Spionnen nestelen zich in de pc

Veel personal computers zijn geïnfiltreerd. Verschillende programma's geven persoonlijke gegevens van de gebruiker door aan bedrijven, die deze doorverkopen.

Vrijwel iedere internetgebruiker heeft tegenwoordig last van spyware. Samen met spam (ongewenste reclamemail) en virussen vormt spyware de grootste plaag voor internetters. Volgens een recent onderzoek van de Safe Internet Foundation (SIF) is ruim de helft van de pc's in Nederland besmet met spyware. In de Verenigde Staten is nog meer spyware in omloop.

Spyware is de verzamelnaam voor programma's die zich doorgaans stiekem op de harde schijf nestelen om persoonlijke gegevens van de gebruiker te registreren en door te geven aan de maker van het programma. Spyware, ook wel spionagesoftware genoemd, verzamelt gegevens als het e-mailadres van de gebruiker, welke websites hij bezoekt, de tijd die hij op internet doorbrengt, de programma's die hij heeft geïnstalleerd en gebruikt, hoeveel e-mail hij ontvangt, welke cd's en mp3's hij afspeelt. De ontwikkelaars van spyware verkopen deze gegevens aan marketingbedrijven en andere softwaremakers.

Er bestaat ook spionagesoftware die wachtwoorden, gebruikersnamen, creditcardnummers, bankrekeningnummers, logingegevens voor online bankieren en andere soortgelijke gegevens steelt. Deze software wordt gebruikt door computercriminelen die aan identiteitsdiefstal doen. Met name in de Verenigde Staten is identiteitsdiefstal de laatste jaren een groot probleem. De Amerikaanse Federal Trade Commission (FTC) maakte eind 2003 bekend dat 27,3 miljoen Amerikanen de afgelopen vijf jaar het slachtoffer zijn geworden van een vorm van identiteitsdiefstal.

Spyware kan de pc op verschillende manieren binnendringen. Veel gratis software die op het web kan worden gedownload bevat spyware. Sommige websites installeren spyware bij bezoekers die lekke versies van Internet Explorer en andere browsers gebruiken. Het klikken op een pop-upadvertentie kan genoeg zijn om spyware te installeren.

Spyware steelt niet alleen gegevens van de gebruiker. Veel spionageprogramma's laten ook iets achter. Ze veranderen bijvoorbeeld de startpagina van de browser in een pornosite of een zoeksite. Ze zorgen ervoor dat er op de vreemdste momenten advertentiepop-ups verschijnen tijdens het surfen, vaak voor pornosites. Het is een misverstand dat alleen mensen die pornosites bezoeken besmet raken met pornospyware. Ook `onschuldige' surfers kunnen een besmetting met pornospyware oplopen.

Spyware die bedoeld is voor identiteitsdiefstal wordt vaak met behulp van computervirussen geïnstalleerd. Met gegevens die via spyware en virussen worden ontfutseld worden in de Verenigde Staten op grote schaal bankrekeningen en creditcards geplunderd. Volgens onderzoeksbureau Gartner zijn het afgelopen jaar bijna twee miljoen Amerikanen het slachtoffer geworden van deze vorm van fraude. In totaal is volgens Gartner 2,4 miljard dollar gestolen via spywarefraude.

Een ander vervelend gevolg van spyware is een trage pc en een trage internetverbinding. Omdat de ongewenste programma's actief op zoek zijn naar gegevens op de pc en deze doorsturen naar de makers wordt er geheugen- en netwerkcapaciteit gebruikt. Als er verschillende spywareprogramma's naast elkaar actief zijn, kunnen de pc en de internetconnectie onwerkbaar traag worden.

Spyware is meestal onzichtbaar. Wie plotseling een andere startpagina in zijn browser heeft die niet te verwijderen is, kan er zeker van zijn dat hij besmet is met spionagesoftware, maar veel spyware is niet met het blote oog te ontdekken op de pc. De programma's installeren zichzelf ongemerkt en hebben onherkenbare namen. Er is een aantal goede spywareverwijderaars zoals Adaware en Spybot Search & Destroy. Deze programma's zijn gratis te downloaden. Zowel Adaware als Spybot worden regelmatig geactualiseerd. Wie zoveel mogelijk spyware wil verwijderen dient de antispywareprogramma's regelmatig te updaten en te draaien.

Het is moeilijk om helemaal spywarevrij te blijven. Malafide adverteerders en marketingbedrijven verzinnen steeds nieuwe trucs om programma's als Adaware en Spybot te slim af te zijn. Een van de hardnekkigste spywareprogramma's is CoolWebSearch (CWS). CWS verandert de startpagina van de browser in www.coolwebsearch.com. Het voegt ook pornosites toe aan de Favorieten en laat zoveel advertentieschermen zien dat de pc vastloopt en crasht. Omdat het programma steeds een nieuwe gedaante aanneemt, is het moeilijk aan te pakken. De makers van CWS zorgen ervoor de spywarebestrijders steeds een stap voor te blijven.

Wie spywarevrij wil computeren moet een aantal maatregelen nemen. Regelmatig Windows Update draaien, de gratis dienst van Microsoft waar reparatieprogramma's voor Windows en andere programma's worden aangeboden, is aan te raden. Veel spyware maakt misbruik van bekende lekken in Microsoft-programma's. De Safe Internet Foundation, die onderzoek doet naar de werking en gevolgen van spyware, adviseert internetgebruikers aan geen websites met gratis porno, mp3's en cracks (wachtwoorden voor illegaal gekopieerde software) te bezoeken. Een goede virusscanner helpt ook tegen spyware. De nieuwste generatie computervirussen is op zoek naar wachtwoorden voor online bankieren en creditcardgegevens.

Websites: www.lavasoftusa.com/software/ adaware; www.spybot.info; www.spychecker.com; www.spywareguide.com; www.spywareinfo.com; www.sif.nl