Wat zingen die voetbalsupporters toch?

Het Nederlandse voetbalseizoen is begonnen, de spreekkoren ook. Al heel wat moeders en echtgenotes van de mannen op het speelveld zijn bezongen. Als hoer.

Tijdens de strijd om de Johan Cruijff Schaal vroeg burgemeester Job Cohen van Amsterdam ,,wat zingen ze nou toch?''. Directeur Henk Kesler van de KNVB moest het even gaan vragen in de meldkamer van de Arena. ,,Je moeder is een hoer'', waren de woorden, gericht aan het adres van scheidsrechter Dick van Egmond die net een Ajacied met rood van het veld had gestuurd.

Spreekkoren zijn vaak moeilijk te verstaan. En minstens zo moeilijk te bestrijden, want al meer dan vijftien jaar worden mensen of zelfs hele bevolkingsgroepen beledigd langs de lijn. Twee jaar geleden stuurde Cohen supporters van FC Utrecht naar huis die ,,Hamas, hamas, alle joden aan het gas'' riepen. Sinds die tijd is niet meer zo rigoreus ingegrepen en willen de KNVB (of de scheidsrechter) en de burgemeester elkaar nog wel eens aanwijzen als er moet worden ingegrepen.

Eerder deze maand stelde een commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Margot Vliegenthart dat bij discriminerende spreekkoren de burgemeester het voortouw moet nemen. En, zo luidde het voorstel om te komen tot een duidelijker beleid, ,,een beslissing tot het staken van een wedstrijd kan alleen door de lokale driehoek worden genomen''.

De gemeente Rotterdam is niet van plan de lijn van Vliegenthart te volgen. ,,In ons convenant met de clubs uit Rotterdam is afgesproken dat de club primair verantwoordelijk is. Pas als die zijn verantwoordelijkheid niet neemt, kan de driehoek (burgemeester, politie en justitie) ingrijpen. Want hoe moet je het ingrijpen door de burgemeester in de praktijk zien?'', vraagt een woordvoerder zich af. ,,Moet hij overal in het stadion mannetjes neerzetten om te luisteren wat er wordt geroepen.''

Kesler is verbaasd dat Rotterdam zich zo opstelt. ,,Burgemeester Opstelten heeft juist gezegd: we moeten er wat aan doen, desnoods staken. Er zit nogal wat licht tussen de verschillende standpunten van de burgemeesters. De een wil al ingrijpen wanneer er sprake is van kwetsende spreekkoren, de ander doet dat alleen als er een strafbaar feit wordt gepleegd bij discriminerende leuzen. Supporters hebben behoefte aan duidelijkheid. Niet dat de aanpak anders is in Groningen dan in Den Haag.''

Niet alle gemeentes hebben al een oordeel over de voorgestelde aanpak van Vliegenthart. In Enschede is het rapport nog niet in de driehoek besproken. Bij FC Twente-Ajax werd scheidsrechter Ruud Bossen afgelopen zondag als ,,hoerenjong'' en als ,,vriend van de joden'' toegezongen en de vriendin van Rafael van de Vaart werd als hoer betiteld.

Volgens een woordvoerder van de gemeente Amsterdam moet het verslag van Vliegenthart eerst officieel worden aangeboden, voordat een reactie kan worden gegeven.

In de praktijk lijkt `Vliegenthart' weinig te veranderen aan de aanpak van clubs. Kesler vindt de huidige reglementen in elk geval duidelijk genoeg. Bij aanhoudende spreekkoren moeten stewards of de stadionspeaker vragen ermee op te houden. ,,Gebeurt dat niet dan legt de scheidsrechter de wedstrijd gedurende tien minuten stil. Blijven de koren voortduren, dan moet de arbiter de wedstrijd definitief staken.'' Bij racistische spreekkoren neemt de burgemeester het over.

,,Maar je moet hierbij natuurlijk wel nuances aanbrengen'', vindt Kesler. ,,Je kunt niet bij elk wissenwasje, bijvoorbeeld als er wordt geroepen `de scheidsrechter is een hondenlul', de wedstrijd neerleggen. Dan wordt er niet meer gevoetbald.'' De laatste keer dat een wedstrijd in het betaalde voetbal wegens spreekkoren is gestaakt, was Haarlem-Stormvogels/Telstar ruim twee jaar geleden. Het bestuur van Haarlem overwoog toen zelfs een doventolk in te zetten om te kunnen bepalen wie wat had geroepen.

Clubs die zich niet aan de procedures van de bond houden kunnen rekenen op forse boetes. In het voorkomen van spreekkoren kunnen de clubs wel hun eigen invulling geven. Go Ahead Eagles was de eerste club in het betaald voetbal die twee jaar geleden een campagne was gestart tegen spreekkoren. ,,Ik denk wel dat het geholpen heeft, maar hoeveel is moeilijk te zeggen'', zegt manager veiligheidszaken W. Wientjes van de club uit Deventer.

,,Vorig jaar heeft de speaker slechts één keer moeten ingrijpen.'' Boetes zijn wel uitgedeeld. ,,Die spreekkoren zijn pure emotie. Diezelfde jongens die van alles roepen, staan op maandag weer klaar voor vrijwilligerswerk en werken zich te pletter. Je werkt in feite voor de boete die je zelf hebt veroorzaakt, zeg ik dan altijd tegen die gasten.''