De `shoppers' komen weer langs

De staalprijs staat momenteel op het hoogste niveau ooit. Dat is goed voor de omzet van buizenhandelaar Van Leeuwen uit Zwijndrecht, maar kan afnemers in de problemen brengen.

De staalhandel rekent in tonnen. De gemiddelde prijs van een ton warmgewalst staal – de basis van veel staalproducten, waaronder buizen – is sinds 1 januari gestegen van 240 tot 420 euro, een prijsstijging van 75 procent. ,,Het gaat zo hard met die prijsstijgingen, dat sommige leveranciers met dagprijzen werken'', zegt bestuursvoorzitter K. Breen van Van Leeuwen Buizen in Zwijndrecht, een wereldspeler in de handel in stalen buizen. ,,Dat is de laatste dertig jaar niet voorgekomen.''

De vraag naar staal vanuit China is de afgelopen jaren explosief gestegen. China importeert miljoenen tonnen staal, wat wereldwijd de prijzen opdrijft. ,,In onze branche is een aantal soorten buizen zelfs ronduit schaars'', zegt Breen. ,,Buizen zijn relatief laagwaardige staalproducten, dus als er een tekort aan gewalst staal is, maken staalbedrijven er liever plaatstaal voor de auto-industrie van dan buizen, want buizen brengen veel minder op.''

Door de schaarste zijn de prijzen van sommige typen buizen niet met 75 maar met meer dan 100 procent gestegen, zegt Breen. Voor Van Leeuwen is dat niet zo erg. ,,Wij kunnen prijsstijgingen over het algemeen doorgeven aan onze afnemers.'' Voor de omzet is dat gunstig, het is volgens Breen alleen niet eenvoudig de marges op peil te houden. ,,Door de hoge omzet is het effect op de winst licht positief.''

De prijsstijging is vooral een groot probleem voor de afnemers van Van Leeuwen. ,,Met name in de bouw zijn de gevolgen rampzalig. Staalbouwers spreken maanden van te voren prijzen af met hun afnemers, maar komen er tegen de tijd dat ze gaan bouwen achter dat de inkoopprijs van het staal intussen zo sterk is gestegen, dat ze nu verlies lijden op hun bouwprojecten.'' Dat heeft tot nu toe nog niet geleid tot faillissementen bij afnemers. ,,Maar als onze klanten in de problemen komen, merken wij dat natuurlijk ook.''

In deze marktomstandigheden worden afnemers sterk afhankelijk van de betrouwbaarheid van hun leverancier. ,,Een aantal partijen houdt zich bijvoorbeeld niet aan de afgesproken prijzen.'' Van Leeuwen komt zijn leveringscontracten wel na, zegt Breen, maar wordt zelf wel geconfronteerd met buizenproducenten die zich niet aan de afspraken houden. ,,Wij hebben langlopende contracten met veel leveranciers, maar die verhogen nu rustig tussentijds de prijzen. Contract of geen contract.'' Door de schaarste lopen de levertijden op en gaat de leveringsbetrouwbaarheid omlaag. ,,Dat leidt tot grote onzekerheid en daar wordt onze markt grillig en onvoorspelbaar van.''

Van Leeuwen slaagt er desondanks goed in zijn klanten zonder problemen te beleveren. Het bedrijf uit Zwijndrecht heeft miljoenen buizen op voorraad in magazijnen verspreid over de wereld en beschikt daardoor over een buffer. ,,Daarnaast leveren staalbedrijven die de vraag niet kunnen bijbenen in elk geval wel aan ons, omdat wij een vaste, grote afnemer zijn.''

Dat betekent niet dat Van Leeuwen nooit nee hoeft te verkopen. ,,Bedrijven die al jaren niks meer bij ons kopen, maar altijd net zo lang `shoppen' tot ze ergens aan goedkope buizen kunnen komen, kloppen nu weer bij ons aan.'' Veel alternatieve verkoopkanalen zijn opgedroogd. ,,Gewoonlijk geldt in de staalsector dat er meer aanbod dan vraag is, dus dan is er altijd genoeg ruimte voor handelaren en tussenpersonen. Maar die zitten op het moment veelal zonder handelswaar.''

Van Leeuwen Buizen, waar wereldwijd 850 mensen werken, boekte vorig jaar een nipte winst van 1,2 miljoen euro, op een omzet van 356 miljoen euro. Ten opzichte van het jaar ervoor is de winst weliswaar verdubbeld, maar het niveau is nog te laag, zegt Breen. ,,Wij zijn de afgelopen jaren daarom bezig geweest met het doorvoeren van kostenbesparingen en het herzien van ons klantenbestand. We hebben afscheid genomen van slecht renderende afzet.''

Het bedrijf heeft een periode van zware verliezen achter de rug, die haar hoogtepunt bereikte in 2000, toen het nettoresultaat op 23 miljoen euro negatief kwam, op een omzet van 641 miljoen euro. Door Van Leeuwens grootste verliespost, de buizenhandel in de VS, af te stoten, raakte Van Leeuwen weliswaar eenderde van zijn omzet, maar ook het leeuwendeel van de verliezen kwijt.

Vorig jaar besloot Van Leeuwen verder zijn verliesgevende dochter in Duitsland – waar Van Leeuwen te klein was om een sterke positie op te kunnen bouwen – te fuseren met een concurrent, waardoor die nu alleen nog als deelneming op de balans staat. ,,Doordat we onze twee belangrijkste bleeders nu kwijt zijn, staan we er een stuk beter voor'', zegt Breen. De Duitse activiteiten hebben nu de juiste schaalgrootte gekregen en zijn weer winstgevend.

Van Leeuwen heeft nu in alle markten waar het actief is een sterke marktpositie opgebouwd. Met grote distributieknooppunten in Zwijndrecht, Canada en Singapore bedient Van Leeuwen een groot deel van de wereld. Afnemers zijn behalve de bouw onder meer de meubelindustrie, de scheepsbouw, de machinebouw en de (petro)chemie. Behalve in de bulkhandel is Van Leeuwen ook actief op het gebied van projecten, waarbij het bedrijf bij de bouw van bijvoorbeeld een chemische fabriek alle buizen levert. ,,Met name de logistiek is dan belangrijk. In zo'n fabriek zitten duizenden verschillende buizen, die bij elkaar maar 5 of 10 procent van de totale projectkosten vormen, maar die wel tot enorme vertragingen kunnen leiden als ze er niet op tijd zijn.''

Om de snelgroeiende vraag uit China te kunnen bijbenen, heeft Van Leeuwen daar intussen eigen kantoren geopend. Europa is nog altijd de belangrijkste afzetmarkt van Van Leeuwen, maar de belangrijkste groei zit in Azië en het Midden-Oosten, waar miljoenen buizen verwerkt worden in grote projecten als fabrieken en olieraffinaderijen. ,,In Europa is het wachten vooral op herstel van de economie, voor de markt weer aantrekt.''