Een verlegen Philipstopman

Jan Timmer was een saneerder en redde Philips. Cor Boonstra was een houwdegen en maakte het elektronicaconcern financieel welvarend. Gerard Kleisterlee is... Ja, wat is Gerard Kleisterlee? Hij is in ieder geval de huidige topman van Philips. Maar een karakterisering, na ruim drie jaar de hoogste functie te hebben bekleed, ontbreekt vooralsnog.

Het portret Gerard Kleisterlee: Topper bij toeval levert in ieder geval één typering van Kleisterlee op. Hij is soms een verlegen mens. Een eigenschap, zegt hij, waar ,,niets mis mee is''. Maar ook een eigenschap die soms ronduit onhandig is in een functie als die van Kleisterlee.

De televisiecamera legt zijn verlegenheid genadeloos vast. De topman van Philips staat met een glas jus d'orange op een receptie in Moskou. Na enkele seconden is klip en klaar dat Kleisterlee daar niemand kent. Hij staat onhandig bij een groepje mensen en weet geen gesprek aan te knopen. Als vervolgens een vrouw naar één van de gasten toeloopt en deze begint te kussen voor zijn neus, kijkt Kleisterlee diep in zijn glas. Hij gaat vervolgens zitten op een bankje. Moederziel alleen.

De scène laat zien hoever macht reikt als je niemand kent of niemand jou kent. Want hoe anders is het beeld als Kleisterlee zich onder Philipspersoneel begeeft. Een werkneemster verklaart kennis te maken ,,met onze God''. Deuren worden opgehouden. De hofhouding rent voortdurend heen en weer. Iedereen staat in een kring om hem heen. Iedereen wacht op hem. Nooit andersom.

Het is de buitenkant van de macht. Maar hoe ver de werkelijke, interne macht van Kleisterlee reikt, blijft onduidelijk. Er zijn bijvoorbeeld geen beelden van vergaderingen met de voltallige top – al was het maar achter glas om zijn lichaamstaal te vangen. Een gesprek met een manager op het hoofdkantoor laat alleen een hilarisch moment zien. Het heeft allemaal te maken met het vertrouwelijke karakter van dit soort bijeenkomsten, maar écht inzicht in de macht blijft daardoor achterwege.

Kleisterlee heeft onder zijn bewind inmiddels ruwweg 60.000 mensen minder op de loonlijst staan. Dat waren geen gemakkelijke beslissingen, maar het is nu eenmaal het gevolg van bepaalde besluiten, stelt hij. Ondertussen blijft Gerard Kleisterlee een keurige en vooral verlegen man.

M.A.C.H.T.: Gerard Kleisterlee, KRO, Ned.1, 22.35-23.22u.