Nederlanders betalen tol voor `Irakisering'

De situatie voor de Nederlandse militairen in Zuid-Irak is ,,zorgwekkend'', aldus minister Kamp. Komt het einddoel van de missie – een veilig en stabiel Al-Muthanna – in gevaar?

Het leek zo'n logische aanpak voor de Nederlandse militairen in Al-Muthanna: leid Iraakse politie- en veiligheidsmensen op en geef hun stap voor stap de verantwoordelijkheid voor de veiligheid. Volgend voorjaar zouden de Nederlanders dankzij dit beleid van `Irakisering' geruisloos uit een stabiel Zuid-Irak kunnen verdwijnen.

Met dat doel voor ogen hebben de circa 1.300 Nederlandse militairen de afgelopen maanden hard gewerkt aan het versterken van nieuwe Iraakse `veiligheidsstructuren'. Mariniers en instructeurs van de landmacht leidden duizenden Irakezen op voor een baan in het Iraqi Civil Defense Corps (een soort Iraaks leger), marechaussees trainden honderden Iraakse politiemensen. Minister Kamp (Defensie) zei gisteren op een persbriefing dat hij nog volledig achter deze aanpak staat. ,,We zullen blijven proberen zoveel mogelijk aan de Irakezen over te laten. Hoe meer zijzelf kunnen doen, hoe beter.''

Maar bij de grootscheepse aanval in Ar-Rumaythah van zaterdag, waarbij een wachtmeester van de marechaussee omkwam, bleek dat er behalve voordelen ook gevaren kleven aan deze aanpak. De Nederlanders kampen in het zo `rustige' Al-Muthanna met een veiligheidssituatie die Kamp gisteren voor het eerst omschreef als `zorgwekkend'. Met een vooralsnog onbekende tegenstander bovendien, die, zo schreef Kamp gisteren aan de Kamer, ,,bereid is het gevecht aan te gaan'', werkt met een ,,zekere operationele coördinatie'' en die op de hoogte is van ,,de operationele procedures van het Nederlandse detachement''.

Door de `Irakisering' van de veiligheid op straat is met name de zogeheten inlichtingenpositie van de Nederlanders de afgelopen weken verslechterd, zo erkende Kamp. ,,Vroeger hadden we contact met de bevolking doordat we zelf alle patrouilles uitvoerden'', zei Kamp gisteren. ,,Nu komt de informatie gefilterd tot ons.'' Defensie kan nog altijd niet zeggen wie er achter de aanval zat.

Uit Kamps brief blijkt dat het `incident', waarvan Defensie aanvankelijk repte, beter kan worden omschreven als een serie hevige straatgevechten. Even voor middernacht begonnen drie witte Mercedes-Benz voertuigen van de Koninklijke Marechaussee aan de terugweg van Ar-Rumaythah naar hun post op het Nederlandse hoofdkwartier in As-Samawah. Bij het verlaten van de stad, op de snelweg richting Basra, liepen ze in een goed georganiseerde hinderlaag en werden ze ,,van verschillende kanten zwaar onder vuur genomen''.

De schietpartij escaleerde snel. Ook twee Nederlandse patrouilles die vanuit Ar-Rumaythah uitrukten om hulp te bieden, kwamen onder vuur te liggen. Een voertuig kwam in de straten van de stad ,,vast'' te staan en werd verschillende malen geraakt door antitankgranaten. Een pantserwagen moest de Nederlanders uit hun benarde positie bevrijden. Pas toen er zwaarbewapende Apache-gevechtshelikopters boven de donkere straten van Ar-Rumaythah arriveerden kwam er een einde aan het ,,zeer intensieve vuurgevecht'', aldus de brief. [Vervolg MISSIE IRAK: pagina 3]

MISSIE IRAK

Aanhang Al-Sadr groeit

[Vervolg van pagina 1] Het is sterk de vraag of de door Nederland opgeleide Iraakse agenten en soldaten al zijn opgewassen tegen zulke aanvallen van verzetsstrijders. Tijdens de urenlange vuurgevechten van afgelopen zaterdag tussen Nederlandse militairen en (hoogstwaarschijnlijk) militieleden van van Al-Sadr lieten de Iraakse veiligheidsdiensten zich niet zien, zo vertelde Kamp. ,,We hebben het zelf moeten opknappen.'' In zijn brief aan de Kamer schrijft Kamp dat er aanwijzingen zijn ,,dat de Iraakse veiligheidsdiensten geïntimideerd worden door aanhangers van Muqtada al-Sadr''. De aanhang van Al-Sadr groeit intussen, ook in Al-Muthanna. De meerderheid van de bevolking staat nog steeds achter de aanwezigheid van de Nederlandse troepen, aldus Kamp, maar de stem van de meerderheid klinkt nauwelijks, terwijl die van ,,radicale minderheid wel hoorbaar en merkbaar is''.

Minister Kamp schrijft de verslechterde veiligheidstoestand voor een belangrijk deel op het conto van de hevige gevechten in de naburige stad Najaf tussen de aanhangers van Al-Sadr en de Amerikanen, gesteund door lokale Iraakse troepen. Najaf geniet voor de shi'itische bevolking van Zuid-Irak een heilige status omdat de grondlegger van hun geloof, imam Ali, er is begraven. Onrust in Najaf leidt bijna onvermijdelijk ook tot onrust in Al-Muthanna. Kamp hoopt dat het snel weer rustig wordt in Najaf, maar gisteren leken de gevechten naar een climax te gaan. Gisternacht raakten de Nederlanders opnieuw betrokken bij een vuurgevecht, waarbij twee Irakezen omkwamen.

Het Nederlandse detachement in Zuid-Irak zal de komende tijd moeten laveren tussen Scylla en Charibdis. Het zal de eigen veiligheid moeten proberen te waarborgen, zónder de burgerbevolking van zich te vervreemden. In zijn brief aan de Kamer kondigde minister Kamp aan dat de Nederlands presentie een wat grimmiger karakter zal krijgen. Er zullen extra pantserwagens, terreinwagens met mitrailleurs en zestig extra infanteristen worden ingezet om de eigen troepen beter te beschermen. Maar de Nederlanders willen de relaties met de burgerbevolking in Al-Muthanna, die door Defensie nog steeds worden omschreven als ,,goed'', niet in gevaar brengen met bruut `Amerikaans' optreden. Dat zou op termijn juist de veiligheid weer in gevaar brengen. Daarom, zo kondigde Kamp aan, zal er tegelijkertijd meer worden geïnvesteerd in `CIMIC' – `civiel-militaire' humanitaire projecten die de bedoeling hebben het draagvlak voor de Nederlanders in Al-Muthanna te vergroten.

Intussen hebben de Nederlanders, zoals Kamp aankondigde, de eigen patrouilles tot het ,,absoluut noodzakelijke minimum'' teruggebracht. De vraag is of dat de inlichtingenpositie – en op de lange termijn de missie zélf – ten goede komt. De vraag is bovendien of het `einddoel' dat Nederland zich gesteld heeft, `een veilig en stabiel Al-Muthannna', zo niet langzaam uit beeld begint te raken.

Thuisfront pagina 3