Verdubbelingen in `almodrama'

De hoofdpersoon van La mala educación is een man, nee, een vrouw, nee, een andere man. Ze worden allemaal gespeeld door Gael García Bernal, de jonge Mexicaanse acteur die in Y tu mamá también en ook in Amores perros alle harten stal. In La mala educación moet hij dat weer doen. La mala educación is een `almodrama' van Pedro Almodóvar, de Spaanse regisseur die op basis van overvolle, kitscherige melodrama's vol hoeren, travestieten en andere buitenbeentjes met even grote als gewone gevoelens haast een eigen genre heeft geschapen. Met succes: Todo sobre mi madre won in 1999 een Oscar voor beste buitenlandse film en in 2002 doorbrak hij met Hable con ella de taalbarrière door een Oscar voor beste scenario te winnen. La mala educación opende in mei het filmfestival van Cannes. Anders dan we van Almodóvar gewend zijn, komen er in La mala educación geen vrouwen voor, of wordt, net als heel vroeger in het theater, ook de vrouw gespeeld door een man. Deze verwisseling is de eerste in een lange reeks verwisselingen, die in La mala educación de plot voortstuwen. Bijna niemand is wie hij is in deze film, die ook weer eens reclame maakt voor het Droste-effect. La mala educación is een film in een film in een film.

Wie niet goed oplet, zou het spoor wel eens bijster kunnen worden, hoewel dat ook weer niet zoveel geeft, want Almodóvar is een regisseur met genoeg flair om ook als je niet precies weet hoe een scène in het verhaal past, het voorgetoverde onderhoudend te houden.

De film, die zich afspeelt in de jaren tachtig, begint als bij een jonge, succesvolle regisseur een acteur auditie komt doen die een jeugdvriend blijkt te zijn. De twee hebben samen op een katholiek internaat gezeten. De acteur geeft de regisseur ook een verhaal, waaruit wij, terwijl de regisseur het leest, de scènes zien. Dan komen we erachter dat in ieder geval in dit verhaal de acteur door een van de priesters misbruikt is. De regisseur besluit het verhaal te verfilmen, waarvan we ook weer scènes zien. En de regisseur krijgt een verhouding met de acteur, die na verloop van tijd echter niet degene blijkt te zijn voor wie hij zich uitgeeft. Ook de priester van hun internaat maakt op de set zijn opwachting, en geeft dan zijn versie van de gebeurtenissen. En het wordt nog ingewikkelder.

De scènes die zich op het internaat afspelen zijn de ontroerendste uit de film. Vooral de scène waarin de jonge acteur tijdens een uitje naar een rivier voor de priester `Moon River' zingt, het lied van Henry Mancini dat geschreven werd voor Breakfast at Tiffany's, is van een schitterend onzuivere ontroering; onschuld en lust en vergeefsheid en angst en hoop komen er allemaal in samen, vooral omdat Almodóvar ervoor gezorgd heeft dat je je niet alleen met het kleine jongetje, maar ook met de priester kunt identificeren en de regisseur tegelijkertijd zoveel afstand heeft ingebouwd dat de personages vissen zijn in een aquarium die leven en sterven zonder dat iemand het merkt. Vis dood. Nieuwe vis. Nieuw jongetje. Nieuwe priester. Nieuwe travestiet. De mensen sterven, hun rollen zijn eeuwig.

Naar verluidt is La mala educación Almodóvars hommage aan de film noir, met als fatale vrouw ditmaal een man (die soms net doet alsof hij een vrouw is). Naar verluidt is La mala educación ook Almodóvars meest autobiografische film. Het zijn feiten die niets met elkaar te maken hoeven te hebben. Maar feit is wel dat de twee jongens in La mala educación de lijfelijke liefde ontdekken als ze naar een oude film zitten te kijken, waarin een fatale vrouw naar een klooster terugkeert.

Alle spiegelingen, verdubbelingen en vertekeningen in La mala educación zouden iets te betekenen kunnen hebben, maar hebben tegelijkertijd iets vrijblijvends. Die slag om de arm geeft de film iets loos, maar het valt niet uit te sluiten dat ook dit een gevoel is geworden dat in een `almodrama' past.

La mala educación. Regie: Pedro Almodóvar. Met: Gael Garcíaa Bernal, Fele Martinez, Javier Camara, Daniel Giménez Cacho, Lluis Homar. In: 17 bioscopen.