Een residentiële nederzetting

In de nederzetting Maaleh Adumim op de Westelijke Jordaanoever verrijzen steeds meer prestigieuze appartementen. Hier wordt gebouwd aan uitbreiding van Israël in oostelijke richting.

De wervende brochures van makelaarskantoor Tivuch Shelly overdrijven niet. Maaleh Adumim, gelegen tussen Jeruzalem en Jericho op de Westelijke Jordaanoever, ademt inderdaad welvaren en urbaan succes uit. Hier heerst de scherp bewaakte, luxueuze rust van een omheinde residentiële wijk zoals in Nevada of Californië.

Iedere associatie met een joodse nederzetting in bezet gebied is vermeden: palmen, oleanders, bougainvilles en rozen in frisgroene parken en langs zorgvuldig schoongehouden straten. Rond en in nieuwe appartementenblokken en designer-villa's van roomgeel Jeruzalemsteen hangt een geur van verf en opdrogend beton. Alleen het terras met witte wijn uit Nappa Valley ontbreekt. Geen Amerikaanse drop-outs met wilde baarden, lange slaaplokken en geweren, geen junks of halfgare zeloten met messiaanse denkbeelden, geen groot machtsvertoon van het Israëlische leger, maar vredig winkelende families, tieners, die aan het einde van de vakantie schoolgerei inslaan. De stilte wordt alleen verstoord door het busverkeer van en naar Jeruzalem (acht kilometer) en Tel Aviv (75 kilometer) en vrachtwagens met bouwmaterialen.

De enige caravans en containers zijn te vinden op de verschillende bouwplaatsen en worden door Aziatische en Palestijnse bouwvakkers gebruikt voor stalling van materialen en overnachting. Bioscopen, een modern winkelcentrum, natuurlijk met airco, scholen en synagoges completeren Maaleh Adumim, dat in de folders wordt gepresenteerd als een volwaardige Israëlische en met milieu- en architectuurprijzen gelauwerde stad.

,,Het moet hier zo heerlijk wonen zijn'', zegt Rachel Silverstone (gebreide keppel, lange rok, mager gezicht) als zij met haar vier dochters en twee zoontjes het makelaarskantoor in het overdekte, moderne winkelcentrum verlaat.

Zij en haar modern-orthodoxe echtgenoot staan op het punt een nieuw appartement met panoramisch uitzicht op de woestijn van Judea, en op een heldere dag de heuvels van Jordanië, aan te schaffen. ,,Wij houden het niet meer uit in Jeruzalem, vol, vies, onveilig en onbetaalbaar. De vriendelijke atmosfeer hier trekt ons enorm aan, en de prijzen ook'', vertelt Rachel als zij door de folder bladert en voorleest hoeveel synagoges er zijn (20), hoeveel rituele badhuizen (4) en hoeveel van de 30.000 inwoners olim (immigranten) zijn (18 procent).

Nieuwe appartementen – afhankelijk van het aantal kamers, koshere, dus dubbele keukens en door de rabbijn goedgekeurde sabbatliften (die op zaterdag niet hoeven te worden bediend maar automatisch op en neer gaan) – zijn beschikbaar voor tussen de 165.000 en 220.000 dollar. Vergelijkbare appartementen kosten 500.000 tot een miljoen dollar in Jeruzalem, waar de prijzen worden opgedreven door de grote vraag van rijke Amerikanen, Britten en Fransen die in de religieuze `Stad van de vrede' graag een statusverhogend pied-à-terre bezitten.

Onbetaalbaar voor de Silverstones. Hij werkt in Tel Aviv (anderhalf uur met de bus) in de IT-sector, zij in het religieuze onderwijs. Bij het afsluiten van de hypotheek kunnen zij rekenen op hulp van de overheid in de vorm van goedkope leningen en belastingvoordelen. In de vitrine van Tivuch Shelly wordt ook een leuk huis aangeboden (`Beautiful Hillside Holyland Villa') in Maaleh Adumim, waar men ,,in de koele, schone lucht 's avonds het gerinkel van de Bedoeïenen-schapen kan horen''.

Als op één plaats de betrekkelijkheid van VN-resoluties, afkeurende Brusselse verklaringen en strenge krantencommentaren over Israëls ,,dwaasheden op de Westoever'' (New York Times, 24 augustus) zicht- en tastbaar is, dan is het Maaleh Adumim. De wereld van diplomatie en internationale journalistiek noemt Maaleh Adumim met volkenrechtelijke argumenten omkleed een ,,illegale nederzetting''. Voor Israël is Maaleh Adumim, in 1975 gesticht door toenmalig premier Yitzhak Rabin, een Israëlische stad op de facto geannexeerd en met kernwapens beschermd grondgebied dat nooit en te nimmer aan de Palestijnen zal worden gegund. Anders gezegd: er zijn resoluties en uitspraken op papier, politieke wenselijkheden en Palestijnse eisen, én er zijn keiharde feiten op de grond, die in ongekend hoog tempo (ruim 2.200 bouwprojecten in 2004 in de grote nederzettingen) in beton worden gegoten.

Sinds Rabin in de winter van '75 hier de eerste steen legde, is er in Maaleh Adumim voortdurend gebouwd, soms in stevig tempo, soms kalmer aan, afhankelijk van internationaal en Palestijns rumoer. De meest recente beslissing van premier Sharon om dit jaar in Maaleh Adumim 600 huizen en appartementenblokken te bouwen, past in een decennia-oud patroon. Dat het land van Palestijnen uit het naburige Abu Dis, Al Tur en Al Izriyyeh en van de Bedoeïenen-stammen Jahalin en Sawareh was, is een bron van Palestijnse woede en frustraties, maar de vervreemding van die landerijen is niet terug te draaien. Zeker niet nu de Verenigde Staten de uitbreiding van Maaleh Adumim en Ariel stilzwijgend hebben geaccepteerd.

Voor Rabin en zijn opvolgers( van Begin en Peres tot Sharon) is Maaleh Adumim niet zomaar een stad of een voorstad van Jeruzalem, maar een strategische onderneming, die als het ware het Arabische Oost-Jeruzalem afsluit van de rest van de Westoever. Er liggen allang plannen klaar om Maaleh Adumim met voorrang uit te breiden tot 50.000 inwoners in 2010 en uiteindelijk 100.000 in 2020, en ook het met Arabische dorpen bezaaide gebied richting Jeruzalem te bebouwen. Een stelsel van wegen, dat niet toegankelijk is voor Palestijnen, waaronder een vierbaansweg, en een tunnel onder de Scopusberg, verbindt de plaats al met Jeruzalem. ,,We hebben de ruimte, we hebben de toekomst en we hebben plannen voor de komst van 100.000 gelukkige bewoners, want Maaleh Adumim is integraal deel van Israël en van Groot-Jeruzalem'', zei burgemeester Benny Kashriel (lid van Likud en oud-directeur van de kolonistenbeweging Yesha) onlangs in New York tijdens een fondsenwervingsreis en speeches voor Nefesh B'Nefesh (Joodse zielen verenigd), de efficiënte organisatie die Amerikaanse joden helpt naar Israël te verhuizen. Dat is geen grootspraak.

Nu de regering heeft herbevestigd dat het afscheidingshek, dat bij Jeruzalem de vorm heeft van een betonnen muur, rond Maaleh Adumim zal lopen, is de droom van Kashriel – de stichting van een joods Groot-Jeruzalem, inclusief Maaleh Adumim met een slinkende Arabische minderheid – dichterbij gekomen. Voor Dror Etkes van de Israëlische organisatie Vrede Nu is duidelijk wat de werkelijke plannen van de regering zijn. ,,Dit is allemaal onderdeel van iets dat veel groter is: eerst weg uit de Gazastrook en dan op het juiste moment op de Westoever in Maaleh Adumim, Ariel en twee of drie andere plaatsen echt grootschalig te gaan bouwen. Het gaat in feite om het herinrichten van de staat Israël in oostwaartse richting, op land waar de Palestijnen hun staat willen opbouwen'', zegt Etkes.

In het kantoor van burgemeester Kashriel wordt dat voluit bevestigd. ,,We bidden dat het snel werkelijkheid wordt'', zegt een medewerker van de reizende burgemeester, die in de wereld de boodschap verkondigt dat het grondgebied van Maaleh Adumim tientallen vierkante kilometers bedraagt en er ruimte is om een stad met de omvang van Tel Aviv te bouwen. Industrie- en bouwterreinen en wegen liggen al klaar in de woestijn.

Dat er voor de Palestijnen weinig overblijft en een toekomstige staat ten oosten van Jeruzalem in vier noordelijke (rondom Ramallah, Nablus, Jenin en Tulkarm) en twee zuidelijke enclaves (bij Betlehem en Hebron) wordt geknipt is, althans hier, en in Jeruzalem en Washington, geen onderwerp van discussie meer. Wie in alle ernst denkt dat deze Palestijnse staat met Oost-Jeruzalem als hoofdstad ooit gerealiseerd zal worden, wordt in het ogenschijnlijk zo vriendelijke Maaleh Adumim ernstig aan het twijfelen, zo niet op geheel andere gedachten, gebracht.