Giethoorn wil niet zelf in de fluisterboot

In Giethoorn worden binnenkort alleen elektrische fluisterboten toegestaan. Maar daar zijn veel inwoners fel tegen.

Als een draaitol vaart het gele motorbootje met drie Duitse jongens op een van de wateren rond Giethoorn. Een jongen helt dusdanig overboord dat de boot water maakt. Gelach overstemt het motorlawaai als ze hun spel onderbreken om het water uit de boot te scheppen. Wanneer ze even later aanmeren bij hun camping, zijn ze zich van geen kwaad bewust. Het is ,,Spielerei'', hooguit is er wat geluidsoverlast, zeggen ze.

Maar het zijn dit soort capriolen waar de gemeente Steenwijkerland paal en perk aan wil stellen. Vooral in Giethoorn, dat jaarlijks een miljoen dagjesmensen en een half miljoen toeristische overnachtingen telt, veroorzaken motorboten in de ogen van de gemeente steeds meer overlast. De hoge snelheden, het lawaai en de stankoverlast bederven het toeristische klimaat. In en rond de Dorpsgracht, de `Kalverstraat' van Giethoorn, zouden toeristen in een elektrische `fluisterboot' of een kano al meer dan eens een nat pak hebben opgelopen door het asociale vaargedrag van motorbooteigenaren.

,,Vijftig kilometer per uur is geen uitzondering'', zegt Henk Hagenbeek, die aan de Dorpsgracht woont. Hij heeft al eens een stel toeristen op de vuist zien gaan met de bestuurder van een speedboot. ,,Ken je die film waar ze met een speedboot door Amsterdam racen'', zegt een aanwonende die uit angst voor represailles anoniem wil blijven. ,,Daar lijkt het wel op.''

Het varen met verbrandingsmotoren (benzine- en dieselmotoren) werd in Giethoorn in 1992 al fors teruggedrongen, toen de verhuurvloot verplicht werd gebruik te maken van elektromotoren. De gemeente wil het elektrisch varen verder stimuleren door in de Dorpsgracht ('s zomers) en enkele vaarwegen in de natuurgebieden De Wieden en De Weerribben (het hele jaar) alleen fluisterboten toe te staan. Op die manier moet de leefbaarheid in het dorp verbeteren en de verblijfsduur van toeristen toenemen, waardoor ze meer geld besteden.

Enkele verhuurders van elektromotoren zien de plannen wel zitten, vooral omdat de gemeente van plan is om in ruil meer elektromotoren toe te staan. Maar een meerderheid van de recreatieve sector is fel tegen. ,,Mijn gasten hebben al gezegd dat ze naar Friesland verkassen als ze hier elektrisch moeten varen'', zegt campinghouder Frank van den Heuvel. Als het ,,onrealistische'' plan doorgaat moet hij een netwerk met oplaadstations op zijn camping aanleggen. ,,En wie betaalt dat?'', vraagt Van den Heuvel zich af. Ook de horeca vreest verlies van klandizie, omdat sloepen dan niet meer aanleggen bij terrassen.

Voorzitter Huug de Dreu van Koptop, een belangenorganisatie van 120 recreatieve ondernemers, zegt dat er iets moet gebeuren om de overlast terug te dringen, maar dat de gemeente ,,met een kanon op een mug schiet''. ,,Alleen op hoogtijdagen is er een probleem'', stelt De Dreu. ,,Er zijn jongelui die 's nachts met grote hoeveelheden pk's door de grachten varen, zoals in elk dorp jongens op brommers te hard rijden. Maar dat kun je oplossen door de politie meer te laten controleren.''

Ook het inderhaast opgerichte actiecomité `Houd de Gietersen aan boord', vindt dat de gemeente verkeerde keuzes maakt. ,,Er wordt rekening gehouden met toeristen en ondernemers, maar niet met gewone inwoners, want die krijgen geen ontheffing'', zegt actievoerster Janita Gorte. Een grasmaaier ophalen, op koffievisite of zomaar een pleziertochtje – bijna altijd gebruiken de inwoners van Giethoorn hun boot, zoals andere Nederlanders gewend zijn de auto te pakken. ,,Het zit in onze genen'', zegt Gorte, zelf in het bezit van een blankhouten punter met een ,,geluidsarme en milieuvriendelijke'' viertaktbuitenboordmotor. Een elektromotor ernaast hangen is volgens haar ,,oerlelijk'' en financieel niet voor iedereen weggelegd. Verbrandingsmotoren vervangen door elektromotoren is theoretisch wel mogelijk, beaamt Gorte, maar veroorzaakt in de praktijk gevaarlijke situaties. ,,Als je op het kanaal een grote kruiser tegenkomt, kom je met een elektromotor capaciteit tekort'', zegt Gorte. Daarnaast is niet iedereen in staat om bij de ligplaats een acculaadstation te plaatsen.

In korte tijd heeft het actiecomité een paar duizend protesthandtekeningen opgehaald. Dorpsgracht-bewoner Hagenbeek is een van de weinigen die niet getekend hebben én daar openlijk voor uit durft te komen. ,,De discussies zijn erg fel. Het leidt bijna tot ruzie in de kroeg'', weet Hagenbeek. Hoewel hij persoonlijk een verbod op de lawaaiige tweetaktmotoren voldoende vindt, heeft hij er geen moeite mee om zijn motorboot te voorzien van een elektromotor. Veel bezwaarmakers laten zich volgens hem leiden door financiële motieven. ,,Men zegt wel eens dat Zeeuwen zuinig zijn, maar hier kunnen ze er ook wat van. Ik denk juist dat een slimme campinghouder met stroomverhuur iets extra's kan verdienen.''

Toch mist het massale protest zijn uitwerking niet. De gemeente is nu bezig met tellingen en een enquête onder aanwonenden van de Dorpsgracht de overlast in kaart te brengen. ,,Mensen hebben in het verleden aangegeven de verbrandingsmotoren als een probleem te zien, maar gezien de reacties lijkt het mee te vallen'', zegt beleidsmedewerker Harriët Hofsink van de gemeente Steenwijkerland. Het nieuwe voorstel zal waarschijnlijk minder ingrijpend zijn. ,,We kunnen minder vaarwegen afsluiten of met bepaalde tijden gaan werken waarop er gevaren mag worden'', zegt Hofsink.

Maar voor de inwoners van Giethoorn is iedere inperking van de bewegingsvrijheid onaanvaardbaar. ,,Ik wil met mijn boot kunnen varen als het mij uitkomt'', zegt Janita Gorte.