Het dorpsplein van lenend Nederland

In de eerste helft van augustus daalden de koersen over een breed front. Ook goede bedrijven delen in de malaise en zijn koopwaardiger dan voorheen. Je kan dan flink inslaan door je veilige spaargeld (hoofdsom blijft intact) deels om te zetten in aandelen, waar je koersrisico mee loopt.

Heb je geen spaargeld, dan kan je misschien lenen om mee te doen. Je belegt dan met geleend geld. Sinds het leasedrama klinkt dat als vloeken in de kerk, maar de twee strategieën hebben weinig met elkaar gemeen, behalve dan het lenen om een bliksemstart te maken. Wie een huis koopt en leent, belegt ook met geleend geld. Een student die leent, belegt in zichzelf. Laat je de kerk in het midden, dan kan er niet veel misgaan, althans wanneer je koopt op een (verondersteld) dieptepunt van de markt of bepaalde aandelen.

Lenen is een aparte wereld. Tientallen geldverstrekkers (alle financiële instellingen) en bemiddelaars strijden zonder enige schaamte om uw gunst. Hun theorie is eenvoudig. Ze lenen zelf tegen bijvoorbeeld 3 procent (geven dat op uw spaargeld) en lenen dat uit tegen 6 procent, misschien aan u als hypotheek. De brutomarge hierop is 100 procent en niet 3 procent. In de praktijk gaat er heel wat af voor marketing, administratie en wanbetalende leners.

Op de televisie, met name, suggereren bemiddelaars dat lenen de gewoonste en goedkoopste zaak van de wereld is. Wanneer je dorst hebt, drink je uit de kraan. Zit je krap, dan drink je uit hun geldkraan. Hoewel? Een verbolgen lezer, al jaren in de WAO, wijst erop dat hij nergens 25.000 euro kan lenen om zijn huis (vrij van leningen) te verbouwen, terwijl hij de rente kan aftrekken van zijn belastbare inkomen.

Lenen lijkt dus even makkelijk als drinken, maar niet voor iedereen. De WAO wordt hier niet gezien als inkomen, omdat de aanvrager nog niet is herkeurd volgens de nieuwe wet, maar hij bezit wél een schuldenvrij huis als mogelijk solide onderpand. Vreemd. Dat is de macht van de geldverstrekkers: ze kennen de wereld van de potentiële slechte betalers als hun broekzak en weigeren wie ze willen, mede uit lijfsbehoud. Er is een bekende tegenstrijdigheid: wie voldoende verdient en niet hoeft te lenen, kan makkelijker lenen dan iemand die weinig verdient en het geld hard nodig heeft.

Veel mensen weten niet dat je voor een huis en andere zaken niet per se hoeft te lenen bij geldbedrijven, maar dat ook kunt doen bij familie, kennissen of willekeurige derden. Zo is de rente van een lening voor de aankoop van, het onderhoud aan of de verbouwing van de eigen woning in box 1 aftrekbaar van het belastbare inkomen, ongeacht de bron van de lening. Daarom kunnen kinderen voor hun huis op gunstige voorwaarden lenen bij hun (schoon)ouders, werkgevers of anderen en hoeven zij niet per se naar een bank voor een officiële hypotheek. De WAO-lezer kan om te lenen dus denken aan zijn familie.

Wie een indruk wil krijgen van de leningenwereld, of zelf wil lenen, moet eens kijken op de leerzame website leningen.pagina.nl, de financiële tegenpool van sparen.pagina.nl, het dorpsplein van lenend Nederland. Iedereen die iets met geld doet, staat erop. Het is meer een virtueel prikbord met kattebelletjes, want het verwijst naar allerlei bedrijven en instellingen.

Wie eens op papier wil nagaan hoe beleggen met geleend geld uitpakt, kieze op het dorpsplein via enkele offertes een passende lening. Laten we een aflossingsvrije van 25.000 euro nemen, voor tien jaar vast, tegen bijvoorbeeld 5 procent. De laagste rente betaal je natuurlijk met je huis als onderpand, want geldverstrekkers spelen graag op zeker. De lening valt in box 3 als schuld en compenseert daar het geld dat je ontvangt, behalve een vaste aftrek van 2.700 euro per persoon en het dubbele voor een lener met een partner. Bezit en schuld in box 3 heffen elkaar dus niet helemaal op.

Die 25.000 euro beleg je. Koop je op een mooie dag fondsen die meer dan 5 procent dividend geven, dan maak je winst. Maar daar gaat het niet om. Je moet tien jaar verder kijken. Je leningskosten blijven gelijk, maar de koerswaarde van goede aandelen (plus dividend) kan lekker oplopen. De lening moet wel worden afgelost in 2014!