Het rijk der fossielen

Alweer die verdomde Duitsers. Die gevoelens zullen ongetwijfeld nog heel lang vastkleven aan gisteravond. `Onze' hockeyvrouwen stonden er niet in de finale tegen de Duitse ploeg om Olympisch Goud, zoals een van hen het zelf verwoordde. Weer die Duitsers, het leek een wetmatigheid. Maar opeens realiseerde ik me dat een dag eerder Anky van Grunsven het dressuurgoud had gegrepen door nu juist haar Duitse concurrente op het ultieme moment de baas te zijn.

Er bestaat geen objectieve werkelijkheid. Je neemt altijd waar vanuit je eigen emoties, ervaringen, normen en waarden. Ook zo'n hockeywedstrijd. Of de aflevering van Nova van gisteravond, waarin mijn werkelijkheid als gast heel duidelijk een andere was dan die van Hans Laroes, hoofdredacteur van het NOS Journaal, en Harry Lockefeer, parttime hoogleraar en voormalig hoofdredacteur van de Volkskrant. Meer wil ik er niet over zeggen, omdat op deze plaats in ieder geval nog enige distantie wordt vereist.

Maar u begrijpt wel dat mijn laatste avond als gastschrijver in deze rubriek voor mij een gedenkwaardige was. Om mijn taak toch enigszins naar behoren te kunnen vervullen meldde ik mij al om zeven uur op de Nova-redactie, om in een rustig hoekje het televisieaanbod tot mij te nemen. Een omgeving waar ik vroeger zelf rondliep. Maar ik was er nu in een andere rol en dat merkte ik direct in de contacten met oud-collega's. Een vervreemdende ervaring, die ook tot sterke relativering uitnodigde.

Juist op deze plek herkende ik bijvoorbeeld de stem van voormalig Nova-presentatrice Margriet Vroomans als voice-over bij een door RTL4 uitgezonden documentaire. Met dit werk moet ze nu de kost verdienen, omdat ze door de eveneens voormalig hoofdredacteur Rik Rensen de laan werd uitgestuurd.

De drang tot relativering werd versterkt bij de Masterclass Presenteren. Geobserveerd door Sonja Barend ging Robert ten Brink met drie buisvedetten in de dop op zoek naar de geheimen van het presentatievak. Uit de beelden van vroeger werd vooral duidelijk hoe Ten Brink zelf in dit metier is gegroeid. Maar desondanks kwam hij er ook niet uit om heldere criteria te formuleren. ,,Je moet door de buis komen.'' Tjaa...

De presentatie van Karel van de Graaf van de laatste door de AVRO gemaakte aflevering van Netwerk bevestigde nog eens dat men in Hilversum vooral met zichzelf bezig is. Kijk eens, wat een prachtige dingen we de afgelopen acht jaar allemaal hebben gemaakt. De ijdelheid en zelfgenoegzaamheid dropen er vanaf. Alsof ze zich niet gewoon met het nieuws en de achtergronden van gisteren bezig hadden moeten zijn.

Dat je eigen context zo richtinggevend is bij het televisie kijken ervoer ik bijna lijfelijk tijdens de EO-documentaire over het UMC. Als voorzitter van een nieuw te bouwen Ronald McDonaldhuis genoot ik met volle teugen van de beelden die lieten zien hoe de ouders van een zwaar ziek kind dicht bij hun kostbaarste bezit konden zijn dankzij het logeerhuis van deze organisatie, recht tegenover het ziekenhuis.

Maar het televisiefragment dat voor mij deze hele week in het kader van relativering zette was het gesprek in TV3 met een jonge rapper. Toen besefte ik dat we ook op deze plaats in deze krant, en ik dus ook, vanuit de normen en waarden van de dominante, witte-middenklassecultuur over dingen praten. Terwijl al lang een jongere generatie bezig is met een samenleving die zich langs heel andere patronen ontwikkelt. Een samenleving die veel diverser, multicultureler en internationaler is dan die ons nu op de buis wordt voorgespiegeld. Een samenleving ook waarin de televisie een heel andere rol zal gaan spelen. Niet meer als het dominante medium, maar slechts als een van de vele media waarmee we communiceren. Met eigen pc kan straks iedereen eigen televisie maken. Voor mijn studerende zoon is zijn laptop al veel belangrijker dan zijn tv. Hij haalt muziek en films binnen, kijkt naar programma's wanneer hij wil, communiceert met tientallen mensen over de hele wereld en lacht nu vertederd als hij mij stuntelig de spellingscontrole ziet hanteren. Ik ben al bijna een fossiel, zoals zovele (ex)collega's in Hilversum.

Dit is de laatste bijdrage van Victor Deconinck, oud-presentator van Twee vandaag.