Kabinet achter plan nieuw kiesstelsel

Minister De Graaf (D66, Bestuurlijke Vernieuwing) heeft het kabinet achter zijn plannen voor een nieuw gemengd kiesstelsel gekregen. Alle ministers, ook die van de VVD, hebben ingestemd met zijn voorstel.

In de Tweede Kamer is met name de VVD erg kritisch over zijn ideeën. De Graaf zei vrijdag begin 2005 een ,,stevig debat'' in de Tweede Kamer te verwachten. Hij ziet duidelijk kansen. ,,De VVD heeft nog geen alternatief laten zien.'' De Graaf meent dat de burger een betere band opbouwt met regionaal gekozen Kamerleden. Ook denkt hij dat een parlement, waarbij veel Kamerleden een eigen mandaat hebben, onafhankelijker kan opereren.

Al in het hoofdlijnenakkoord spraken de drie coalitiepartijen af het kiesstelsel te moderniseren. Minister-president Balkenende herinnerde vrijdag eraan dat alle coalitiepartijen hun handtekening eronder hebben gezet. Hij sprak de verwachting uit dat ook de VVD zich aan de afspraken zal houden. Balkenende gaf aan dat ,,het goed is om nog eens stil te staan'' bij wat is afgesproken.

De CDA- en VVD-fractie in de Tweede Kamer willen alle adviezen eerst goed bestuderen en het wetsvoorstel afwachten voordat zij een definitief standpunt innemen. Zowel VVD'er Luchtenveld als CDA'er Spies is te spreken over de tegemoetkoming maar houdt nog bezwaren over het voorliggende wetsvoorstel.

Volgens het kabinetsplan worden 75 leden van de Tweede Kamer straks via een landelijke lijst gekozen, de andere 75 via regionale lijsten in twintig kiesdistricten. Een kandidaat kan op beide lijsten staan. Eerder wilde het kabinet daar niet aan, maar De Graaf heeft tegemoet willen komen aan bezwaren vanuit de Kamer. De zetelverdeling naar partij in de Tweede Kamer hangt af van de stemmen die op de landelijke lijst worden uitgebracht.

Per district kunnen kiezers twee tot vijf Kamerleden kiezen. Dat aantal hangt af van het aantal inwoners. Kiezers houden de mogelijkheid een voorkeursstem uit te brengen, maar alleen op de landelijke lijst. Bovendien kunnen ze in het nieuwe stelsel hun twee stemmen op twee verschillende partijen uitbrengen.

Minister de Graaf heeft gewerkt aan een combinatie van het nu gehanteerde stelsel van evenredige vertegenwoordiging en een districtenstelsel. Daarmee komt hij tegemoet aan belangrijke bezwaren van CDA en VVD. De Graaf zei na afloop van de ministerraad te verwachten dat uiteindelijk een meerderheid zal instemmen.

De voorstellen van De Graaf moeten eerst nog worden becommentarieerd door enkele adviesinstanties, zoals de Kiesraad en de Raad van State. De Graaf hoopt het wetsvoorstel, al of niet nog gewijzigd, rond de kerst aan de Kamer te kunnen aanbieden. Het debat in de Tweede Kamer volgt dan in het begin van 2005.