Alle werknemers proeven mee

Een bedrijf staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een economische keten. Wine Excel probeert onder de vleugels van Albert Heijn uit te komen.

Vandaag nog in de winkel geweest, op zoek naar een betaalbare fles rood voor bij ,,diverse borrelhapjes of een stukje kaas'', zoals het etiket belooft? Misschien stond er net zo'n fles Droë Rooi in het schap als die Joke Holster nu op tafel zet. De band tussen Holster en de fles is niet toevallig. Ze weet de winkelprijs van de Zuid-Afrikaanse wijn uit het hoofd (3,89 euro voor een liter) en beaamt de aanbeveling van het etiket: ,,Fruitige soepele wijn, smaaktype 7.''

Holster is inkoper bij Wine Excel, de importeur en bottelaar van deze fles Droë Rooi. Het Zaandamse bedrijf beperkt zich niet tot deze Albert Heijn-huiswijn, maar importeert 150 verschillende wijnen tegelijkertijd, met een omloopsnelheid van 30 miljoen flessen per jaar.

De kans dat een wijndrinker weleens een fles van Wine Excel heeft geopend is aanzienlijk: eentiende van alle wijnen die in Nederland worden gedronken zijn via de hallen, filters en wijnvulmachines van Wine Excel in het winkelschap terechtgekomen.

Het nauwelijks drie jaar oude bedrijf kent een uitzonderlijke geschiedenis. Op de plek waar het import- en bottelcomplex van Wine Excel nu gevestigd is, produceerde Ahold naast wijn jarenlang koffie, thee, pindakaas, noten, hagelslag en chocoladepasta. In 2001 besloot het supermarktconcern op deze plek te saneren. Wat er overbleef, was beperkt. De medebewoners van het complex van Wine Excel zorgen nu voor de productie van het Albert Heijn-reclamemateriaal in de winkels en koffiepads van Ahold Coffee Company.

Op het etiket van Holsters Droë Rooi staat dat Albert Heijn ,,wijnkoper sinds 1887'' is. In 1920 werd de wijnbotteldivisie van Ahold opgericht. In 2001 nam Baarsma Dranken het bedrijf over, dat na het verwerven van het alleenrecht op de import van Bulgaarse wijnen een speler van formaat was geworden. Baarsma heeft onder meer wijngaarden (met bijbehorende gastenverblijven) in Zuid-Afrika, Australië en Frankrijk, een Duits wijnhandelbedrijf en de Nederlandse wijnimporteur voor de horeca Oud Reuchlin en Boelen.

Hoe dat werkt, een wijn naar Nederland halen? In overleg met de klant wordt een `smaakprofiel' opgesteld. In de praktijk is dat vaak ,,daar bij Albert Heijn'', zo vertelt Wine Excel-directeur David Andreas terwijl hij met zijn rechterduim over zijn schouder in de richting van het nabijgelegen Albert Heijn-hoofdkantoor wijst. ,,Wij komen dan met voorstellen, voorbeeldwijnen.''

Holster neemt de Droë Rooi er weer bij, ter illustratie. ,,Wij maken dan in Zuid-Afrika een lekkere blend, samenstelling, met bijvoorbeeld pinotage, merlot en andere druivensoorten.''

Voordat de wijn van de wijngaard vertrekt, komen er twee monsterflessen naar Zaandam, waarmee de uiteindelijke leverantie vergeleken wordt. Wijn uit Zuid-Afrika, bijvoorbeeld, gaat per containerschip naar Rotterdam, dan per tank op een vrachtwagen door naar Zaandam. Daar wordt het gecontroleerd. Is het inderdaad dezelfde wijn als uit de monsterflessen? ,,Of het er hetzelfde uitziet, hetzelfde smaakt, enzovoorts'', zegt Holster.

Het bedrijf met 35 werknemers (met name in de productie) heeft wel een enoloog – iemand die de wijnen keurt – in dienst, maar hij controleert niet alles alleen. Als Andreas – lange rode jas aan, beschermend kapje op – in de ruimte staat waar de wijn gecontroleerd wordt, blijkt dat ook de productiewerknemers ingeschakeld worden om verschil tussen binnenkomende wijnen op te merken. ,,Dat is ook gewoon een proces van veel doen'', zegt Andreas. ,,Veel proeven.''

Wine Excel levert niet alleen aan Albert Heijn, maar ook aan Coop, Gall & Gall en C1000 maar ook aan kleinere afnemers zoals strandtent Bloomingdale in Bloemendaal. Deze bar heeft een speciaal aluminium flesje uit Spanje – inclusief schroefdop – maar de flessen voor de andere afnemers komen uit Schiedam. De kurken zijn afkomstig uit Portugal, een van de ontwerpers van de etiketten is het bureau Brandnew uit Weesp en de drukkers ervan zijn Hoitsema in Groningen en CCL in Utrecht. ,,Hoitsema is belangrijk voor ons'', zegt Andreas terwijl hij aan de productielijn op een stapel etiketten wijst. ,,Maar ook wel te vervangen. Er zijn meer drukkers in Nederland.''

Albert Heijn is in het verleden als grootste afnemer en nu nog als buurman belangrijk geweest voor Wine Excel, ,,maar het is voor ons ook de kunst meer afstand te nemen'', zegt directeur Andreas nu. Dat is goed voor de toekomst van het bedrijf, meer op eigen benen staan. Zou Wine Excel het eigenlijk wel redden zonder Albert Heijn? ,,Op korte termijn is dat moeilijk. Om goed zaken te doen heb je elkaar nodig.''

Derde deel in een serie over relaties tussen bedrijven. Eerdere delen staan op www.nrc.nl. Volgende aflevering: ontwerpbureau Brandnew.