Britten huilen mee met loopwonder Radcliffe

Paula Radcliffe (30) ging gisteren van start als favoriet op de olympische marathon. Maar het Britse loopwonder haalde de eindstreep niet.

Ach, arm Verenigd Koninkrijk. Denk je eindelijk een gouden troef in handen te hebben, in de persoon van een vrouw wier leven volledig in het teken staat van hardlopen, blijkt het loopwonder een mens van vlees en bloed. Weg gouden medaille.

De avond was gisteren nog maar net gevallen in de buitenwijken van Athene of Paula Radcliffe, het Britse loopwonder dat vorig jaar het wereldrecord op de marathon aanscherpte tot een ongemeen scherpe 2.15,25 en nog nooit een marathon had verloren, zeeg door de knieën en barstte, zittend langs de kant van de weg, in tranen uit. Groot-Brittannië jankte met haar mee. Haar missie was voorbij. Vlak voorbij kilometerpaal 36.

Met verbijstering keek het met Britse vlaggen uitgeruste legioen toe op het grote beeldscherm in het Panathinaiko-stadion, het majestueuze en volledig uit marmer opgetrokken amfitheater waar 108 jaar geleden Spyridon Louis zegevierend over de streep ging in de eerste marathon uit de moderne olympische geschiedenis. De Griekse herder, een lichtgewicht die over het (niet-geasfalteerde) wegdek `vloog', was destijds op slag een volksheld.

Radcliffe (30) stond gisteren een soortgelijk scenario voor ogen, en torste in Athene de hoop van de natie met zich mee. Het zal je maar gebeuren. In een land dat zichzelf (en niet Griekenland met hun Spelen uit de Oudheid) nog altijd beschouwt als de bakermat van de sport, maar de laatste decennia niet bepaald verwend is met sportieve successen.

Maar Radcliffe voelde zich niet in gijzeling genomen door haar naar succes smachtende landgenoten. ,,Niemand legt een grotere druk op mijn schouders dan ikzelf.'' Ze zei het de afgelopen weken zo vaak dat niemand ook maar durfde te twijfelen aan die woorden. Zij, de rijzige Engelse uit Bedfordshire, en niemand anders zou in de voetsporen treden van de Griekse boodschapper Pheidippides, die in 490 voor Christus van Marathon naar Athene holde om het Griekse volk op de hoogte te brengen van de zege op de Perzische indringers.

Na die verheugende boodschap zou Pheidippides volgens de overlevering van uitputting ter aarde zijn gestort en ter plekke zijn overleden. Dat noodlot bleef Radcliffe bespaard. Maar het drama, klassiek in al zijn eenvoud, was er niet minder om. Snikkend en proestend zocht ze haar toevlucht in de berm, het gezicht bedekt door haar armen. De geest wilde nog wel, het lichaam niet meer. Ze was gebroken, letterlijk en figuurlijk.

Hoe anders was dat ruim twee uur eerder? Voortvarend ging Radcliffe van start in het dorp waar de klassieke loopafstand over 42 kilometer en 195 meter zijn naam aan heeft ontleend: Marathon. Ze trok en ze sleurde, zoals dat in marathontermen heet, en dat in de van haar bekende stijl: schokkend met het hoofd. Wie Radcliffe over het asfalt ziet denderen, krijgt pijn in de nek. Maar zo loopt de atlete nu eenmaal. Al sinds ze op achtjarige leeftijd haar vader vergezelde, toen die zich voorbereidde op een krachtproef over ruim veertig kilometer.

Radcliffe bepaalde het tempo en het ritme. Haar concurrenten waren, zo leek het, blij om überhaupt in haar gezelschap te (mogen) vertoeven. Er leek, vanuit Brits perspectief, dan ook geen vuiltje aan de lucht. Totdat Mizuki Noguchi (26) na ruim anderhalf uur brutaalweg de benen nam. De demarrage van de Japanse springveer (1 meter 50, veertig kilo) was het breekpunt in de wedstrijd, en luidde de zwanenzang in van Radcliffe.

Noguchi danste over het verraderlijk golvende parcours, Radcliffe verstarde en verzuurde. Een aloude fysiologische wet wil dat de marathon pas na 35 kilometer begint. Die wijsheid ging gisteren op, en het voornaamste slachtoffer op het klassieke traject uit de Oudheid, waar Gerard Nijboer in 1982 won bij de EK, bleek Radcliffe.

Veel is de afgelopen dagen gezegd en geschreven over de hitte. Hardlopen in de Atheense bakoven dat stond gelijk aan zelfmoord. Maar wantoestanden, zoals twintig jaar geleden met een volledig gedehydrateerde Zwitserse die in Los Angeles als een dronken piloot over de finish zwalkte, deden zich gisteren niet voor.

Met dank aan de voor Griekse begrippen relatief milde temperatuur: 35 graden Celsius bij de start, 30 bij de finish. Maar de koperen ploert in Griekenland is een sluipmoordenaar, die koppige lieden langzaam maar zeker het leven ontneemt. Het overkwam startnummer 1831 gisteren, en Radcliffe zal gisteravond nog wel eens met de vuist op tafel hebben geslagen, omdat het aanvangstijdstip op last van NBC, het Amerikaanse tv-station dat de rechten beheert, was verzet van 's ochtends vroeg (zeven uur) naar zes uur 's avonds plaatselijke tijd.

Hoe was het Radcliffe vergaan als in de ochtend was gestart? Over die vraag zal in haar vaderland de komende weken volop worden gediscussieerd. Eén troost voor de Britten: het parcoursrecord staat nog altijd op naam van een landgenoot. Bill Adcocks legde 35 jaar geleden de klassieke afstand over het al even klassieke traject af in 2 uur, 11 minuten en 7 seconden.

In elk geval nog tot zondag, wanneer de mannen in de voetsporen treden van de mythische Pheidippides, voert Adcocks de ranglijst aan. Het is een schrale troost, maar in een land dat verzot is op statistieken, is dit ook wat waard.