Het nieuwe Oranje speelt nog niet volgens plan

Bij tijd en wijle was gisteravond te zien wat de nieuwe bondscoach Van Basten voor ogen heeft met het Nederlands elftal. De inmiddels gevleugelde woorden aanvallend, dominant en initiatiefrijk voetbal kwamen slechts bij vlagen tot uiting in het vriendschappelijke duel met de Zweden, dat ontsierd werd door een paar harde charges van Ajacied Ibrahimovic.

Nederland speelde vooral wisselvallig. Oranje kwam in een chaotische openingsfase al snel op achterstand, maar hervond zich in de eerste helft. Mede dankzij de aanvallende impulsen van Sneijder, die de met een enkelblessure uitgevallen Van der Vaart verving, werd de achterstand omgebogen tot een voorsprong. Het uiteindelijke 2-2 gelijkspel was een goede afspiegeling van de krachtsverhoudingen.

Gezien de vele wisselingen in het Nederlands elftal ten opzichte van het recente Europees kampioenschap kon dat resultaat ermee door. Maar voor Van Basten stond de uitslag in dit duel ter ere van het honderdjarige bestaan van de Zweedse voetbalbond uiteraard niet op de eerste plaats. Het ging de jonge bondscoach erom hoe zijn visie door de internationals werd uitgevoerd. Hij zag goede dingen, zoals het bij vlagen gevarieerde positiespel dat een stuk aantrekkelijker oogde dan de armoedige opbouw van Oranje tegen de Zweden in Faro. Maar er ging toch ook het een en ander flink mis. En dat was uiteraard niet verbazingwekkend met zoveel nieuwe krachten.

Inherent aan de aanpak van Van Basten is het gegeven dat het Nederlands elftal met veel ruimte in de rug speelt. Daarvoor zijn snelle, efficiënte (centrale) verdedigers nodig. Het centrale duo Hofland-Heitinga liet heel wat steken vallen. Van Basten mag hopen dat hij tegen Tsjechië op 8 september weer over Bouma kan beschikken. De PSV'er was nu duizelig achtergebleven in Nederland. Hij zou een beter koppel kunnen vormen met Heitinga.

Qua coaching verliep ook niet alles volgens plan. De technische staf had een tactiek uitgestippeld waarin bij balverlies de opbouw van de Zweden moest worden ontregeld. Net als op het EK hanteerden de Scandinaviërs echter de lange bal. Van Basten had vooraf aangegeven dat de Zweden met een ruit op het middenveld zouden spelen, maar de boodschap was niet overgekomen bij de internationals. Toen Sneijder zijn concurrent Van der Vaart na vijf minuten verving, had hij op de linkshalfpositie een tegenstander moeten oppakken. In plaats daarvan ging de Ajacied achter de spitsen de opbouw verzorgen, wat hij trouwens met verve deed. Gevolg was dat de laatste linie van Oranje tegen een overtal aan Zweden kwam te staan. Opvallend was ook dat geroutineerde internationals als Van Bommel en Davids hun respectieve tegenstanders Wilhelmsson, de balvirtuoos van Anderlecht, en Arsenal-speler Ljungberg nog wel eens vrij hun gang lieten gaan.

In de rust wees Van Basten zijn spelers op de fouten in de organisatie. Dat Nederland de door treffers van Sneijder (fraai schot) en Van Bommel (kopbal na voorzet Van Bronckhorst en trap van Sneijder) opgebouwde voorsprong toch nog uit handen gaf kwam door een onachtzaamheid bij een corner. Ibrahimovic liep weg uit de dekking bij Heitinga en tikte de laag voorgegeven bal razendsnel binnen.

Wat betreft de debutanten (Van den Bergh, Castelen en de invallers Kromkamp en John) was Van Basten vooral content met het spel van Castelen. De voormalige ADO-speler maakte al bij Feyenoord een stormachtige ontwikkeling door en speelde nu ook een bevredigende wedstrijd in het oranjeshirt. Lang niet alles was effectief wat hij liet zien, maar er ging dreiging uit van zijn spel dat vooral is gebaseerd op snelheid en explosiviteit. Daarnaast heeft hij ook een prima voorzet in de voeten. ,,Castelen is een zeer goede rechtsbuiten'', zei Van Basten die de rechtsbuiten na afloop had gefeliciteerd met zijn spel. ,,Ik heb dan ook een prettig gevoel overgehouden aan dit debuut'', verklaarde de aanvaller zelf. ,,In het begin was het even zoeken. Maar Van Bommel bleek als rechtshalf voor mij een goede aangever. Hij zei: `Let op als ik de bal heb. Dan zal ik proberen je aan te spelen'. Ik moet nu bij Feyenoord mijn vorm vasthouden, zodat ik ook voor de volgende interlands weer wordt opgeroepen.''

Minder succesvol was het debuut van linksbuiten Van den Bergh die zijn uitverkiezing had te danken aan zijn goede voorzet, maar daar niet aan toekwam omdat hij snelheid ontbeert voor dit niveau. Ook Makaay, eindelijk verlost van de concurrentie van Kluivert en Van Nistelrooy, kon zich niet onderscheiden. Van Basten nam het voor hem op. ,,Het was ook wel erg druk in het centrum van de defensie bij de Zweden.''

In weerwil van alle goede bedoelingen leverde dit duel tussen Zweden en Nederland hetzelfde resultaat op als de kwartfinale op het EK. Alleen was de wedstrijd nu een stuk aantrekkelijker. En de meeste oranjespelers waren veel minder ervaren. De Zweed Ljungberg relativeerde het debuut van bondscoach Van Basten. ,,Het is interessant dat zo'n voormalige topspeler nu het Nederlands elftal begeleidt. Maar deze wedstrijd kun je moeilijk vergelijken met ons EK-duel. Dit was maar vriendschappelijk.''

Zweden 2 Nederland 2

Ruststand 1-2. 4. Jonson 1-0, 17. Sneijder 1-1, 43. Van Bommel 1-2, 70. Ibrahimovic 2-2. Schds: Styles (Eng). Tsch: 20.377.