Op weg naar een strak gazon

Gras kan op veel manieren korter. De mogelijkheden van messen en aandrijving op een rij.

Het streven naar een strak gazon geldt in brede kring als teken van beschaving. Prachtige grasmatten zijn onder meer te vinden rond het Catshuis, Huis ten Bosch en de Gooise villa's van toonaangevende quizmasters. We belanden dus in goed gezelschap door eens een aanval in te zetten op de decimeters hoge jungle rond het huis, met als bonus dat de buren minder zullen klagen over insectenzwermen en dat de kat 's avonds sneller is teruggevonden. Maar welk type maaier kunnen we het best lenen?

De traditionele grasmaaier, de messenkooimaaier, loopt in hoog gras snel vast. Alleen bij een hoogte van ongeveer 4 tot 10 centimeter krijgen de roterende messen de stengels goed beet, waarna ze worden afgesneden tussen de messen en het vaste ondermes. Mede doordat de maaidiscipline in veel huishoudens zwakkere perioden kent, zijn cirkelmaaiers nu veruit het populairst. Het principe is veel simpeler dan bij de messenkooimaaier: een motor (benzine, accu of per snoer naar het lichtnet) laat een mes razendsnel op de gewenste gazonhoogte roteren. Handaangedreven cirkelmaaiers bestaan niet. Een kenner als grasmaaierhersteller Jan van der Salm in Zoeterwoude stelt dat ook cirkelmaaiers hun grenzen hebben – omstreeks 15 centimeter grashoogte voor de sterkere modellen – maar dan heeft hij het over een maaitracé dwars door het hoge gras. Product en Techniek-testen met de krachtige Wolf Premio 36E (snoer, 1.300 watt) waren nog succesvol bij 25 tot 30 centimeter hoogte, door (a) het maaitracé grotendeels te laten overlappen met wat al gemaaid is, door (b) de voorwaartse snelheid omgekeerd evenredig te houden aan de hoogte van het gras, door (c) het maainiveau op maximaal te stellen (6,2 cm), en door de achterwielen soms een stukje op te tillen voor een nog hoger maainiveau en dezelfde plek daarna opnieuw te maaien met alle wielen op de grond. Bij een andere test werd een verwilderd gazon van 2.000 m² binnen tien minuten gladgemaaid met een John Deere 1600 Turbo Wide-Area Mower, met drie meter maaibreedte. Wellicht iets om met de hele straat samen te kopen want hij kost nieuw 58.500 euro. Goedkoper (vanaf 4.000 euro), wat langzamer maar wel geknipt voor grote lappen hoog gras is de maaibalk: een horizontale heggeschaar met stuurboom, twee wielen en een benzinemotor.

Volgens grasmaaierexpert Koos van Wamel van tuincentrumketen Europatuin hadden cirkelmaaiers lang een slechte naam. Onder de mesbehuizing vormde het maaisel proppen die op de grasmat achterbleven en de groei belemmerden als je ze niet wegharkte. ,,Sinds een jaar of vijftien werken cirkelmaaiers met een vin boven het mes. De luchtstroom zuigt het gras naar het mes, ook als het plat ligt. Als je niet vaak maait is een cirkelmaaier de beste oplossing.''

Snoermaaiers van 800 of 1.000 watt (vanaf 60 euro) zijn vrij kansloos in hoog gras. Voor zo'n 100 euro extra zit je op 1.200 of 1.400 watt, wat in een incidenteel gemaaide tuin in één zomer is terugverdiend door minder maaiuren.

Accumaaiers zijn alleen geschikt voor kort gras, dus bij minstens eens per twee weken maaien. Het vermogen van de accu daalt namelijk terwijl de hoogte van het nog te maaien gras gelijk blijft, dus na een paar baantjes door hoog gras sta je vast. Accumaaiers met constante kracht bestaan – en ze vallen dus ineens stil – maar kosten gauw 500 à 600 euro, een bedrag dat beter besteed is aan een benzinemaaier.

Een cirkelmaaier is lichter te bedienen dan een handaangedreven messenkooimaaier, wat van belang is voor maaiende senioren. Nog lichter kan. Bij een messenkooimaaier raken de roterende messen en het ondermes elkaar, wat het kenmerkende slijpende geluid oplevert – en wat ook zorgt voor vrij veel weerstand. Tien jaar geleden ontwikkelde fabrikant Brill (nu Gardena) de wat duurdere contactloze messenkooimaaier, met een fractie ruimte tussen de messen. Het gras wordt niet afgesneden maar afgehakt. Het maaibeeld is wat minder, maar de vereiste duwkracht ook. Van Wamel: ,,De contactloze messenkooimaaier moet hooguit eens per vijf jaar geslepen worden, en een normale eens per twee jaar. Slijpen kost zeker 15 euro per beurt, dus het verschil in aanschafprijs verdien je terug.'' Van Wamel is geen grote fan van zweefmaaiers: cirkelmaaiers zonder wielen die worden gedragen door een luchtkussen. In prijs maakt het weinig uit. ,,Zweefmaaiers zijn wel heel licht in gebruik'', aldus Van Wamel, ,,dametjes van tachtig kunnen hem met één vinger bedienen.'' Onderhoudsexpert Van der Salm wijst erop dat zweefmaaiers met grasopvang al maaiend zwaarder worden zodat de grashoogte afneemt. ,,Zweefmaaiers zijn ideaal voor slootkanten en taluds omdat de helling van het grasoppervlak niets uitmaakt.'' De geringe afstand tussen messenhuis en grasmat laat echter weinig ruimte voor de afvoer van het maaisel. Van Wamel: ,,Vaak krijg je zo'n brij bij je mes waarvan af en toe wat gedumpt wordt. Als het gras kort is, blaast hij het er netjes uit.'' Vaak maaien is dus voorwaarde.

Een hoge maaifrequentie, met welk apparaat dan ook, heeft nog een voordeel, zeker voor de oudere grasmaaiers onder ons: kort maaisel hoeft niet opgeharkt of opgevangen te worden. Het zakt weg tussen de grassprieten, composteert in een paar dagen (te bespoedigen met Azobacto mest van Ecostyle) en verhoogt vervolgens het vermogen van het gazon om water vast te houden. Lang gras doet dat allemaal niet, het blijft bovenop de mat liggen, droogt uit, houdt zonlicht tegen en bevordert de mosvorming. Vandaar de mulchmaaier, een cirkelmaaier met twee extra messen die het afgemaaide gras nog even goed te pakken nemen voordat het neerkomt. Het is dan fijn genoeg om onzichtbaar in het gazon te zakken en te verteren. Nog fijner is het maaisel van de Electrolux Automower (omstreeks 1.500 euro), een schildpadvormige accucirkelmaaier die dag in dag uit het gazon kort, en bij lege accu zelf naar zijn laadstation rijdt. Er is niet veel gevaar dat hij door de tuindeuren naar binnen rijdt om het hoogpolig tapijt een beurt geven: een draad, vooraf boven- of ondergronds aan te brengen, markeert de grens van zijn werkterrein.

Voor een perfect gazon blijft de messenkooimaaier (vanaf 60 euro) het ideale werktuig. De meeste hebben vijf roterende messen, maar op golfbanen zijn het er drie keer zo veel. Hoe vaker er een mes passeert, hoe gelijkmatiger de gazonhoogte. Voor een sublieme grote grasmat, zo vanaf 500 m², zal een dure motormessenkooimaaier nodig zijn. Het is dan nog maar een kleine stap naar een maaiscooter of een zitmaaier: een cirkelmaaier met wielaandrijving, een stuur en een stoel (vanaf 1.000 euro). Jan van der Salm adviseert de echte maailiefhebbers om nog even door te tasten in de geldbuidel voor een mulchfrontmaaier (vanaf 1.900 euro), waarbij het maaidek vóór de voorwielen zit zodat je geen platgereden gras maait, zoals met een maaiscooter.

Een populaire grastemmer is de (s)trimmer, een steel met onderaan een roterend stukje nylondraad dat het gras afslaat. Perfect voor hoog gras en plekken waar de reguliere maaier niet bij kan, zoals rond bomen, maar niet handig voor grote oppervlakken. Ze zijn er al voor minder dan 20 euro (met snoer), de variatie in wat ze aankunnen is groot. Heel sterk is de bosmaaier of motorzeis, met benzinemotor en de mogelijkheid de draad te vervangen door messen of een cirkelzaag (vanaf 300 euro). De motorzeis hangt stevig in een tuig. Maai door je torso van links naar rechts te zwaaien. Heel makkelijk, ook in rietvelden en verruigd terrein met houtopslag.