Oud ijzer eet niet

Glunderend staat de Schaijkse staalhandelaar en multimiljonair Henk Swanenberg naast een stapel verroeste buizen op een opslagterrein van een aannemer in Abu Dhabi. ,,Deze maat is nou perfect. Die is heel gemakkelijk te verkopen.'' Hij heeft net een paar duizend ton stalen damwanden geruild voor buizen en is aan het uitzoeken welke hij zal nemen.

Zijn rechterhand Toon Jochems legt uit hoe de Swanenberg IJzer Groep zaken doet. ,,Je begint ergens in het Midden-Oosten en dan kom je weer een Chinees tegen en die Chinees heeft weer een neef en die neef heeft weer een oom bij de fabriek in Korea. En zo breid je je netwerk de hele tijd uit.''

Geen schroothoop zo ver, of Swanenberg haalt er handel. Swanenberg en Jochems reizen samen de wereld rond om oud ijzer in te kopen, charteren zelf schepen om het te vervoeren, bewerken het als dat nodig is in eigen werkplaatsen en leveren het met eigen vrachtwagens af bij de klant. ,,We houden alles in eigen hand, want zodra je het uit handen geeft, kost het geld'', zegt Swanenberg.

De Brabander begon in de achtertuin van zijn ouders als handelaar in konijnen. Later is hij overgestapt op oud ijzer. ,,Dat eet niet'', geeft hij als reden. ,,Je hebt alleen geld, tijd en ruimte nodig.'' En precies zo maakte hij fortuin: met het opkopen, opslaan en weer doorverkopen van buizen, platen en balken. Zonder ingewikkelde contracten. ,,Als ik erbij zit, dan worden die niet ingewikkeld. Daar begin ik niet aan. Dan mogen ze het houden.''

Een rasondernemer, volgens documentairemakers Fons de Poel en Heleen Minderaa, die Swanenberg voor hun reeks over mannen met macht vooral portretteren als cowboy en avonturier. Of in de woorden van De Poel: ,,Hij behoort tot het soort mannen dat de ruggengraat van de Nederlandse economie vormt. Ondernemers met niet meer dan ambachtsschool.''

Hoeveel omzet en winst hij maakt, komen we niet te weten, maar dat hij `de wereld veroverde' en `een hele grote' is, moet blijken uit zijn `bungalow van onorthodoxe afmetingen' in Schaijk, waar Swanenberg helikopters laat landen om files te omzeilen en waar hij een manege voor zijn dochter neerzette. Voor zijn vrouw bouwde hij een privé-museum met de duurste parfums van de wereld. Dat kostte een paar centen, maar ,,geld is niet alles in het leven'', zegt Swanenberg. ,,Ons Marie is er gelukkig mee, dat is mij meer waard.''

M.A.C.H.T., KRO, Ned.1, 22.45-23.30u.