Marathon

In Olympia is nooit een marathon van 42.195 meter gelopen. De langste race was de dolichos, maximaal 4.800 meter. Toch liggen de wortels van de moderne marathon wel degelijk in de Klassieke Oudheid. De beslissing van de organisatoren van de Spelen van Athene in 1896 de marathon in het atletiekprogramma op te nemen werd ingegeven door de toen sterk oplevende interesse voor het oude Griekse verleden. Dat de Griekse schaapherder Spyros Louis de eerste marathon won, maakte de band met dat verleden alleen maar sterker.

De basis voor de marathon ligt in de alom bekende veldslag bij Marathon. Tegen ieders verwachting versloegen de verzamelde Grieken daar in 490 voor Christus de sterker geachte Perzen. `Marathon' werd een begrip en er kwamen ook twee verhalen in omloop waarin hardlopers centraal staan. Volgens de geschiedschrijver Herodotus hadden de Atheners kort voor de slag een boodschapper naar Sparta gestuurd om extra hulp te vragen. Philippides (of Pheidippides) rende in twee dagen naar Sparta, een afstand van 260 km. Een wereldprestatie, zeker als we in aanmerking nemen dat hij over ruw terrein rende. Veel hebben zijn inspanningen niet uitgehaald. De Spartanen vertrokken pas nadat ze eerst een religieus festival hadden gevierd en arriveerden een dag na de slag.

Voor de pleitbezorgers van de moderne marathon bood de geschiedenis van Philippides weinig aanknopingspunten. Ze klampten zich vast aan een andere, later in omloop gebrachte versie. Vals weliswaar, maar wel goed bruikbaar. Onmiddellijk na de Slag bij Marathon zou Pheidippides naar Athene zijn gerend om het heuglijke nieuws van de overwinning te vertellen. Hij kwam uitgeput aan en kon nog net uitbrengen dat de Atheners hadden gezegevierd. Direct daarna zakte hij in elkaar en stierf. Het was een aansprekend verhaal dat in de negentiende eeuw door dichters en schrijvers herhaalde malen was opgetekend.

De laatste `race' van Pheidippides werd het uitgangspunt voor de moderne marathon. Maar over de afstand die hij had gelopen tastten de organisatoren in het duister. Er moesten keuzes worden gemaakt die niet op concrete gegevens berustten. In 1896 legde men in Athene een parcours uit dat veel korter was dan 40 kilometer. In Parijs in 1900 en in St. Louis in 1904 was het niet veel anders. De huidige lengte van de marathon werd voor het eerst gelopen bij de Spelen van 1908 in Londen. Van de startstreep bij Windsor Castle tot de finishlijn bij de koninklijke loge in het olympisch stadion was het precies 42.195 meter. Dat is dit jaar ook de afstand van het slagveld bij Marathon naar het stadion waar Spyros Louis zijn grote triomf behaalde.