Clips in crisis

Wat de uitreiking van de MTV Video Awards in Miami zondag gaat brengen, is onzeker. Het is onwaarschijnlijk dat de tongzoenen van Madonna met Britney Spears en Christina Aguilera van vorig jaar worden overtroffen, maar wie weet heeft MTV nu nog iets nog `schokkenders' geënsceneerd. Zeker is alleen dat, net als in voorgaande jaren, de hoogtepunten van het gala de komende weken tot vervelens toe zullen worden herhaald.

Elk jaar presenteert MTV zichzelf met de MTV Video Awards als de videoclipzender bij uitstek. Maar liefst 19 categorieën kent het prijzengala, waaronder `Best New Artist' en `Best Pop Video'. Maar hoe lang het gala ook duurt en hoe goed sommige genomineerde clips ook zijn (zoals dit jaar `Hey Ya!' van Outkast en `Take Me Out' van Franz Ferdinand), het kan niet verhullen dat de videoclip zich in een crisis bevindt.

Nu is het een oud gebruik dat critici vrijwel jaarlijks een crisis in de beeldende kunst, architectuur, toneel, film, enzovoorts uitroepen, maar in het geval van de videoclip is de crisis cijfermatig aantoonbaar: MTV zendt eenvoudigweg steeds minder clips uit. Dit wordt niet gecompenseerd door de andere clipstations: The Box, de zender die video's op verzoek uitzendt, heeft een buitengewoon schraal aanbod en MTV-dochter TMF zendt alleen iets meer Nederlandse clips uit dan MTV.

Op de belangrijkste tv-uren van de dag zendt MTV zelfs helemaal geen clips meer uit. Tussen zes en twaalf 's nachts krijgt de kijker alweer geruime tijd een reeks voorgeschoteld van real life soaps en programma's met jongens die onder luid gebrul nietjes door hun balzak jagen. Om middernacht volgt dan nog vaak een uur lang een live concert, zodat pas diep in de nacht weer videoclips zijn te zien.

Daar komt bij dat MTV tijdens de uren dat er nog wel clips worden uitgezonden steeds meer op veilig speelt en kiest voor video's van Beyoncé Knowles, R. Kelly, Keane en andere hitartiesten. Nu maken hitartiesten natuurlijk niet per se slechte videoclips. Integendeel zelfs: meestal zijn hun video's vakwerk, zichtbaar gemaakt met grote budgetten. Maar verrassend zijn ze zelden. Daarvoor zijn regisseurs als Spike Jonze en Michel Gondry nodig. Misschien maken zij nog steeds wel briljante clips, maar de Nederlandse kijkers krijgen ze bij MTV in ieder geval niet meer te zien. MTV is als een vermoeid museum van moderne kunst met veel gesloten zalen dat alleen nog een paar Kandinsky's en Mondriaans toont.

Natuurlijk heeft MTV goede redenen om minder clips uit te zenden. Blijkbaar was het uitzenden van 24 uur clips per dag commercieel niet aantrekkelijk genoeg en trok de leiding van MTV een paar jaar geleden de conclusie dat zij het marktaandeel alleen kon behouden met een soortgelijke programmering als die van andere tv-stations. Vervolgens is MTV als clipstation in een neergaande spiraal terechtgekomen, zoals de deze week aangekondigde nieuwe programmering met nóg minder clip-programma's weer bewijst: liefhebbers van videoclips hebben steeds minder reden om naar MTV te kijken, waardoor het clipstation wordt gesterkt in zijn opvatting dat er geen commercieel succes te behalen is met videoclips en nog meer soaps gaat brengen, zodat nog meer clipfans afhaken, enzovoorts, enzovoorts. Totdat de moeder aller clipstations helemaal geen video's meer uitzendt, de MTV Awards afschaft en een zender als alle anderen is geworden.