Een superheld die zijn eigen streepjespak naait

Zelfs in de grootste sukkel kan een superheld schuilen.

Klinkt als het uitgangspunt voor een Amerikaanse tienerfilm. Het dikke jongetje met de bril dat zijn vriendjes redt en ineens mateloos populair wordt. Er komen alleen geen dikke jongetjes voor in Zebraman.

De Japanse veelfilmer Miike Takashi kwadrateerde alle normen en elementen van de sukkelfilm en kwam uit – alweer één jaar en twee films geleden – op een sullige leraar die de superkracht van een zebra krijgt als de mensheid met de ondergang wordt bedreigd. Sullig tot in zijn superheldengedaante. Als hij buitenaardse boeven achtervolgt in een supermarkt, vragen de omstanders verbaasd: Is het Streepjesman? ,,Nee!'' Is het Begrafenisondernemerman? ,,Nee!'' Het is Zebraman!

Simpele grapjes zijn het die Takashi met het genre maakt. Hebben wij Superman ooit achter de naaimachine zien zitten om zijn pak te maken? (Nee, dat doet zijn stiefmoeder.) Zeult Spider-Man rond met een enorme vakantietas waar zijn spullen in zitten? (Nee, het spinnenpak zit als een tweede huid onder zijn kleren.)

Takashi koos bovendien de sulligste van alle sullen om de superheld te worden: de afgebrande leraar Shinichi. Thuis luistert niemand naar hem. Zijn vrouw bedriegt hem, zijn dochter lacht hem uit. Op school sjokt hij als invalkracht van klas naar klas. ,,Vandaag geef ik jullie aardrijkskunde.'' De hele klas: ,,Beuh. Yuk!'' Zijn zoontje wordt vanaf een verdieping hoger met spullen en al uit het raam gegooid en Shinichi is niet bij machte hem te helpen.

De leraar droomt weg bij tv-series van actiehelden, waarbij die van Zebraman hem het liefst is, de sulligste aller superheldenseries uit de jaren zeventig. Stopgezet na zeven afleveringen en nooit herhaald omdat de kijkers zich afvroegen waarom ze in hemelsnaam naar een zwart-witte held zaten te kijken terwijl ze net kleuren-tv hadden.

De kleine stukjes van de `originele' Zebraman-serie verraden waar het Takashi om te doen moet zijn geweest. Alles wat Quentin Tarantino in Kill Bill probeerde met de panfluitmuziek van Gheorge Zamfir en uitgebleekte beelden à la Kung Fu, verbleekt bij de perfecte overdrijving van Takashi. De scènes waarin Zebraman in zijn onhandige pak vecht tegen opponenten met piepschuim krabbenmaskers zijn een ode aan de montage van voor het computertijdperk. Toen konden filmmakers nog rekenen op de genade van de kijkers, die met hun eigen fantasie een heftige scène construeerden uit de losse shots van een sprong, een landing, een uithaal en een valpartij. Het resultaat lijkt op de verrukkelijke pastiche-clip van de Beastie Boys, Sabotage.

Zebraman is een vederlichte film in het oeuvre van Miike Takashi, die in Nederland bekend is van de godsgruwelijk griezelig gewelddadige films Audition (2000) en Ichi the Killer (2001). Toch draagt ook deze film zijn handtekening. Thematisch, doordat ook hier het gewone leven in de grote stad doordrongen wordt met absurd geweld. De hilarische aliens uit de tv-serie dringen echt Tokio anno 2010 binnen. Op het ministerie van Defensie wordt een groene klodder aan een nauwgezet onderzoek onderworpen. Aan de rand van een melkbleek bad zitten laboranten in anti-radioactieve pakken heel voorzichtig testen te doen, als plots een ambtenaar met ontbloot bovenlijf en een traditioneel houten kommetje binnenwandelt en zich met het badwater begint te wassen.

Het knappe van Zebraman is dat Takashi ondanks alle onzin die hij vertelt, kiest voor rustige kaders en zijn hoofdpersonen de tijd geeft zich te presenteren in hun scènes. Show Aikawa, leraar annex superheld, profiteert daar het meest van. De onmacht van zijn dagelijks leven, het dromend naaien aan zijn streepjespak en vervolgens uitgroeien tot superzebra zijn allemaal stadia die hij weet over te brengen zonder gekke maniertjes te acteren. Het wordt nooit geloofwaardig, maar wel intern-logisch.

Het mooist is het stadium waarin hij nog onzeker is over zijn krachten, waarin hij zich eigenlijk geneert om zijn pak aan te trekken. De eerste klap die hij uitdeelt, het eerste steekwapen dat hij soepel ontwijkt, ze brengen hem tot gemompelde huh?'s en wat?'ten, die prachtig worden gedempt door het piepschuim van zijn zebrahelm. Dan ontdekt hij in zichzelf de krachten voor de Zebraman backkick en de Zebraman Screwpunch en zelfs, na herhaalde mislukte oefeningen, het vermogen te vliegen. Zo kan Japan weer rustig slapen en kan de bange generaal president Bush afbellen. ,,Japan heeft geen kernbommen nodig, Japan heeft Zebraman.''

Zebraman (Zeburaaman). Regie: Miike Takashi. Met: Show Aikawa, Kyoko Suzuki, Atsuro Watabe. In: Filmmuseum Cinerama, Amsterdam; Lantaren/ Venster, Rotterdam; Lux, Nijmegen; 't Hoogt Utrecht.