Koptelefoon isoleert geluid

Het achtergrondgeluid van vliegtuigmotoren of een treinstel maakt het luisteren naar muziek met een koptelefoon soms lastig. De – dure maar effectieve – oplossing komt uit het circuit van professionele muzikanten. Nu op de consumentenmarkt.

Het is een detail, maar trendgevoelige mensen zien het meteen en met de witte oordopjes van Apple's iPod mag je gezien worden. Die karakteristieke oordopjes zijn een statement. Maar trends waaien over en maken plaats voor nieuwe, zoals de `sound isolating in ear' koptelefoontjes van Shure. Deze peperdure oordopjes worden steeds meer gebruikt door de hippe audiofiel. Ondanks de prijs, want het topmodel is veel duurder dan de meeste walkmans. Op het eerste gezicht lijkt het niet veel: een paar oordopjes aan een snoertje die samen pakweg dertig gram wegen. Maar het werkt wel. Deze koptelefoontjes maken korte metten met achtergrondgeluid van bijvoorbeeld vliegtuigmotoren en zelfs de kadeng-kadeng van een trein.

De koptelefoontjes van Shure komen uit het professionele circuit. Beroepsmuzikanten gebruiken dit soort koptelefoontjes om hun eigen instrument of zang te horen in een lawaaierige omgeving. De muzikanten namen de koptelefoontjes mee voor hun eigen luisterplezier onderweg. En Shure, fabrikant van microfoons en andere elektronica voor professionele muzikanten, zet de koptelefoontjes tegenwoordig in de consumentenmarkt. Het prijskaartje is echter niet amateuristisch. Het koptelefoontje dat `ongelooflijke geluidskwaliteit' biedt kost 499 dollar. Er is echter het model E3c dat een `bijna perfect geluid' biedt voor 179 dollar. Shure roemt het design van de E3c dat goed bij de trendy iPod zou passen, maar zoveel design zit er niet aan de dopjes.

Het lijkt misschien tegenstrijdig om koptelefoontjes met een bijna perfect geluid te maken voor een apparaat dat muziek van mindere geluidskwaliteit afspeelt. Bijvoorbeeld mp3-bestanden zijn van mindere geluidskwaliteit dan muziek van een cd. Maar dan is het toch niet weg de mindere muziek zo goed mogelijk te laten klinken en geluiden uit de omgeving de mond te snoeren. En dat gaat prima met de E3c, vooral dankzij de fit kit. Dat is een setje oordopjes van divers materiaal en in diverse maten – ieder oor is tenslotte anders. Na wat passen en meten zal het dopje de gehooringang opvullen. Speciaal ontworpen microspeakers spuiten hifi-geluid door een pijpje door de oordopjes als het ware tegen het trommelvlies.

Niet zozeer de microspeakers of de vergulde 3,5 mm stereo plug zorgen voor een zuiver geluid, maar het juiste, isolerende oordopje. Er zijn dopjes van transparant plastic en grijs siliconen rubber, beide in drie maten. Oor nog niet potdicht? Dan is er de schuimrubberen oordop. Dit is een ordinair oordopje, met in het midden een piepklein plastic buisje dat strak om het pijpje van de microspeaker past. Oordop tussen duim en wijsvinger rollen, snel in het oor steken en het schuimrubber zet uit en sluit de gehoorgang hermetisch af. Optioneel is de driedubbele flens, een siliconen oordop in de vorm van een kerstboompje. En als het oor eenmaal dicht zit, komt er echt geen geluid van buitenaf meer in. Zelfs op de muziek in de handen klappen is alleen voor de buitenwereld hoorbaar. En dat is op z'n minst even wennen; muziek maar de wereld lijkt geen geluid meer te geven. De koptelefoon van Shure maakt als het ware doof, behalve voor de muziek.

De oordopjes zullen overigens niet bij iedereen even comfortabel aanvoelen en de constante druk van de plugjes kunnen bij gevoelige oren voor irritatie of zelfs infecties zorgen. De fabrikant waarschuwt in de handleiding dat te luid muziek afspelen met deze koptelefoon kan leiden tot permanente gehoorbeschadiging. De E3c is een van de weinige koptelefoons met een handleiding (twaalf pagina's), maar Shure neemt horen en koptelefoons dan ook serieus. Dat begint al met het koptelefoontje opzetten of noem het inbrengen. Dat gebeurt in zes stappen. 1) Met het draadje naar boven in het oor pluggen, 2) dan het oor tussen duim en wijsvinger omhoog en naar buiten trekken om de ingang prettig om de plug te laten sluiten, 3) dan de draadjes bovenlangs de oren naar het achterhoofd leiden waar ze elkaar in de nek ontmoeten en 4) daar het schuifje dat de draadjes bij elkaar houdt tot in de nek omhoogschuiven en dan tenslotte 5) over de rug naar de draagbare speler laten lopen. Dan zitten de draadjes niet in de weg en dat mag ook wel: een beetje beweging van de draadjes kan de plug in het oor bewegen en dat geeft een dof geluid direct in het oor. Shure raadt luisteraars overigens aan om regelmatig de oren te laten onderzoeken door een KNO-arts. En Shure raadt gebruik in het verkeer af: je hoort niets aankomen.

Shure levert de E3c `sound isolating headphones' met een klein rond koffertje met ritssluiting en de `fit kit' met diverse oordopjes. Verder is er nog een dun plastic staafje met aan een uiteinde een klein lusje van uiterst fijn ijzerdraad om de oordopjes schoon te maken. Shure raadt aan de oordopjes na gebruik met een antiseptisch middel schoon te maken. De E3c kost 179 dollar in de VS en dat zou dankzij de zwakke dollar omgerekend ongeveer 150 euro zijn. Maar goedkoper dan 199 euro bij New-Line (www.new-line.nl) lijkt niet mogelijk. Een behoorlijke uitgave voor een product waarvan het onzeker is of het wel prettig in het oor zal zitten. Shure biedt in de VS een niet-goed-geld-teruggarantie. New-Line.nl wijst erop dat retourrecht bij de wet is geregeld, maar dat er geen sporen van gebruik mogen zijn: `en dat is een beetje moeilijk bij een in-ear koptelefoon.' Wie op de schuimrubberen wegwerpdopjes moet vertrouwen, zal meer moeten betalen. Een zak met vijftig paar kost bij Shure ongeveer 100 euro, ofwel misschien wel 2 euro per dag extra.