigd.

Volgens kenners is het streven gericht op private investeringen, vooral uit het buitenland, in onder meer energie, transport, telecom, industrie, de financiële sector en vanzelfsprekend het toerisme.

Maar, zei Michalis Masourakis, van de Alpha Bank tijdens een bijeenkomst van de Athens Business Club: ,,Als de overheid na de Olympische Spelen in de periode van 2005 tot 2008 een haarscherpe planning maakt, kan voor ruim dertig miljard euro worden geïnvesteerd in infrastructuur waarvan een groot deel in aanmerking komt voor EU-subsidie.''

Het economische lot van Griekenland blijft, op de middellange termijn, zoals gewoonlijk, grotendeels liggen in handen van de overheid. Met publieke investeringen en aanzienlijke hulp van de EU. ,,Zo kan de budgetoverschrijding dalen tot onder de drie procent, terwijl de overheidsinvesteringen hoog blijven'', aldus de krant Kathimerini. Met de uitstraling van de Spelen heeft het intussen niks te maken.