Het thuisfront blijft toch ongerust

Gisteren kwamen families van militairen in Irak naar Utrecht. Om gerustgesteld te worden. Een prachtige middag, vond het merendeel. Maar de échte vragen werden niet beantwoord.

,,Eigenlijk wil je maar één ding horen'', zegt Ellen Spenkelink, moeder van een Nederlandse zoon in Irak, `ze komen morgen naar huis'. Maar ze weet ook wel dat ze dat nu niet zal horen.

Toch was ze gisteren gekomen naar Utrecht, uit Nijverdal, samen met haar man Arjen, naar de `Thuisfront dag` van het Nederlandse regiment militairen in Irak. Een middag die het ministerie van Defensie in allerijl organiseerde nadat deze maand een Nederlandse wachtmeester bij een beschieting werd gedood en de onveiligheid in de regio is toegenomen.

Afgelopen zaterdag werden de uitnodigingen verstuurd, gisteren kwamen er ongeveer ,,1.000 tot 1.500'' man op af. Meer dan op een normale thuisfrontdag, zei Defensie. Vaders, moeders, broers, zussen, vrouwen van en kinderen die ,,gerustgesteld'' wilden worden, zo zei een aantal.

Het ministerie had alles uit de kast getrokken. De voltallige top van de krijgsmacht was er. Ook de minister van Defensie, Henk Kamp, was aanwezig.

Kamp hield een speech waarin hij de militairen in Irak roemde om hun moed en een minuut stilte vroeg voor de omgekomen wachtmeester. Maar hij zei ook eerlijk dat hij ,,niet kon garanderen dat er niets meer zal gebeuren''.

De aanwezigen konden ook vragen stellen. Maar daar mochten de media niet bij zijn. Om de aanwezigen de gelegenheid te geven zonder camera's hun emoties te uiten, zei Defensie. Ook de toespraak die de commandant in Irak, Kees Matthijssen, hield via de satelliet vanuit Irak, mocht niet live worden gevolgd door de media.

De familie Balk (vader, moeder, twee dochters) uit Enkhuizen was gekomen voor ,,echte, serieuze informatie'', zei de vader. ,,Als het louter een middag was voor bezorgde familieleden die de armen om elkaar heengooien en elkaar in de put praten, was ik weggebleven.'' Want dát het onveiliger is geworden in Irak, daarover was iedereen het eens. ,,Mijn man die bij de marechaussee is, komt op dit moment niet eens meer op straat'', zegt Margriet Veenstra uit Apeldoorn.

De berichtgeving op tv geeft amper een beeld van de werkelijkheid, zo zei een aantal ondervraagden. ,,We horen van onze zoon die patrouilles rijdt, dat als ze nu langsrijden, de bevolking met de duim naar beneden wijst'', zegt vader Balk uit Enkhuizen. ,,Het is daar gewoon oorlog'', zegt Ellen Spenkelink. ,,Mijn dochter is heel positief aan de telefoon, maar ze vindt dat ze hier veel beter op had moeten worden voorbereid.''

Op zich staat het merendeel van de aanwezigen achter de missie van de Hollanders in Irak: het brengen van stabiliteit en de bevolking helpen met de wederopbouw. ,,Je kan zo'n land toch niet aan zijn lot overlaten'', verwoordt vader Jan van Wanrooij de mening van velen. Bovendien: ,,Het zijn militairen die voor deze missie getekend hebben'', vinden velen. ,,Ik ben er juist trots op, dat ze dit werk doen, zegt moeder Ankie Ossevaart.

Toch knaagt de twijfel. Worden ze wel goed genoeg beschermd? Daar ging ook de meest gestelde vraag over: ,,Waarom patrouilleren ze nog steeds in open jeeps en niet in pantservoertuigen met helmen op''. Het argument van Defensie, dat de Nederlanders niet agressief op de bevolking willen overkomen, vond niet iedereen valide. ,,Ze hebben er toch niet voor getekend om als schietschijf te fungeren'', zegt Henk Kimkes uit Groningen.

Maar hoe ongerust iedereen ook is, de mening is dat onrust bij het thuisfront, slecht is voor het front. ,,Ik wil niet dat mijn zoon last van mij heeft'', zegt moeder Paula, die daarom ook niet met haar achternaam in de krant wil. ,,Daar doe je ze alleen maar kwaad mee.''

De sfeer na afloop was eerbiedig. Mensen waren onder de indruk. ,,Ze probeerden zich goed in onze situatie in te voelen'', zegt mevrouw Lock uit Oud Vossemeer. Dat de minister en de staf gekomen waren, had veel indruk gemaakt. ,,Dan zie je toch dat we serieus genomen worden, dat geeft een goed gevoel'', zegt moeder Paula. ,,Het was allemaal zo fantastisch georganiseerd'', zegt Cor Veenstra, ,,dat ik dacht, word ik nou gehersenspoeld?''

Maar échte antwoorden, nee, die hadden ze niet gekregen. ,,De ongerustheid blijft, die kan niemand wegnemen'', zei Ellen Spenkelink. Er werden concrete maatregelen afgekondigd. Onder andere dat er versterking komt, een bataljon van 60 man, en extra materieel. En de informatie die voorheen van de Iraakse politie werd betrokken wordt kritischer bekeken omdat die vaak niet betrouwbaar is, zeggen vader, moeder, dochter Lock uit Oud Vossemeer.

De échte hangijzers bleven onaangeroerd, veelal omdat sommige informatie nu eenmaal vertrouwelijk is bij Defensie. Bovendien: sommige vragen stél je niet, daar is toch geen antwoord op te verwachten, aldus Cor Veenstra. Bijvoorbeeld de politieke als: `waarom zijn we daar überhaupt heengegaan, en: kan je je missie nog wel uitvoeren'.'' Datzelfde geldt voor de echte `moedervragen' zoals mevrouw Frijda ze noemde, als ,,hoe lang duurt het om ze te evacueren als er écht wat gebeurt'' en ,,hoeveel slachtoffers moeten er nog vallen voor we ons terugtrekken'', van Ellen Spenkelink. Dat soort vragen stel je niet, vonden ze bescheiden.

Meneer Kimkes vond de aanwezigen allemaal veel te netjes, zo zei hij na afloop. ,,Mensen zijn niet strijdbaar. Dat snap ik niet. Het gaat toch om je kinderen. Eigenlijk was de boodschap: wat wij besluiten, daar heeft u maar genoegen mee te nemen. Voor mijn gevoel is de veiligheid daar niet voldoende gewaarborgd, maar het was net of ik tegen een muur aanliep.''