`Kwaliteit kost overheid geld'

Minister De Graaf wil prestatieloon voor ambtenaren onderzoeken. Onder jonge ambtenaren is er steun voor dit idee.

Begin deze week maakte minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing) bekend dat hij wil onderzoeken of een deel van het salaris van de 120.000 rijksambtenaren die Nederland telt afhankelijk kan worden gemaakt van hun individuele prestaties. De grootste ambtenarenvakbond, Abvakabo FNV (360.000 leden), reageerde afwijzend op zijn plannen. Volgens de bond is prestatieloon ,,weggegooid geld'' en gaan ambtenaren er niet harder door werken.

Rachid Guernaoui (31), voorzitter van het landelijk netwerk van jonge ambtenaren `FUTURE' (duizend leden) en juridisch adviseur bij het ministerie van Algemene Zaken, vindt het standpunt van de bond achterhaald. ,,Iedere werknemer moet het beste uit zichzelf willen halen. Kijk naar de sportwereld, daar neemt men toch ook geen genoegen met een vierde plaats?''

U vindt prestatiebeloningen voor ambtenaren een goede zaak?

,,Zeker. Net als in het bedrijfsleven zou de overheid de lonen deels afhankelijk moeten maken van de individuele resultaten van werknemers. We leven in een tijd van verzakelijking. Werknemers worden steeds vaker op hun prestaties afgerekend. Waarom zou de overheid op dat punt achterblijven? De ophef van de Abvakabo heeft mij verbaasd, omdat veel ministeries, provincies en gemeenten al werken met vormen van prestatiebeloning. Op mijn eigen ministerie hanteert men al twee jaar een systeem van `bewust belonen'. Ambtenaren die goed tot zeer goed presteren, kunnen op een extra periodiek, gratificatie of tijdelijke toelage rekenen.''

U lijkt blij met de frisse wind die er door Den Haag waait.

,,Nieuwe ronden, nieuwe kansen, nietwaar? Minister De Graaf maakt ernst met de bestuurlijke vernieuwing, dat kan ik alleen maar toejuichen. Misschien komt het doordat hij zelf jarenlang ambtenaar is geweest, hij weet waar hij het over heeft.''

Volgens de Abvakabo is het merendeel van de ambtenaren fel gekant tegen de plannen van het kabinet. Geldt dat ook voor uw leden?

,,Nee, integendeel. Ze juichen het initiatief van De Graaf toe. Vinden het verfrissend en eigentijds. Ik weet niet met welke ambtenaren de Abvakabo heeft gesproken, maar ik vrees dat er weinig jongeren tussen zaten. Oudere ambtenaren zijn doorgaans wat conservatiever dan jonge ambtenaren. Misschien verklaart dat het standpunt van de bond.''

Een argument tegen prestatiebeloning is dat het werk van ambtenaren moeilijk meetbaar is. Want wat meet je? Het aantal beleidsnotities? De kwaliteit van de uitgereikte paspoorten?

,,Toegegeven, je kunt niet iedere prestatie kwantificeren. Maar er blijven genoeg zaken over: klantvriendelijkheid, flexibiliteit, sociaal vermogen, besluitvaardigheid. Die individuele competenties zijn wel degelijk meetbaar.''

Al die toelages komen uit de gemeenschapspot.

,,Ja, maar die ambtenaren leveren toch een nuttige bijdrage aan de gemeenschap? Ze worden toch op basis van vastomlijnde en transparante criteria beloond? Als de overheid kwaliteit wil aantrekken, zal zij daarvoor wat dieper in de buidel moeten gaan tasten. Ik zie prestatiebeloning als een van de manieren om van de overheid een nog aantrekkelijker werkgever te maken.

Wat trok u aan in de ambtenarij?

,,De publieke zaak. Als student rechten zag ik dat er veel zaken in onze samenleving voor verbetering vatbaar zijn. Daar wilde ik graag mijn steentje aan bijdragen. En dat inkomen? Ach, ik zit hier niet alleen voor de centen, maar een extra beloning stimuleert natuurlijk wel.''