Artsen namen deel aan `Abu Ghraib'

Amerikaans medisch personeel van het leger heeft de medische ethiek zwaar geschonden door medewerking te verlenen aan mishandeling van Iraakse gevangenen in de beruchte Abu Ghraib-gevangenis in Irak. Dat stelt een Amerikaanse bio-ethicus in het medisch wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

Volgens Steven Miles van de Universiteit van Minnesota, die uitgebreid onderzoek heeft gedaan naar de rol van de Amerikaanse militaire artsen en verpleging in het Abu Ghraib-schandaal, is het medisch personeel behulpzaam geweest bij de ontwikkeling van ondervragingstechnieken, hebben zij de martelingen door de gevangenbewaarders genegeerd, de rechten van de gevangenen niet beschermd en getracht bewijzen van mishandeling achter te houden.

Het Abu Ghraib-schandaal kwam dit voorjaar aan het licht nadat digitale foto's van mishandeling op het internet werden gecirculeerd. Daarop was te zien hoe de Amerikaanse militairen de gevangenen naakt bij elkaar plaatsten en sadistische spelletjes met hen deden. Daarbij zouden ook gevangen zijn overleden. Enkele van de daders zijn inmiddels door militaire rechtbanken veroordeeld.

Maar de beschuldiging van de betrokkenen, dat mishandeling van hogerhand was opgelegd, is nooit bewezen. Onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Defensie zelf heeft deze week uitgewezen dat hogere militairen geen blaam treft. De mishandelingen zouden hoofdzakelijk en alleen ter verantwoording komen van een groep van twintig reservisten en leden van de militaire inlichtingendienst. Andere onderzoeken zijn daar niet zeker van.

Dat bij de mishandelingen ook militair medisch personeel betrokken is geweest, was voorheen niet bekend. Miles stelt in zijn artikel dat de mishandelingen door medisch personeel mogelijk strenger moet worden beoordeeld dan de martelingen door de militaire bewaking. ,,Medisch personeel is de eerste een laatste bescherming tegen mensenrechtenschendingen', schrijft hij. ,,Artsen en verpleging kunnen ingrijpen'' om gevangenen te beschermen. Maar de artsen in Abu Ghraib grepen niet in, ze verleenden hun medewerking.

The Lancet stelt in een redactioneel dat `Abu Ghraib' ,,de westerse wereld zou moeten wakker schudden om de waarden die in internationale verdragen en democratische grondwetten zijn vastgelegd, te herontdekken''.

Miles heeft in zijn onderzoek ook vastgesteld dat een verscheidenheid aan formeel onderzoek naar de martelingen wordt achtergehouden door de Amerikaanse overheid.

Tot de schokkendste van zijn bevindingen behoren de vervalsing van overlijdensaktes, waarop de werkelijke doodsoorzaak werd verzwegen en het weer bij brengen van bewusteloze gevangenen, zodat zij weer gemarteld konden worden. Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft gezegd al op de hoogte te zijn van Miles' bevindingen.