Kritiek op Bush? Europa, treed zelf op!

De Europeanen kunnen de VS geen verwijten maken over de oorlog in Irak zolang zij zelf niet voldoende morele ruggengraat tonen om collectief op te treden tegen genocide in een land als Soedan, meent Howard Dean.

Ik was fel tegen de oorlog in Irak, omdat ik vond dat de president niet de waarheid had gesproken over de mogelijke gevaren van Saddam Hussein voor onze veiligheid. Ik heb ook kritiek geuit op de president, omdat hij niet samenwerkte met instanties als de Verenigde Naties om een doel te realiseren waar de meeste Amerikanen achter stonden, namelijk de destructieve rol die Saddam speelde in de regio en in zijn land, aan banden te leggen.

Maar ik heb ook gezegd dat de VN medeschuldig zijn aan de oorlog in Irak. De VN begrepen niet dat soms daden noodzakelijk zijn, dat praten niet altijd voldoende is. In de Europese Unie en de VN wordt vaak te veel getwijfeld wanneer actie nodig is. De schandalige onwil van de Europese Unie om krachtig in te grijpen in Bosnië om een einde te maken aan genocide, is daar een voorbeeld van. Een tweede voorbeeld is dat de hele wereldgemeenschap, inclusief de Verenigde Staten, er uiteindelijk niet in is geslaagd een einde te maken aan de massamoorden in Rwanda.

De VN lijken hardleers. In Soedan – in oppervlakte het grootste land van Afrika – is in de westelijke regio Darfur al meer dan een jaar een verschrikkelijke etnische zuivering gaande. Door de Soedanese regering gesteunde, Arabisch sprekende Soedanese milities verjagen daar systematisch zwarte, islamitische Soedanezen van hun oude gronden. Meer dan een miljoen mensen zijn verdreven.

Systematische verkrachting, het levend verbranden van vrouwen en kinderen en andere vormen van moord en intimidatie – dat is wat de rondzwervende benden, de Janjaweed, bij voorkeur doen. Deze benden, die in sommige gevallen rechtstreeks door Soedanese regeringstroepen worden gesteund, steken dorpen in brand en jagen de bewoners massaal het graf in of naar ellendige vluchtelingenkampen langs de grens met Tsjaad, en dat zijn dan de mensen die geluk hebben.

Dit voorjaar hebben de VS in de Veiligheidsraad van de VN er een resolutie doorgedrukt waarin Soedan om zijn schandalige optreden met sancties wordt bedreigd. Die al vrij slappe resolutie is op aandringen van een aantal landen, waaronder Europese, nog verder afgezwakt.

De Europeanen kunnen de Verenigde Staten geen verwijten maken over de oorlog in Irak zolang zij niet voldoende morele ruggengraat tonen om collectief, doortastend op te treden tegen genocide. President Bush had ongelijk toen hij eenzijdig Irak binnenviel op een moment waarop dat land geen gevaar vormde voor de Verenigde Staten, maar Saddam moest wél rekenschap afleggen.

Rekenschap mogen wij ook eisen van de regering van Soedan. Iedere dag die verstrijkt zonder solide sancties en zelfs militaire interventie in Soedan door Afrikaanse, Europese en zonodig VN-troepen is een dag dat honderden onschuldige burgers sterven en duizenden van hun land worden verdreven. Iedere dag dat er geen einde wordt gemaakt aan de genocide in Soedan, is een dag dat de in de rest van de wereld zo breed gedragen oppositie tegen de oorlog in Irak niet zozeer lijkt ingegeven door principes als wel door politieke overwegingen. En iedere dag die verstrijkt is een dag dat het moeilijker wordt om kritiek te oefenen op de minachting van George Bush voor de internationale gemeenschap, die ik nu al twee jaar lang dagelijks aan de kaak stel.

Als het de wereldgemeenschap werkelijk ernst is met de roep om een verlichte leidersrol voor de Verenigde Staten, dient zij nu op te treden.

Wat ik van de VN en Europa vraag, is heel eenvoudig: als jullie een afkeer hebben van de Amerikaanse diplomatie onder George Bush, doe dan iets om ons, die oppositie voeren hier in de VS, te laten zien dat jullie je zo kunnen gedragen dat unilateralisme niet nodig is.

Howard Dean is oud-gouverneur van Vermont en voormalig kandidaat bij de Democratische voorverkiezingen voor het presidentschap. Dit artikel verscheen eerder op www.truthout.org.