`Ik voel me zoals toen ik vijftien was'

Kevin Brooks' boeken gaan over adolescenten, maar hij weet ook volwassen lezers te boeien. ,,Tegen oude vrouwtjes praat ik hetzelfde als tegen kinderen.''

Kevin Brooks (45) verzamelt plastic hyena's, cowboyhoeden en gitaren. Hij houdt van westerns. Zijn roman Lucas (2003), verschenen in het Nederlands voor iedereen vanaf een jaar of zestien, noemt hij `mijn western'. Hij koos voor een Brits schiereiland met grillige rotskusten als `setting'. De landtong die naar het eiland voert, loopt bij hoog water onder. De kleine gemeenschap van eilandbewoners is op zichzelf aangewezen, met alle benauwenis van dien. De titelheld is geen cowboy maar wel een `lonesome' vreemdeling, een leeftijdsloze jongeling met staalblauwe ogen en een tanig lijf. Hij komt en hij gaat, Lucas, niemand weet waar vandaan en waar naartoe.

Zelf is Kevin Brooks woonachtig in wat officieel de kleinste stad van Engeland is, Manningtree in Essex. Te midden van zijn dierbare verzamelingen schrijft hij met grote snelheid aan zijn oeuvre van tegendraadse romans voor jongeren. In 2002 verscheen zijn debuut Martyn Big, in 2003 gevolgd door Lucas en in 2004 door Kissing the Rain. Deze maand verschijnt in Engeland zijn vierde boek Bloodline en in januari het vijfde, Candy. Brooks, heeft een kaalgeschoren hoofd en ringen in zijn oor, maar in weerwil van dat stoere uiterlijk is hij een opmerkelijk schuchtere man. Hij kwam in de afgelopen winter naar Nederland om er lispelend zijn eersteling te promoten. Net als Lucas werd Martyn Big in het Nederlands vertaald door Wiebe Buddingh', bekend van de Harry Potter-vertalingen.

,,Zoals Lucas mijn western is, is Martyn Big mijn detective,'' vertelt Brooks in een stil hoekje van een Haags hotel. ,,Een ondanks zijn gekke naam nogal gewone jongen doet iets ongebruikelijks: hij vermoordt per ongeluk zijn vader. Hij besluit met behulp van het buurmeisje, op wie hij verliefd is, het lijk voor de buitenwereld verborgen te houden. Want de enige beschikbare voogd is een draak van een tante. Uiteindelijk wordt de bedrieger bedrogen.''

Jarenlang waagde geen uitgever het Brooks' werk te publiceren. Hij hield na zijn voortijdig afgebroken studies filosofie en psychologie, het hoofd boven water door te werken als loketbediende bij de spoorwegen, als drankjesverkoper in de dierentuin en als `handyman' in een crematorium. Hij droomde van een toekomst als schilder, muzikant of schrijver. Hij heeft in Engeland intussen diverse literaire prijzen gekregen, zoals de Branford Boase Award. Zijn werk is ook in Amerika succesvol.

Brooks' boeken vallen vooral op door een originele vermenging van genres. Ze gaan over pubers die behalve met de gebruikelijke moeilijkheden van onzekerheid, ouders met onbegrip en eerste liefdes, ook kampen met nogal onverwachte problemen. Moo, de hoofdpersoon uit Kissing the Rain, is de enige getuige van een criminele afrekening op een snelweg. Caitlin, de ikpersoon en de verteller uit Lucas, slaagt er niet in de vreemde bezoeker van het eiland waar ze woont te behoeden voor de angst en de bloeddorst van de overige eilandbewoners.

,,Misdaad fascineert me'', aldus Brooks. ,,Ik lees eindeloos veel misdaad-boeken en kijk veel naar Krimi's. Daarin worden gevoelens uitvergroot die iedereen kent. De keuzes die mijn hoofdpersonen moeten maken zijn groteske maar geloofwaardige uitvergrotingen van meer alledaagse situaties. Zo'n moord zet je op scherp, maar het gaat me vooral om onderliggende vragen naar loyaliteit, naar wie je bent en wie bij je hoort. De situatie die ik schep stuwt de hoofdpersoon en het verhaal voort, en onderweg onderzoek ik de grenzen van de vrije wil.''

Als veertienjarige las Kevin Brooks voor het eerst Salingers' Catcher in the Rye. ,,Dat boek had een effect op me dat ik tot dan toe niet kende. Het voelde alsof het voor mij geschreven was. Het was zo echt en zo intiem, zo levend, alsof ik een vriend had gevonden. Ik wil dat mijn boeken als vrienden aanvoelen, dat het is alsof iemand je zijn vertrouwen schenkt. Dat is niet sentimenteel, dat is gewoon het hoogste goed. Ik schrijf dan ook altijd in de ikpersoon.''

Andere geliefde `vrienden' die hij zelf in later jaren opdeed zijn Hombre van Elmore Leonard, zowel het boek als de film, Blood Meridian van Cormac McCarthy en Chandlers The Big Sleep. `American stuff' ligt hem, zoals ook het werk van James Lee Burke, Lawrence Block en Denis Lehane. Zijn eigen boeken worden wel gerekend tot de `cross over'-literatuur. Ze duiken in de boekhandels op in de puberkast bij de kinderboeken, maar liggen ook tussen het aanbod voor volwassenen. In `cross over'-literatuur wordt eerder beschreven dan geduid, meer gesuggereerd dan geëxpliciteerd. Dat is in boeken die speciaal voor jongeren geschreven zijn vaak wel anders. Brooks vertaalt landschappen en weersgesteldheden naar de emoties van zijn personages en vice versa.

,,Het is een toegedekt soort schrijven, gewoon omdat het niet spannend is als er staat `o wat ben ik boos'. Het onderscheid tussen jeugdromans en gewone romans zegt me weinig. Ik heb maar één stem. Als ik tegen een oud vrouwtje praat, klink ik hetzelfde als wanneer ik het tegen een kind heb. Bij mij gaat schrijven om sfeer, suggestie en subtiliteit. Ik houd niet van fantasy, maar wel van mystieke elementen in realistische fictie. Lucas bijvoorbeeld is een ongrijpbare figuur, die in de ogen van de hoofdpersoon bijna op Jezus lijkt.

,,Ik voel me trouwens zo ongeveer hetzelfde als toen ik vijftien was. Geen moment ga ik me zitten voorstellen hoe dat ook weer was. Waarom ik graag kies voor het perspectief van een jongere? Het ligt me gewoon. Zeker mijn debuut benaderde ik niet bewust als een boek voor adolescenten. Nu blijkt dat mijn werk die lezersgroep aanspreekt, inspireren hun reacties, meestal per email, me wel.'' In Kissing the Rain, Brooks' derde boek, dat volgend jaar in het Nederlands uitkomt, vertelt Moo, een dikke vraatzuchtige jongen, over zijn problemen. Brooks koos voor een directe, onbeholpen, maar vernuftig gekozen spreekstijl. Hij doorspekte Moo's relaas met fonetisch gespelde uitroepen en verzuchtingen. Niet alleen de beschreven situatie (getuige zijn van een moord) maken Kissing the Rain spannend, maar ook het lef een hoofdpersoon te kiezen die aan introspectie doet zonder daartoe echt in staat te zijn.

,,Kinderen van Moo's leeftijd schrijven me over hun problemen. De rauwheid en de eerlijkheid van de berichten sprak me aan. Ze schrijven slordig, onhandig, bijna lelijk zou je zeggen, maar ze slagen er intussen wel in over te brengen wat ze kwijt willen. Ik had een eenzame jongen zien staan op een brug over een snelweg. Dat werd Moo. Hij is niet goed in het vertellen over zijn emoties, maar hij heeft ze wel. Op onconventionele, des te krachtiger wijze komen ze eruit. Als ik ging zitten schrijven, kwam zijn stem uit me alsof hij bezit van me had genomen. Dat was een beetje griezelig, en ongelooflijk opwindend.''

`Martyn Big' en `Lucas' verschenen bij uitgeverij De Harmonie. In Engeland verschijnen de boeken van Kevin Brooks bij The Chicken House.