Witte werkster `wil uit bijstand'

Minister De Geus schaft de regeling voor `witte werksters' af, omdat er te weinig gebruik van wordt gemaakt. Bij Gascogne in Eindhoven zijn de vrouwen zeer gemotiveerd.

Ingrid Verhoeven (35) ,,sprong een gat in de lucht'' toen ze in oktober werd aangenomen als witte werkster bij het Eindhovense schoonmaakbedrijf Gascogne. Haar kansen op de arbeidsmarkt zijn zeer beperkt. Ze heeft geen opleiding, kwam in de problemen met eerdere werkgevers, heeft daarna jarenlang niet echt gewerkt en woont in een opvanghuis wegens mishandeling en stalking door haar ex-man. ,,Als je dan je adres opgeeft bij een werkgever, weet hij meestal al genoeg en belt hij niet terug'', zegt ze.

Verhoeven begon met 18 uur per week en werkt toe naar 32, zodat ze kan rondkomen zonder uitkering. ,,Ik wil gewoon de bijstand uit'', motiveert ze haar enthousiasme voor het schoonmaakwerk. Het bedrijf ontvangt 6,14 euro overheidssubsidie voor elk uur dat zij bij particulieren schoonmaakt. Verhoeven verdient 8,33 euro bruto per uur, waarschijnlijk iets minder dan ze op de zwarte markt zou kunnen bedingen. De klanten betalen 11,50 euro.

Minister De Geus (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) wil de witte werkster afschaffen omdat er te weinig gebruik wordt gemaakt van de subsidieregeling. Van de 35 miljoen euro overheidssubsidie waarop per jaar gerekend was, wordt 7 miljoen gebruikt. In plaats van de beoogde 5.000 werknemers zijn er slechts 1.100 aan de slag.

Toch hebben schoonmaakbedrijven lange wachtlijsten van mensen die een witte werkster willen. Volgens Mireille van Seeters (35) uit Eindhoven, die een witte werkster van Gascogne heeft, was er ,,altijd gedonder'' met de vier zwarte werksters die zij in het verleden had. Ze spraken slecht Nederlands, kwamen niet opdagen of maakten brokken. ,,De witwerksters zijn tenminste verzekerd voor als er iets gebeurt. Ik vind geen gebroken kopjes weggemoffeld achter in de kast.'' Andere klanten zeggen dat zij principiële bezwaren hebben tegen zwart werk. Ook zieken en gehandicapten met een zorgsubsidie krijgen alleen vergoeding voor een witte werkster. Nu die wordt afgeschaft, zijn zij weer aangewezen op de ruim twee keer zo dure thuishulp.

Het valt niet mee om aan geschikte werksters te komen. De subsidieregeling is in 1997 ingesteld om zwartwerken tegen te gaan, maar was geen succes, waarna het ministerie de criteria versoepelde. Sinds 1 januari 2003 is de subsidieregeling niet meer alleen voor mensen die langer dan twee jaar in de bijstand zitten, maar ook voor langdurig werklozen, herintredende werknemers of vijftig-plussers.

Directeur Hans Raaijmakers van Gascogne geeft toe dat zijn eerste poging in 1997 een ,,grote flop'' was. Hij had de sociale en financiële problemen onderschat van de vrouwen die de Centra voor Werk en Inkomen (CWI) doorstuurden. Vorig jaar probeerde hij het opnieuw en vroeg hij de medewerkers van het CWI ,,alleen mensen te selecteren die ze zelf ook in huis zouden willen hebben'' en intensiveerde hij de begeleiding. Aan gemotiveerde krachten heeft Raaijmakers inmiddels geen gebrek. Van de ongeveer twaalf sollicitanten per week blijven er drie of vier over die kunnen beginnen.

Er gaat aanvankelijk veel tijd zitten in de begeleiding, maar om deze activiteit winstgevend te maken, is het nodig om ook sociaal te investeren, meent Raaijmakers. In januari werkten zijn schoonmaaksters tezamen 100 uur per week, inmiddels is dat 500 uur. Die uren worden gemaakt door zestig werknemers, waaronder één man. Raaijmakers verwacht winst te gaan maken met honderd werknemers.

Hij ziet geen kans om de werksters onder te brengen bij zijn afdeling voor bedrijfsschoonmaakwerk. ,,Dit zijn geen productiemensen, die laat je niet 1.000 vierkante meter kantoor doen.''

Werkster Ingrid Verhoeven zou waarschijnlijk weer in de bijstand terechtkomen als ze niet bij Gascogne kan blijven werken. Ze heeft nu een baas die ,,voor je opkomt''. Een van haar vroegere zwarte adresjes wilde het uurtarief verlagen tot 5 euro en ,,nu heb ik een vast tarief''. Bovendien gaat iemand van Gascogne mee naar het intakegesprek bij een nieuwe klant om te kijken of het klikt en om het aantal benodigde uren te helpen beoordelen.

Verhoeven zou geen grote bedrijven willen schoonmaken. ,,Ik word doodzenuwachtig als de baas de hele dag op mijn vingers kijkt'', zegt ze. ,,Bij mensen thuis moet je in je eentje zorgen dat het netjes is. Dat wil ik tot mijn oude dag blijven doen.''