Studenten buiten EU onbetaald

Het kabinet wil af van de rijksbijdrage aan universiteiten en hogescholen voor studenten uit landen buiten de Europese Unie. Naar verwachting zal het collegegeld voor hen fors worden verhoogd. Nederland wordt hierdoor minder aantrekkelijk voor met name Chinese studenten. Universiteiten vrezen verslechtering van hun internationale concurrentiepositie.

De bezuinigingsmaatregel zal op prinsjesdag (21 september) worden aangekondigd en ingaan per 1 januari 2005. Dit is bevestigd door de VSNU, de koepelorganisatie van de universiteiten. Het ministerie van OCW heeft de maatregel in besprekingen met de VSNU aangekondigd. Staatssecretaris Rutte (Onderwijs, VVD) wil niet vooruitlopen op prinsjesdag, en laat weten dat afschaffing van de bekostiging van niet-EU-studenten ,,een van de opties'' is. Rutte: ,,We denken hierover na omdat buitenlandse studenten een meerwaarde moeten hebben, nu worden ze vaak geworven om budgettaire redenen. We willen van kwantiteit naar kwaliteit.''

Op dit moment betaalt het ministerie van OCW 25 miljoen euro per jaar aan universiteiten en hogescholen voor niet-EU-studenten. Het gaat om circa 5.000 studenten, waarvoor de onderwijsinstellingen 5.000 euro per student ontvangen. Deze bijdrage is gelijk aan die voor Nederlandse en studenten uit EU-landen. In plaats van de huidige bekostiging wil Rutte een beurzenprogramma voor getalenteerde studenten. Dit programma kost vijf miljoen euro. De maatregelen samen leveren het rijk dus twintig miljoen euro op. De niet-EU-studenten komen met name uit China, Indonesië en Vietnam.

[vervolg BETA-STUDENT: pagina 2]

BETA-STUDENT

'Kenniseconomie ondermijnd'

[vervolg van pagina 1]

Voor de bèta- en techniekopleidingen vormen Chinese studenten een belangrijke doelgroep. Universiteiten werven deze studenten met hun master-opleidingen, en hopen dat ze daar na als onderzoeker in Nederland blijven. Nederland is een aantrekkelijk studieland door het lage collegegeld in vergelijking met Engeland en de Verenigde Staten, en de redelijke Engelstaligheid van het onderwijs in vergelijking met Frankrijk en Duitsland.

Aan de Universiteit Wageningen komt eenderde van de masterstudenten uit niet-EU-landen. Van de totaal 4.500 studenten komen er 200 uit China, net zoveel als uit alle EU-landen samen. Rien Bor, verantwoordelijk voor marketing van internationaal onderwijs, maakt zich nog geen zorgen. ,,Hoe het precies gaat uitpakken is nog onduidelijk. Er is sprake van `centers of excellence' als alternatief voor de huidige bekostiging, ik heb er alle vertrouwen in dat Wageningen zo'n center zal worden.''

Aan de Technische Universiteit Delft studeren dit jaar 500 studenten uit niet-EU-landen, waarvan bijna de helft afkomstig is uit China. Het college van bestuur van de TU Delft noemt de voorgenomen bezuiniging ,,rampzalig''. Een woordvoerder: ,,Hiermee wordt een pijler onder de kenniseconomie weggehaald.''

Zowel VSNU als HBO-Raad noemt de afschaffing van bekostiging van niet-EU-studenten in strijd met het kabinetsbeleid voor het hoger onderwijs. Volgens de koepelorganisaties van universiteiten en hogescholen zal de internationale concurrentiepositie van Nederland verslechteren, terwijl de overheid juist streeft naar internationalisering van het hoger onderwijs. De wegvallende overheidsbijdrage zal worden verhaald op de studenten door middel van verhoogd collegegeld.

Ook de bekostiging voor studenten boven de dertig jaar wil het kabinet per 2006 afschaffen. Volgens het kabinet kunnen mensen die op latere leeftijd gaan studeren, hun studie laten betalen door hun werkgever. Volgens de HBO-Raad staat afschaffing van de 30plus-bekostiging haaks op het kabinetsstreven naar een `leven lang leren' en een betere doorstroom van mbo naar hbo. Bijna 20.000 hbo-studenten zijn ouder dan dertig jaar.

De afschaffing van de bekostiging voor de 30plus-studenten is als enige van de drie maatregelen uit het `juli-pakket' ongewijzigd gebleven. Onder druk van coalitiepartij D66 zag het kabinet toen af van afschaffing van de ov-kaart voor studenten per 2007. De geplande verhoging van het collegegeld met 200 euro werd teruggebracht tot 100 euro komend studiejaar. D66 heeft aangekondigd ook deze verhoging van 100 euro te willen terugdraaien.