Uitmarkt op recordjacht (Gerectificeerd)

Cabaretière Brigitte Kaandorp hoopt morgen op de Uitmarkt in Amsterdam het grootste koor ter wereld te vormen. Het wereldrecord werd in 1937 gevestigd in nazi-Duitsland.

Strak in het gelid hingen de hakenkruisvlaggen aan weerszijden van het podium. Hier werd niet alleen gezongen, maar ook trouw aan de Führer gezworen. Hoewel het Guinness Book of Records al jarenlang een neutraal geformuleerde vermelding bevat over het grootste koor aller tijden, was dit wapenfeit lang niet zo onschuldig als wordt gesuggereerd. De 60.000 zangers en zangeressen die in 1937 in Breslau een wereldrecord vestigden, dat volgens Guinness nog altijd niet is gebroken, waren immers uit alle delen van het Derde Rijk gekomen om de wereld te tonen hoe onverzettelijk zij aan de zijde van Adolf Hitler stonden. In het befaamde recordboek is slechts sprake van ,,de finale van een koorfestival'.

Morgenavond hoopt Brigitte Kaandorp een nog veel groter koor bijeen te brengen. Haar recordpoging vormt de afsluiting van het openingsprogramma van de Uitmarkt, dat ook rechtstreeks op Nederland 3 wordt uitgezonden. Op het gras van het Museumplein in Amsterdam zouden zich derhalve meer dan 60.000 zangers moeten verzamelen om er een nieuwe mijlpaal van te kunnen maken.

Het bestaande record dateert van het twaalfde Sängerbundesfest van de Duitse Sängerbund, die anno 1937 al geheel in de nationaal-socialistische gelederen was opgenomen. Twee jaar later zei propagandaminister Goebbels vol trots terug te denken aan dat festijn in Breslau, waar voor het eerst een duizendkoppige menigte de omineuze woorden Ein Volk, ein Reich! had gescandeerd. Zelf trad Adolf Hitler als gastspreker op. Hij richtte vooral een hartelijk welkomstwoord aan de velen uit Oostenrijk, die immers sinds kort ook inwoners van het fiere wereldrijk waren. ,,Führer, redt ons!' luidde hun antwoord.

,,Hitler moest voortdurend handen drukken van de defileerenden', meldde het Algemeen Handelsblad op maandag 2 augustus 1937, in een aan het Duitse rijkspersbureau ontleend verslagje over het slot van het zangersfeest. In het centrum van de Pruisische stad ontstond zelfs een hevig gedrang van de velen die hun leider eigenhandig wilden begroeten. ,,Eerst aan een SS-afdeeling, die een drievoudig cordon vormde, gelukte het tenslotte degenen, die reeds langs den Führer getrokken waren, van de andere deelnemers te scheiden, zoodat er heel langzaam weer eenige beweging in den stoet kwam', aldus het verslag. De NRC publiceerde die dag een foto waarop de hoog verheven held één van de tientallen uitgestrekte handen schudde. ,,Hitler is er zeer toegejuicht', las men in het bijschrift.

Sindsdien is overigens geregeld gepoogd een nieuw record te vestigen. Ook in Nederland. De massakoordirigent Geert van Tijn trachtte in 1992 maar liefst 80.000 zangers bijeen te brengen in het Olympisch Stadion in Amsterdam. Op het programma stond toen een speciaal voor deze gelegenheid gecomponeerde cantate van Theo Loevendie. Het feit dat het Guinness Book of Records nog altijd vasthield aan Breslau, was voor Loevendie ,,reden te meer om dat record om zeep te helpen', verklaarde hij op stoere toon in deze krant. Al snel bleek echter dat het ruimschoots in de publiciteit gebrachte initiatief door gebrek aan financiën en aanmeldingen geen doorgang zou vinden. In plaats daarvan moest Van Tijn het dat jaar in het Goffertstadion in Nijmegen stellen met ,,enkele duizenden' koorleden. Roemloos ging het plan zodoende ten onder.

Of het morgenavond beter zal gaan, is nog de vraag. ,,Op de openingsavond staan er gegarandeerd 35.000 mensen op het Museumplein', zegt Uitmarkt-programmeur Frans de Vries. ,,Maar op mooie dagen hebben we er ook wel eens 70 à 80.000 gehad.' Het lied dat onder leiding van Brigitte Kaandorp wordt ingestudeerd, is geschreven door Theo Nijland. Het omvat een meervoudig mee te zingen doremifasollatido en eindigt met de toepasselijke refreinregel `Niemand, nee niemand kan zonder publiek'. Helaas vermeldt de geschiedenis niet wat er 67 jaar geleden in Breslau zo ruimschoots is meegezongen.

Uitmarkt-opening, morgen, 20.35 uur, Museumplein, Amsterdam en live op Ned.3.

Rectificatie

Zangrecord

Het artikel Uitmarkt op recordjacht (26 augustus, pagina 30) refereert aan een bijeenkomst in 1937 waarop Hitler Oostenrijkers welkom heet, `die immers sinds kort ook inwoners van het fiere wereldrijk waren'. De zogenoemde Anschluss van Oostenrijk bij Duitsland gebeurde in maart 1938.