Astmapatiënten houden therapie met corticosteroïde niet vol

Slechts één op de vijf astmapatiënten die wegens hardnekkige benauwdheid inhalatiecorticosteroïden krijgen voorgeschreven, houdt die behandeling ook werkelijk vol. Die geringe therapietrouw is uiteindelijk slecht voor de gezondheid van de astmapatiënten.

Therapietrouw blijkt als mensen een recept krijgen voor een langdurig te gebruiken medicijn en na een paar maanden niet meer bij apotheek komen om nieuwe porties medicijnen af te halen. Zulke `consumptiepatronen' zijn af te leiden uit de PHARMO-database van farmaco-epidemiologen aan de Universiteit Utrecht. Voor dit onderzoek is nog gebruik gemaakt van een populatie van 325.000 inwoners in twaalf Nederlandse steden. De PHARMO-database bevat tegenwoordig de gegevens van 2 miljoen patiënten.

De onderzoekers selecteerden alle mensen in de database die tussen januari 1994 en december 2000 voor het eerst een recept hadden ingeleverd voor inhalatiecorticosteroïden (beclometason, budesonide of fluticason). In het totaal waren dat 8.736 mensen, merendeels astmapatiënten maar ook mensen met chronische obstructieve longziekte (COPD). 80 procent van hen kreeg het recept van de huisarts en de overigen van de specialist (Respiratory Medicine, aug).

Corticosteroïden kunnen de ontstekingsverschijnselen onderdrukken in de luchtwegen bij astmapatiënten. Die zijn het gevolg van overgevoeligheid voor bijvoorbeeld pollen of huismijten. Omdat allergie niet overgaat, moeten patiënten met hardnekkige astma blijvend, iedere dag opnieuw, corticosteroïden inhaleren. Maar uit de database blijkt dat maar liefst één op de twee patiënten al binnen zes maanden weer was gestopt en dat maar 1.539 mensen minder dan één op de vijf de behandeling met inhalatiecorticosteroïden een jaar had volgehouden. Dat was niet omdat ze geen astmaklachten meer hadden, want die kwaal gaat normaal gesproken niet zo snel spontaan over.

Therapie-ontrouw ligt bij inhalatiecorticosteroïden op de loer omdat het een paar weken duurt voordat de astmapatiënt iets merkt van het ontstekingsonderdrukkend effect. Maar in die weken heeft hij soms al wel last van bijwerkingen zoals heesheid, keelpijn of, zeldzaam, een schimmel in de mond. Het Nederlands Huisartsen Genootschap adviseert dan ook bij hardnekkige astma een lage dosis inhalatiecorticosteroïden voor te schrijven. Dan is het risico op bijwerkingen zo klein mogelijk. Er bestaan ook combinatiepreparaten van inhalatiecorticosteroïden én een luchtwegverwijder. Die verlichten meteen de benauwdheid, terwijl ze tegelijk luchtwegbeschadiging op de lange termijn voorkómen. Combinatiepreparaten hebben echter als nadeel dat de dosering moeilijker is aan te passen aan de individuele behoefte.