Homohuwelijk bedreigt Weense orde

Homo's die in Nederland getrouwd zijn, kunnen daaraan in Oostenrijk geen rechten ontlenen.

Wie in Den Haag getrouwd is, kan in Wenen ongehuwd zijn. Dat ondervond een Duitse werknemer van het Europese patentenbureau bij een sollicitatie in Oostenrijk. De man, die in Den Haag getrouwd was met een Amerikaan, was als burger uit een EU-land natuurlijk welkom in Oostenrijk. In tegenstelling tot zijn partner, met wie hij volgens het Nederlandse recht officieel getrouwd is.

Als de Amerikaan een vrouw was geweest, zou ze vanzelfsprekend aanspraak hebben kunnen maken op familiehereniging. Maar een huwelijk tussen twee mannen wordt in Oostenrijk beschouwd als een verstoring van de ,,openbare orde'' en daarom niet erkend. De Duitser protesteerde en diende een klacht in, maar dat hielp niet. Eerst moet het constitutionele hof in Wenen maar eens een oordeel vellen.

In Oostenrijk woedt een debat over de vraag of het land een vorm van geregistreerd partnerschap moet invoeren voor paren van gelijk geslacht. Dat debat ging vooral over `betekenis van het gezin', over `mensbeelden', kortom over botsende filosofieën. Het voorbeeld van de Duitser en de Amerikaan confronteert Oostenrijk ineens met de concrete gevolgen. En daarmee ook met de vraag of het land, zetel van de OVSE en verschillende VN-afdelingen, op termijn onaantrekkelijk dreigt te worden voor internationale organisaties.

En trouwens, hoe luidt in Oostenrijk de achternaam van iemand die in het buitenland na een homohuwelijk de naam van zijn of haar partner heeft aangenomen? Wat te doen met een Oostenrijker die in het buitenland is getrouwd met iemand van hetzelfde geslacht? Hem of haar zou ,,om zo te zeggen het staatsburgerschap ontnomen'' kunnen worden, aldus Kurt Krickler van de homo-organisatie HOSI.

Het debat zorgt voor verdeeldheid in beide regeringspartijen, de katholiek-conservatieve ÖVP en de rechts-populistische FPÖ. Een homoseksueel huwelijk is ,,tegennatuurlijk'', vindt de voorzitter van de jongerenorganisatie van de FPÖ. Maar een partijgenoot, staatssecretaris van Verkeer Eduard Mainoni, heeft zich juist voor erkenning van het homohuwelijk uitgesproken. Het onderwerp komt beide partijen ongelegen. Bondskanselier Wolfgang Schüssel (ÖVP) wilde ,,liever niets'' over de kwestie kwijt, toen journalisten hem erop aanspraken. En vice-kanselier Hubert Gorbach (FPÖ) heeft ,,geen behoefte er iets aan te veranderen''.

De Nederlandse regering ziet geen aanleiding Oostenrijk om opheldering te vragen. ,,Veel landen erkennen het homohuwelijk niet. Ook veel Europese landen'', aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ,,Landen hebben nu eenmaal het recht om wetgeving uit andere landen af te wijzen.''

Door de uitbreiding van de Europese Unie behoort Oostenrijk met zijn conservatieve partnerschapsregeling weer tot een meerderheid. [Vervolg HOMOHUWELIJK: pagina 4]

HOMOHUWELIJK

Hof tikte Wenen al vaker op de vingers

[Vervolg van pagina 1] Tot voor kort behoorde Oostenrijk bij de zes (van vijftien) EU-landen waar niet een vorm van partnerregeling voor homo's bestond. Maar de tien nieuwe EU-landen kennen evenmin zo'n regeling. De Europese Raad heeft zich bij de regels voor het vrije verkeer van personen niet uitgesproken over de vraag of een `partner' altijd van het andere geslacht moet zijn.

Het Europese Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg heeft Oostenrijk wel herhaaldelijk op de vingers getikt wegens discriminatie van homoseksuelen en aanpassing van wetgeving geëist. Dat bood de regering de mogelijkheid om zich bij zo'n gevoelig onderwerp te verschuilen achter Europese eisen.

Zo moest de leeftijd waarop iemand volgens de wet niet langer als seksueel minderjarig wordt beschouwd voor alle seksuele relaties hetzelfde zijn. In de Oostenrijkse wetgeving mochten homoseksuele relaties pas op latere leeftijd worden aangegaan dan heteroseksuele.

Ook heeft een homoseksueel op aandringen van het Hof in Straatsburg sinds vorig jaar het recht een huurovereenkomst over te nemen als zijn partner overlijdt.

Maar verder worden homoseksuele stellen in Oostenrijk wettelijk als volstrekte onbekenden van elkaar beschouwd. Een partner heeft geen erfrecht en hij kan geen absentiebriefje ondertekenen voor een kind dat gezamenlijk wordt opgevoed.

In het geval van het Duits-Amerikaanse stel beroept Wenen zich op een voorbehoud bij internationale verdragen, op grond waarvan een in het buitenland gesloten verdrag niet erkend hoeft te worden als het de openbare orde in Oostenrijk aantast. Dat geldt bijvoorbeeld voor polygamie. Een Saoedische man die in Oostenrijk gaat wonen kan slechts één echtgenote meenemen.

Critici menen dat Oostenrijk met datzelfde argument homoseksuele paren niet kan weigeren. De kans dat Straatsburg dit accepteert lijkt klein. ,,De autoriteiten zullen de zaak wel doorschuiven om later te kunnen zeggen dat ze door het Hof gedwongen zijn'', aldus Krickler van de HOSI. Voor het paar uit Den Haag komt zo'n uitspraak te laat. De Duitser, die zijn Amerikaanse partner niet mocht meenemen, heeft de baan toch maar laten lopen.