Fijnzinnig en veelzijdig zanger

De bariton Gérard Souzay, die dinsdag op 85-jarige leeftijd in Antibes overleed, was uiterst kritisch, vooral op zichzelf. De lessen bij zijn leermeester Pierre Bernac noemde hij in 1986 in een interview met deze krant ,,une catastrophe''. Om Schubert te kunnen zingen moest een zanger volgens Souzay ,,verkeren in een staat van genade''. En met ontwapenende eerlijkheid zei hij dat hij daarom Schubert niet meer op zijn recitalprogramma's durfde te plaatsen.

De precieuze en fijnzinnige Gérard Souzay was een van de grootste zangers van de vorige eeuw. Op een in 1999 samengestelde lijst van het blad Classic CD stond hij op nummer 26. Jussi Björling stond op 1, Fischer-Dieskau op 2, Maria Callas op 5, Luciano Pavarotti op 19, Kiri Te Kanawa op 99 en Nat King Cole op 100. Op de lijst stonden maar drie Franse zangers: Gérard Souzay, Régine Crespin (31) en Pierre Bernac (41).

Gérard Souzay werd als Marcel Tisserand op 8 december 1918 geboren in Angers in een muzikale familie. In Parijs studeerde hij filosofie en nam hij ook zanglessen, onder andere bij Pierre Bernac, een huisvriend, en Lotte Lehmann. Daarna ging hij naar het Parijse conservatorium, waar hij in 1945 met onderscheiding afstudeerde. Souzay beschouwde zichzelf als autodidact: ,,Ik heb vooral veel naar anderen geluisterd.'' Hij was de meester van de typisch Franse lyriek, zijn superieure voordracht was zeer ingeleefd en emotioneel.

Kenmerkend voor Souzay waren zijn veelzijdigheid en souplesse. Hij trad op in opera's – Golaud in Debussy's Pelléas et Mélisande was een glansrol – en was een fameus liedzanger, ook in ons land trad hij vaak op. Souzay was een vele malen gelauwerde plaatartiest. In 43 jaar legde hij meer dan 750 titels vast in vijftien talen op bijna vijftig labels. Duetten zong hij alleen met zijn zuster, de sopraan Geneviève Touraine, Germaine Lubin en Elly Ameling. Op het afscheid van Ameling in 1996 was Souzay wegens ziekte niet in staat haar de Elly Ameling-ring te overhandigen, die Ameling onmiddellijk doorgaf aan Robert Holl.

Voor Souzay was zingen allereerst ,,muziek maken met de stem''. Tekstbegrip stond bij hem niet altijd voorop omdat dat bij sommige componisten, zoals Schumann, ook niet zo groot was. Souzay was bescheiden: ,,Ik ben niet belangrijk, dat is de muziek.''