Boete voor gemeente met negatief saldo

Gemeenten die een te groot negatief saldo op hun begroting hebben, zullen vanaf 2006 een boete krijgen van de rijksoverheid. Minister Zalm (Financiën, VVD) wil de Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido) aanpassen om dit mogelijk te maken.

Dat heeft een woordvoerder van Zalm vanmorgen bevestigd. Zalm heeft vorige week overleg gevoerd met onder meer de Vereniging Nederlandse Gemeenten over een manier om de tekorten van lagere overheden te beperken. Het tekort van de lagere overheden telt volgens de Europese regels mee bij het vaststellen van het zogenoemde EMU-saldo van de EU-lidstaten. Dat gezamenlijke saldo van rijk, lokale overheid en sociale fondsen mag niet hoger zijn dan 3 procent. De lagere overheden hebben nu een tekort van 0,8 procent, onder meer door de hoge gemeentelijke uitgaven voor grondaankopen. Zalm wil dat volgend jaar beperken tot maximaal 0,5 procent.

De wet Fido biedt nu niet de mogelijkheid boetes op te leggen. Zalm wil in 2005 ,,niet-vrijblijvend proefdraaien'' met maximale tekorten per gemeente, aldus de woordvoerder. Die maximale tekorten worden berekend aan de hand van een groot aantal criteria, voorgesteld door een commissie van externe deskundigen die Zalm in augustus adviseerde over de het beheersen van de tekorten bij de lokale overheid.

Volgens die commissie zouden op te leggen boetes moeten terugvloeien naar de reserves van gemeente- en provinciefonds zodat die bedragen uiteindelijk weer ten goede komen aan gemeenten en provincies. Andere opties om het EMU-saldo van de lokale overheden te beheersen zouden uitstel van investeringen, uitstel van grondaankopen en het onderbrengen van de activiteiten van gemeentelijke grondbedrijven in private contracten kunnen zijn. Ook de mogelijkheid van het spreiden van uitgaven door te huren of te leasen biedt volgens de commissie mogelijkheden om EMU-tekorten te reduceren.

De commissie acht het mogelijk om het EMU-tekort van de lokale overheden in 2005 te beperken ,,zonder grote materiële consequenties of inlevering van lokale autonomie''. Ze adviseert Zalm om voor lokale overheden een evenredig aandeel in het EMU-tekort van 2,5 procent vast te stellen als `signaalwaarde' om in te grijpen. Dat brengt voor individuele lokale overheden de taak met zich mee om hun feitelijke bijdrage aan dat EMU-tekort te berekenen en te monitoren. Volgens de commissie mogen gemeenten voor 2005 een toelaatbaar tekort van 1,3 miljard euro voor hun rekening nemen. Voor provincies en waterschappen is dat bedrag 119 miljoen euro.