`Medea' als een rauw melodrama

Stapje voor stapje wordt de laatste jaren een eind gemaakt aan een van de schrijnendste misstanden in de klassieke muziek: de totale minachting van het melodrama. Het genre, dat muziek en melodieus gesproken toneel combineert, heeft zijn naam niet mee. `Melodramatisch' is een van de ergste scheldwoorden in de kunstbeschouwing.

Het waren de overdreven declamaties van de acteurs die het melodrama uiteindelijk in een kwalijk licht stelden, niet de muziek zelf. In de 19de eeuw schreven de grootste componisten toneelmuziek: Beethoven (Egmont), Schubert (Rosamunde), Mendelssohn (A Midsummers Night's Dream), Grieg (Peer Gynt) en Strauss (Enoch Arden).

Maar ook in de late achttiende eeuw bestond er toneelmuziek, zoals de Bohemer Jiri Benda (1722-1795) die in navolging van Jean-Jacques Rousseau schreef bij Medea. Benda's muziek doet in dit geval niet onder voor die van Mozart.

Het werk wordt dezer dagen uitgevoerd tijdens een serie avonden op het kasteel Huis te Linschoten. Met het melodrama Medea in het koetshuis en concertjes en voordrachten in de salons herleeft de kunst uit de periode 1750-1810. Er klinkt muziek van onder anderen Mozart, Haydn, Boccherini en Rossini en er wordt gereciteerd uit de Italienische Reise van Goethe en Les liasons dangereuses van Choderlos de Laclos.

Medea (1778) klinkt hier in een Nederlandse bewerking van Petra van der Eerden. Het antieke drama van Medea die uit woede over Jasons ontrouw haar eigen kinderen ombrengt, betekent zo drie kwartier direct, rauw en eigentijds theater. De 18de eeuwse muziek, door Kristian Bezuidenhout uitstekend uitgevoerd op fortepiano, vormt zeker geen stijlbreuk.

In de onopgesmukte regie van Marcel Sijm is Nanette Edens een Medea die haar wanhoop op zeer gevarieerde wijze uit. Haar gesproken `recitatief' gaat gepaard met pathetiek van gebaren en bereikt een hoogtepunt in een geschreeuwde `woede-aria'.

Maar voor de ervaren operabezoeker verloopt het aangrijpende stuk opmerkelijk weinig heftig, en zeker niet `melodramatisch'.

Voorstelling: Medea van J. A. Benda met Kristian Bezuidenhout (fortepiano), Nanette Edens, Iwan Walhain e.a. Regie: Marcel Sijm. Gezien: 18/8 Huis te Linschoten. Herh.: t/m 21/8 (uitverkocht). Res.: (0348) 430347.