Ik deed alles wat Allah verbood

`Als je het goed bekijkt, ben ik een modelburger. De normen en waarden waar iedereen het tegenwoordig over heeft, zo leef ik. Ga maar na. Ik rook niet, ik drink niet. Ik doe niet aan seks zolang ik niet getrouwd ben. Ik benader de mensen beleefd en met respect. Maar ja, die hoofddoek hè? Wat ik ook doe, hoe ik ook leef, door die hoofddoek is het toch niet goed. Je voelt het. Hier in huis, op straat, in het openbaar vervoer. Wantrouwen. Altijd wantrouwen. Of minachting. Ogen vol spot die je aankijken. Zelfs van ongelovige allochtonen.

,,Het islamitische geloof waar m'n vader me probeerde in te persen sinds hij zich bekeerd had, daar wilde ik niets mee te maken hebben. Helemaal niets. Ik vond dat geloof maar achterlijk. Ik wilde Nederlander zijn! Het gevolg was enorme ruzies thuis. Niet mooi meer. Altijd ruzies. Ik weet bijna niet beter of een gezin betekent ruzie. Opeens deugde er niets meer aan ons. Dan word je extra gevoelig voor discriminatie. Bij het minste geringste voelde ik me afgewezen.

,,Ik zat een keer op school, en de lerares stuurde me eruit. Ik was te zwaar opgemaakt, vond ze. Ik dacht direct dat het meer inhield. Dat ze speciaal mij moest hebben. Begrijp je? Of ik een foto van mezelf uit die tijd heb? Jawel, maar die mag je eigenlijk niet zien. Het geloof verbiedt dat. Mijn hoofd is er onbedekt op. Dat is wel raar, hè? Soms kom ik oude bekenden van vroeger tegen. Die reageren heel verbaasd. Jij een moslima geworden? Jij? Die vrije meid van vroeger? Die rebel? Ze denken dat ik uiteindelijk voor m'n vader ben gezwicht. Dat ik ten slotte heb toegegeven aan wat hij wilde. Het heeft er niets mee te maken. Niks. In de jaren dat hij me probeerde te bewerken, luisterde ik niet. Het was zijn zaak, vond ik. Nee, ik ben heel anders tot het geloof gekomen dan mijn vader.,,Vaak hoor ik in gedachten de paar zinnen die m'n vader altijd tegen me zei. Tot vervelens toe. Zorg dat je iets wordt. Iets belangrijks. Iets waar je veel geld mee kunt verdienen. Want er komt een tijd dat wij hier niet meer welkom zijn. Dat we eruit gegooid gaan worden. Gek werd ik ervan. Voor mij had hij arts gedacht. Dokter. Omdat ik goed bleek te kunnen leren, en een behulpzaam karakter heb. Zodra ik op de middelbare school zat, begon het. In de familie, tegen vrienden en kennissen: Salma wordt dokter. Daarin heb ik hem vreselijk teleurgesteld. Ik ben geen dokter geworden. Ik ben helemaal niets geworden. Alles wat ik deed is mislukt. Hij schaamt zich daar vreselijk voor. Het is een schande voor de familie. Zelf vind ik het niet erg. Waarom zou ik een beroep moeten hebben waar status en een hoog inkomen aan kleven? Dat interesseerde me niet. Ik wilde iets worden waar je gelukkig van wordt. Maar dat deed er niet toe. Er was tot dokter besloten, en daarmee uit. Op den duur ging ik er in mee.

,,Het is bijna een cliché. Ouders die hun kinderen een betere toekomst wensen. Maar dan had ik wel normaal moeten kunnen studeren. Nou, dat kwam er niet van. Door die ellende thuis. En dat allemaal omdat hij ten slotte niet opgewassen bleek tegen de westerse levensstijl. Hoe liberaal hij ook altijd was geweest. Nou ja, voor Marokkaanse begrippen.

,,In het stadje waar hij vandaan komt ben ik een paar keer geweest. Het ligt in het noordoosten van Marokko. Een handelsstad, voornamelijk in sinaasappels. Het is er redelijk ontwikkeld. Mijn vader verdiende niet veel, en van wat hij beurde moest het meeste geld naar de familie. Straatarm waren ze. Oma was al vroeg weduwe, en dat met negen kinderen. Als ze met z'n allen op straat liepen werden ze soms uitgescholden. Armoedzaaiers!,,Hij kwam naar Nederland in de jaren zeventig. De tijd van vrijheid, blijheid. Ha, ha. Maar dat gold nog niet voor hem. Er moest keihard worden gewerkt. Oma ging ondertussen in Marokko een bruid regelen. Een eenvoudig, gedienstig meisje uit een dorpje in de buurt. Oma dacht: zolang mijn zoon nog weg is, kan zij mij mooi helpen. En als hij na een paar jaar terug is, kunnen ze zich als welgestelden in Marokko vestigen. Ze had snel een vrouw gevonden. Zestien jaar jong, en mooi. Vader was al dertig. Toen hij terug was voor vakantie, trouwden ze direct. Want ze raakten echt verkikkerd op elkaar. Waar oma alleen niet op gerekend had, was dat hij haar meenam naar het Westen. En voorgoed. Hij had genoeg van de onzekerheid en de bekrompenheid. Hier lag zijn toekomst, hier wilde hij blijven.

,,Nou, dat had hij misschien beter niet kunnen doen. Het werd een grote puinhoop. Ik weet niet hoeveel ik ervan moet vertellen. Het is zo gênant. Je zou kunnen zeggen dat mijn vader zich langzamerhand te veel ging aanpassen aan de tijdgeest van de jaren zeventig. Toen hij een slagerij bij elkaar had gewerkt en financieel beter boerde, werd het stappen en nog eens stappen. Nou ja, je weet wel. De zaken werden verslonsd, het leek of het hem niet meer kon schelen. Of hij genoeg had van het zoveelste patroon waarin hij terecht was gekomen. Dat van de brave, hardwerkende huisvader. Die altijd voor anderen moest zorgen. Altijd had moeten ploeteren. Ten slotte ging hij failliet. Geen zaak meer, geen geld meer, en een huwelijk dat op springen stond. De droom was aan flarden.

,,Kun je het je voorstellen? Twaalf jaar lang word je opgevoed in vrijheid. Je mag laat buiten spelen. De kleren dragen die je wilt. Vriendjes en vriendinnetjes hebben naar keuze. En opeens is dat van de ene op de andere dag afgelopen. Worden alle vrijheden teruggeschroefd. Het was voor hem de enige redding. Mijn vader had zich in zijn nood tot een paar moslims gewend. Ze zeiden tegen hem dat het nog niet te laat was. Als hij zich bekeerde, en strikt ging leven naar de wetten van de koran, kon het weer goed komen. Dan moest natuurlijk wel het hele gezin hetzelfde doen. Dat hoorde bij de plicht.

,,We dachten dat hij gek was geworden. Dat hij was geflipt. Als hij nou nog iets had uitgelegd. Maar nee, het was luisteren, en verder mond dicht. Ongelofelijk.,,Ik weet niet meer hoe vaak ik vanaf m'n zestiende ben weggelopen. Een stuk of vijf, zes keer. Naar het opvanghuis voor Marrokkaanse jongeren, naar een meidenopvanghuis, naar een kraakpand. Toch ging ik elke keer terug naar huis. Dat werd je aangeraden door de begeleiders. Jaren is het zo gegaan. Weglopen, weer terugkomen. Op het laatst dreigde ik ermee. Zal ik hem smeren, pa? Totdat die uitbarsting kwam. Ik zeg weer zoiets, en opeens slaan de stoppen helemaal bij hem door. Letterlijk. Het was vreselijk. Toen wist ik: nu kom ik niet meer terug. Stik maar in je religie. Ik ben naar een vriendin gevlucht. Ze woonde in een studentenhuis. Daar kon ik gelukkig een hele tijd blijven.

,,Het was zo stom van m'n vader. Want door alle spanningen, al die ruzies, had ik een behoorlijke achterstand met leren opgelopen. Het atheneum kon ik schudden. Die vriendin zei: luister, je kunt alles opgeven of vechten. Het is aan jou. Ik ben naar de hogere agrarische school gegaan. Om nog een paar vakken te halen, waardoor ik naar Leiden kon om psychologie te studeren. De menselijke geest begrijpen. Toch een beetje dokter, hè? Het werd niks. Ik kon me niet concentreren. Er zat te veel onrust in me. Na twee jaar heb ik het idee van een gestudeerde vrouw opgegeven. Ik kon het gewoon niet voor elkaar krijgen, niet beantwoorden aan het laatste waarmee ik in de ogen van m'n vader nog waardering had kunnen verdienen. Ik moest gaan werken. Ik had aan te nemen wat me geboden werd. Caissière in een supermarkt, administratief werk bij een rechtbank, weet ik hoeveel baantjes.

,,Het werd m'n wildste tijd. Ik gooide alle remmen los. Overdag werken, en verder uitgaan. Doen waar ik zin in heb! Zonder dat gezeik van thuis. Dat dit niet mocht. En dat niet. Dat het allemaal zondig is. Ik had vriendjes bij de vleet. De ene na de andere. Maar ik kon me niet binden. Aan niemand. Als ik het probeerde, zag ik thuis voor me. Het kon betekenen dat het net zo zou gaan als tussen m'n ouders. Binden was eng. Er zaten behoorlijk foute vriendjes bij. We gingen met iedereen om. Met mannen van wie je wist dat het toch nooit wat kon worden. En als er eens een lieve jongen was, dan kon ik me emotioneel niet uiten. Ik maakte dan dat ik weg kwam. Mannen, dat was voor de seks, m'n zus had ik voor het gevoel. We lachten de goeie jongens vierkant uit.

,,Ik wist dat ik van binnen niet werkelijk zo ben. Dat het niet meer was dan een reactie. Dat dit leven me ook nooit zou kunnen bevredigen. Ik vond het te leeg. M'n geest leed eronder. Omdat m'n zus toch een vast vriendje kreeg, besloot ik weer op mezelf te gaan wonen. Zij hield wel van dat leven. Ik wilde rust. Ik stopte met uitgaan, met blowen, en ging bij een verzekeringsmaatschappij werken. Ik begon aan een IT-opleiding. En toen kwam 11 september.,,Bij de verzekeringsmaatschappij waar ik werkte hadden ze een radio aan. En op een andere kamer een tv. Ze begonnen steeds raarder tegen me te doen. Nou moet ik zeggen dat op de dag zelf die aanval me ergens een gevoel van genoegdoening gaf. Amerika kreeg een keer z'n vet! Amerika is toch een onderdrukker? Thuis zeiden ze dat ook altijd. Wat doen ze anders dan de Arabische wereld onderdrukken of helpen onderdrukken? Wat doen ze in Israël? Waarom zorgen ze niet dat Sharon oppleurt? Dat zei m'n vader altijd, en daar was ik het mee eens. Niet dat ik dat zei op 11 september, ik zei niet veel. Een paar dingen. Om het een beetje te nuanceren.

,,In de dagen daarna werd ik achterdochtig. Bang. Ik durfde m'n huis bijna niet meer uit. Ik begon te denken aan m'n jeugd. Aan de vijandschap die ik in de loop van de jaren steeds meer had ondervonden. Dat zou nu een stuk erger gaan worden. Ik voelde me bedreigd. Ik hoorde die woorden weer: jullie gaan er hier allemaal uitgezet worden.

,,Na een week stortte ik in. Het was te veel, alles bij elkaar. Dat zat er al een hele tijd aan te komen. De elfde was de druppel. De druppel die al die jaren van misère deed overlopen. Ik werd depressief, haalde dingen uit hun verband. Ik begon te denken dat de hele wereld tegen me was. Ik was een beetje ziek. Paranoia. Dagenlang lag ik op bed tv te kijken. Wat een haat kwam van het scherm! Amerikanen die om wraak schreeuwden, moslims die meer aanslagen aankondigden. En dan die discussies. Ik raakte er in de war van. Als ik al iets met godsdienst had als idee, dan dacht ik dat het een boodschap van liefde was. In die wilde tijd van me, toen ik me leeg begon te voelen, ben ik me namelijk in mystiek gaan verdiepen. New age, boeddhisme, soefisme. Ik was op zoek naar de zin van het bestaan. Telkens was de boodschap dat al het lijden voortkomt uit de gehechtheid aan deze wereld. Dat als je dat loslaat, je pas gelukkig kan worden. Dat sprak me erg aan. Zo is het begonnen.

,,Weet je, als je het goede wil, moet je je wel tot het hogere wenden. Dat is het enige dat zuiver is. Want ook al lijken de wereldse normen rechtvaardig en mooi, iemand kan altijd zeggen: zo, en waar zijn die normen dan op gebaseerd? Op een mens? Waarom moet ik daarnaar luisteren?

,,Die stromingen waar ik mee bezig was, vond ik te vaag. Het bood te weinig houvast. Toen liep ik op een dag langs de Erasmus Universiteit. Er was een lezing over de islam. Ik ging om een of andere reden naar binnen. Mijn weerzin tegen die godsdienst was niet meer zo groot. Ik was al zolang van huis weg. Ik was nieuwsgierig. Was het nu echt zoals mijn vader het had voorgesteld? Zo bitter en autoritair? Nou, dat bleek heel anders te zijn. Autoritair? Juist niet. Maar ja, degene die vertelde was een geleerde. Niet een of andere domme imam, zo iemand uit een dorpje, met nauwelijks lagere school, die een muts opzet en interessant gaat lopen doen. Nee, hier ging het niet over vrouwenonderdrukking, haat tegen ongelovigen, afkeer van homo's en zo. Het ging over een god die onvoorwaardelijk van je houdt. Wie je ook bent, waar je ook vandaan komt, hoe je er ook uitziet. Ik moest bijna huilen.

,,Er waren meer bijeenkomsten. Die heb ik allemaal bezocht. De islam draait om kennis. Het is een intellectuele godsdienst. Ik begon te begrijpen wat het echt inhoudt. Verdraagzaamheid. En liefde! Zo kun je de bijbel ook lezen. Ook daar heb je interpretaties uit het jaar nul, die als je ze zou opvolgen tot hetzelfde leiden als wat die immans beweren. Omdat ik m'n baan had opgezegd bij die verzekeringsmaatschappij, en van een uitkering leefde, heb ik me ingeschreven aan de Islamitische Universiteit. Ik wilde alles weten, en zo ging ik toch nog studeren. Maar nu zonder de druk om status en geld te verwerven.

,,Wat zeg je? Dat ik wat regels betreft op m'n vader lijk? Hoor eens, ik heb daar zelf voor gekozen. Niemand heeft me dat aangepraat. Het hoeft ook niet. Er zijn zoveel stromingen binnen de islam. Ik doe het als symbool. Ik laat zien dat ik een moslim ben! En voor de rest probeer ik gezond te leven. De koran helpt je daarbij. Maar ik zal mijn leven aan niemand opdringen. Ook niet aan m'n kinderen als ik die later krijg. Geloof is iets dat je zelf moet ontdekken. Het laat zich niet dwingen. Net zoals de liefde dat niet doet. De islam is een godsdienst van tolerantie.

,,En wat krijg ik? Weer afkeer. Niet alleen van Nederlanders, hoor. Zat Marokkanen vinden hetzelfde. Vinden me een uitslover. Of een heilig boontje. Ze kunnen het niet hebben dat je, als het erop aankomt, geen enkele macht erkent dan God. Dat je geen enkel mens je laat vertellen wat je moet doen, als dat tegen de wil van God indruist. Dat vinden ze bedreigend. Dan ben je nergens meer bang voor. Waarom zou ik totaal moeten integreren? Wat houdt dat in? Ieder mens is toch uniek? En verder hou ik me toch aan de wet? Geef ik toch het goede voorbeeld? Wie bedreig ik door niet in de evolutieleer te geloven? Wie heeft daar last van?

,,Met mijn vader kan ik weer opschieten. Ach, ik begrijp het wel. Hij wilde zich aanpassen, hij bedoelde het goed. Het was paniek.

,,Als die hoofddoek af zou moeten, ga ik weg. Naar een ander land. De wereld is groot genoeg. Ik denk dat ik op den duur sowieso wegga. Deze wereld bevordert alleen maar de driften en het egoïsme in de mens. Dat is de Amerikaanse invloed. Bovendien gaat het uit de hand lopen. Domme christenen tegen domme moslims. Wie denken de fanatici dat ze zijn! God zelf? Met welk recht brengen ze anderen om? Ze zijn niet wijs. Ze gebruiken de godsdienst als politiek machtsmiddel. En dan Bush. Ook zo'n gelovige. Weet hij dan niet wat het werkelijke christendom inhoudt? Waar draait het bij de Amerikanen om? Geld! Aanzien. Materialisme. Dat is het waarom ze oorlogen beginnen. Ondertussen prediken ze de normen en waarden. Het zijn praatjes. Goed doorvoede, arrogante praatjes. Ik hoop dat ik me na de studie kan inzetten voor de onderdrukten en de armen. Armoede is altijd een oorzaak van ellende en onrust. Ook dat staat in alle religies. En daarna ga ik naar Marokko. Laat ik hopen met een man van wie ik hou. Dan wil ik in de natuur gaan wonen. Ver van de zogenaamde beschaving.''