Kijkers niet genodigd

,,Gerard was heel ongelukkig, hij had pijn aan zijn hart'', herinnert acteur Joop Admiraal zich van zijn collega Gerard Thoolen (1943-1996): ,,`Ik wil dood, Joop, ik wil dood', zei hij. En terwijl hij dit zei, stopte hij het ene saucijsje na het andere in zijn mond. Toen dacht ik: hier klopt iets niet.''

In de documentaire Alles komt ergens van filmt regisseur Pieter Verhoeff een herdenkingsdiner ter ere van de aan aids overleden acteur Thoolen. Het is een mooie vorm voor een tv-portret: vrienden, collega's en familie halen herinneringen op, terwijl we de voorbereidingen van het feest volgen, de redes en liederen horen, en de foto's zien die de gasten aan elkaar doorgeven. Actrice Kitty Courbois draagt een glitterpruik en Joop Admiraal een feestmuts.

Thoolen werkte in de jaren zeventig bij het legendarische Werkteater en maakte daarna indruk als filmacteur, in bijvoorbeeld Het teken van het beest, De smaak van water en A Dry White Season. Ondanks de grote liefde die de gasten voor Thoolen tonen, willen ze niet verhullen dat het een getroubleerd man was die nogal onaangenaam kon zijn. Manisch-depressief, onberekenbaar, genadeloos. Maar ook ondernemend, lief en hartelijk.

Verhoeff maakte twee speelfilms met Thoolen, Het teken van het beest en Van geluk gesproken, en behoort tot diens vriendenkring. We zijn dus entre nous. Daardoor is het een intiem, ontroerend portret geworden, maar ook een ontoegankelijke film. Voor de argeloze kijker is niet gedekt aan dit herdenkingsmaal, de film lijkt vooral gemaakt voor de mensen die Thoolen al kennen en liefhebben.

In dagboekaantekeningen die worden voorgelezen vraagt Thoolen zich af: ,,Hoe zullen ze aan mij denken als ik dood ben? Als aan een clown om wie je kon lachen? Als een depressieve gek? Een onbetrouwbare vriend? Als een dwaas die achter zijn lul aanliep? Of zou er nog iemand zijn die heeft gezien wat ik najaagde? Waarachtigheid, zuiverheid.'' Die laatste twee kwaliteiten maakten zijn werk zo bijzonder. Maar juist over zijn werk komen we vrijwel niets te weten. Verhoeff gebruikt beelden uit Thoolens films als illustraties bij een karakterschets. Als Thoolen het moelijk heeft, zien we een van zijn personages worstelen in de storm. Zelfs de titels van de films worden ons onthouden.

Alles komt ergens van. Ned.1, 23.13-0.38u. Herh: za. Ned.1, 11.00u.