Twee kandidaten voor functie van Hongaars premier

De Hongaarse socialistische partij MSZP heeft zaterdag niet één maar twee kandidaten naar voren geschoven als mogelijke opvolger van premier Péter Medgyessy: Péter Kiss en Ferenc Gyurcsány.

Woensdag moet een buitengewoon partijcongres een keus maken uit de twee. Vervolgens wil de partij dat het parlement op zijn eerste bijeenkomst na het zomerreces, op 6 september, Medgyessy met een motie van wantrouwen afzet en zijn opvolger installeert.

Het partijbestuur van de MSZP kwam niet uit de vraag wie Medgyessy moet opvolgen. Het had zelf een sterke voorkeur voor Péter Kiss, kabinetschef van Medgyessy en kampioen van de linkervleugel van traditionele socialisten (ex-communisten). Maar bij de stemming kreeg hij maar 103 stemmen, tegen zijn rivaal Ferenc Gyurcsány 99. Gyurcsány is net als Kiss afkomstig uit de vroegere communistische partij, maar nam na de val van het communisme in 1989 afscheid van de politiek en werd een van Hongarije's rijkste ondernemers. Hij meldde zich daarna terug als adviseur van Medgyessy en werd later minister van Sport. De laatste maanden heeft Gyurcsány – voorstander van een op het zakenleven gericht, voorzichtig financieel-economisch beleid en strikte handhaving van het krap-geldbeleid – zich evenwel ontwikkeld tot een criticus van de premier, die hem uiteindelijk als rivaal is gaan zien.

De crisis in Hongarije is naar het oordeel van waarnemers niet wat ze op het eerste gezicht lijkt, een crisis tussen de MSZP en haar kleine coalitiepartner, het Verbond van Vrije Liberalen SZDSZ, maar een crisis binnen de MSZP zelf. Begin deze maand ontsloeg Medgyessy de pas enkele maanden eerder benoemde woordvoerder van de regering, formeel omdat hij zijn werk niet goed zou doen, maar in werkelijkheid omdat hij in de gespannen relatie tussen Medgyessy en Gyurcsány de kant van de laatste had gekozen. Toen al diende Gyurcsány zijn ontslag in, maar dat werd met het oog op de Olympische Spelen geweigerd. Toen midden vorige week Medgyessy zijn regering wilde wijzigen en minister van Economie Csillag – lid van de SZDSZ – èn minister van Sport Gyurcsány ontsloeg, accepteerde de SZDSZ dat niet. Medgyessy confronteerde daarop de SZDSZ met de vertrouwensvraag. Maar volgens een analyse van Radio-Kossuth waren het niet de liberalen die daarop reageerden, maar het partijbestuur van de MSZP, dat prompt liet weten dat de premier zou aftreden.

De MSZP is volgens waarnemers al een tijd ten prooi aan een richtingenstrijd, die na de zware nederlaag bij de Europese verkiezingen in juni – die Fidesz, de grootste oppositiepartij, maar ook de SZDSZ winst opleverden – in een stroomversnelling is gekomen. De linkervleugel, die Péter Kiss ondersteunt, wil een terugkeer naar de waarden van het socialisme, een versoepeling van het krap-geldbeleid en een pro-vakbondsbeleid. De rechtervleugel – rond Gyurcsány – wil dat beleid handhaven om Hongarije's begrotingstekort van 5,9 procent te verkleinen en Hongarije klaar te stomen voor intrede in de eurozone.

De MSZP wil het parlement op 6 september een nieuwe premier laten kiezen. Het alternatief zou zijn, Medgyessy bij president Ferenc Mádl zijn ontslag te laten indienen. Maar die variant wil de MSZP vermijden, omdat Mádl – afkomstig uit Fidesz – in dat geval zelf een premier zou aanwijzen. Ook wil de MSZP voorkomen dat het parlement wordt ontbonden en dat verkiezingen worden uitgeschreven, zoals de oppositie eist. De MSZP zou verkiezingen verliezen: ze kan hooguit rekenen op twintig procent van de stemmen, tegen veertig procent voor de oppositionele Fidesz.