Bewegend hoofd staat stil

Duiven, kippen, waterhoentjes, torenvalken, stappend, zwemmend of vliegend knikken ze met hun kop. Ze gooien die steeds naar voren, dan weer naar achteren. Rare gewoonte.

Het lijkt wel of die kop met een mechaniekje vastzit aan de poten of vleugels, en dat de vogels niet anders kunnen. Dat is niet zo. Ze hebben ervoor gekozen. Hun geheim is: hun bewegende hoofd staat eigenlijk stil. Zo doen hun ogen het beter.

Bij elke stap die een duif neemt, gooit hij z'n kop een stukje achteruit. Hij ziet er goed mee uit, een beetje parmantig en deftig, maar dat zal die duif een zorg zijn. Hij ziet er goed mee, punt. De kop blijft stilstaan boven de grond totdat de nek het niet meer redt en geen ruimte meer heeft om te buigen. Dan gooit de kop zich snel naar voren om het lijf in te halen en een voorsprong te nemen – om weer even stil te kunnen staan.

Zo heeft de duif het grootste deel van zijn wandeltijd toch een mooi stilstaand beeld. Dat kan hij wel gebruiken, want duiven stampen nogal schokkerig rond. Die opvallend bewegende kop staat nu steeds even mooi stil, terwijl de rest van de duif alvast verder gaat.

Als vogels eenmaal iets slims hebben verzonnen, zul je zien dat ze het overal en altijd gebruiken. En ja hoor, te land, te water en in de lucht – overal zie je vogelkoppen bewegen èn stilstaan. Waterhoentjes zwemmen zoals duiven lopen – een beetje schokkerig. Hun koppen knikken ondertussen druk heen en weer. En torenvalken? Die staan in de lucht te bidden, op de uitkijk naar muizen. Druk met hun vleugels wapperend blijven ze op dezelfde plek hangen. Met elke vleugelklap komt het lijf iets omhoog – en daarna valt het weer een klein stukje. Ondertussen gaat de kop precies de andere kant op, razendsnel op en neer. Die staat dus stil, goed voor als je muizen en zien wil.

Mensen hebben ook zoiets. Balletdansers, die geven daar een voorbeeld van. Een beetje raar, maar we zijn eraan gewend. Dat is net als met die dansers zelf. Je ziet ze vaak strak naar een punt kijken, terwijl ze rondtollen. Zo lang mogelijk houden ze hun hoofd in die richting. Om dan, als het echt niet meer lukt en hun hals al zo opgedraaid is als een elastiekje, hun hoofd snel de draai van hun lijf in te laten halen. Een slag verder is het al weer eerder op datzelfde punt en kan het weer stilstaan. Zo worden die dansers niet duizelig en zien ze weer even precies waar het publiek is. Maar ze doen het ook omdat het er beter uitziet, want dansers zijn meestal ijdeler dan duiven.

Van haast alles in de wereld bestaat wel het omgekeerde. Zelfs van omgekeerde (edreekegmo) en van balletdansers (vrachtwagenchauffeurs). Is er dus ook een omgekeerd bewegende en stilstaande kop? Ja, en vooral weer bij vogels. Hun ogen staan niet altijd zo bewegelijk in de kop als bij ons, of ze kijken aan elke kant maar met één oog. Toch willen ze diepte zien. Nogal wat vogels doen dat door het beeld steeds even te verschuiven, met een knikkende of kantelende kop, terwijl ze zelf stilstaan. In elke uiterste stand slaan ze even het beeld op, en vergelijken dat met het beeld van vanuit de andere hoek. Dan zien ze even hoe dingen in het beeld verschuiven, en hoe ver ze van elkaar zijn.

Dat is dan het omgekeerde. Het lijf staat stil, maar de kop beweegt. Zo is er met vogels altijd wat.