Historicus bijt in het stof

John Keegan is militair historicus, auteur van geprezen werken als The Face of Battle, Mask of Command en A History of Warfare, en defensieredacteur van de Britse conservatieve krant The Daily Telegraph. Keegan kreeg veel lof voor zijn vermogen feiten los te weken uit de heersende mening. Dus iedereen denkt dat het kraken van de Duitse Enigma-code de doorslag gaf bij de Slag om de Atlantische Oceaan tegen Duitse onderzeeboten? Dat is niet helemaal waar, becijfert Keegan droogjes. Hij schrijft bovendien net zo virtuoos over middeleeuwse blijden en wapentuig van Afrikaanse jagers en verzamelaars, als over Napoleontische seinsystemen en moderne communicatiesatellieten. Het weetje dat hedendaagse, met radio's, nachtzichtapparatuur en automatische wapens behangen soldaten precies evenveel kilo's meezeulen als een Spartaanse hopliet 2500 jaar terug, is ook typisch Keegan.

Zijn nieuwe The Iraq War beschrijft de aanloop tot en het verloop van de campagne die het regime van Saddam Hussein uit het zadel gooide. Keegan neemt een lange aanloop: hij begint bij Mesopotamië en belandt via het Ottomaanse Rijk, de Iraakse opstand tegen de Britten in 1941 en de halfslachtige oorlog van 1991 bij het conflict van begin vorig jaar. Pas halverwege het boek passeren de Amerikaanse en Britse tanks op weg naar Bagdad de grens met Koeweit. Het eindigt bij de gevangenneming van Saddam Hussein.

Helaas is dit een van Keegans mindere boeken. Niet eens omdat de oorlog in Irak nog lang niet afgelopen is, en het boek dus beter niet onder deze titel had kunnen worden gepubliceerd. Er is vooral iets anders mis. De grootste gemene deler van Keegans oeuvre, en de belangrijkste zeggingskracht ervan, is de afwezigheid van politieke opinies. Of hij nu schrijft over Amerikanen op de Franse invasiestranden, Noormannen, Engelsen in de loopgraven van Vlaanderen, of Amerikaanse prairie-indianen, Keegan weet hun krijgshistorische rol altijd te herleiden tot militaire essentialia, zoals: logistiek vermogen, moreel, misleiding van de tegenstander of vuurkracht.

In de eerste, puur historische hoofdstukken van dit boek slaagt hij er wel weer in om een complexe geschiedenis objectief en stilistisch mooi weer te geven. Maar zodra het gaat om de rol van de Verenigde Naties, de mogelijke aanwezigheid van Iraakse massavernietigingswapens en andere, nog altijd politiek omstreden factoren die het conflict omringen, verwordt The Iraq War van een militair geschiedenisboek tot een persoonlijk commentaar.

Wat Keegans mening is, viel al af te leiden uit zijn stukken in The Daily Telegraph. Maar misschien wel het krachtigst liet hij zich daarover uit tegen de linkse The Guardian: ,,Ik was en ben sterk vóór de militaire actie tegen het regime van Saddam Hussein in maart en april 2003, zoals ik er ook vóór was om zijn strijdkrachten in 1991 uit Koeweit te zetten.''

Dat is een respectabele mening, die zich goed leent voor actueel commentaar in kranten. Maar zo'n uitgangspunt staat, zoals elke opinie, objectieve geschiedschrijving in de weg, vooral zolang het woestijnstof boven lopende kwesties nog niet is opgetrokken.

John Keegan: The Iraq War. Hutchinson, 288 blz, €32,50

</RE>