Klysma-tv

De presentatie van Zomergasten mag onder de maat zijn, zoals ik gisteren schreef, het programma zit aan de goede kant van de schaal: inhoudelijke, rustige televisie. Aan de andere kant zit de televisie die alleen gemaakt wordt voor de kijkcijfers. Veel kijkers = goed programma. Is die televisie aantrekkelijker? Nee. Die televisie, die alleen maar gaat voor het effect, is vaak weerzinwekkend en ranzig.

Neem bijvoorbeeld de televisieavond van gisteren. Nou ja, één pareltje was er wel: de laatste aflevering van Familetrots (De Tokkies), de ontroerende en ontstellende semi-documentaire van de IKON. Jammer was wel dat de regie op een on-IKON-achtige, Frans-Brometterige manier zat te stoken in de familie. Jammer was ook dat de serie abrupt en onbevredigend eindigde toen Emile Ratelband vanuit het niets ten tonele verscheen.

Maar verder kon je gisteren ook de ranzige kant van televisie zien, bijvoorbeeld bij Extreme Makeover van Yorin. Een Amerikaanse serie waarin willekeurige mensen worden verrast met een geweldig cadeau: ze mogen zich kosteloos laten verbouwen door de plastisch chirurg! De show begint als Klussen met kijkers: eerst wordt het werk met een viltstift afgetekend op gezicht, borsten en buik. Daarna gaat het mes erin, en het implantaat, en de vetzuiger. Ik heb ondertussen zoveel liposucties gezien dat ik er rustig zelf een durf te doen.

En ik realiseerde me dat dit programma vier jaar geleden nog niet gekund had. Zo snel gaat de ontwikkeling op tv. Elk programma moet heftiger, extremer, harder zijn dan het voorgaande. Een nieuw televisieprogramma is goed als het een vorig programma overtreft en grenzen verlegt. Dat geldt zeker voor de commerciële zenders.

Een anekdote om te laten zien hoe hard het gaat. In 1999 presenteerde Bernard Hammelburg bij SBS6 een nieuwsrubriek onder de omineuze titel Morgen gebeurt het. Hammelburg zat zijn avonduitzending voor te bereiden toen de programmadirecteur van SBS, Bart in 't Hout, binnenstormde. ,,Jongens, GROOT NIEUWS!'' Hammelburg schrok op. ,,Er is geneukt in De Bus!''

Vandaag de dag zou dat nieuws geen indruk maken. Sterker nog, we zijn al weer een stuk verder. Mag ik even terug naar zondagavond? Geloof het of niet, maar Yorin bracht The best of Patty's Posse. Tot de hoogtepunten bleek een knallende ruzie met haar man te behoren. Alsof het niet raar genoeg is dat je zoiets laat filmen, uitzenden en herhalen, noemde Brard deze scène ook nog eens `historische televisie'. Ik had verwacht dat ze na deze compilatie van de buis zou verdwijnen. Maar nee: in De Telegraaf kondigt ze aan dat ze terugkomt met Patty's Fort. Daarin gaat ze zich on camera een klysma geven.

Waar eindigt deze ontwikkeling? Zijn er geen grenzen? In Fear Factor zie je mensen ingewanden eten, zich door honden laten bijten of in een bak met vogelspinnen gaan liggen. Choquerend, maar het kan een stapje verder. Op de Amerikaanse kabelzender VH1 zag ik onlangs The making of Fear Factor. Daar zie je `outtakes' van Fear Factor: mensen die wél door tarantula's gebeten worden, mensen die overgeven nadat ze kakkerlakken gegeten hebben en deelnemers die stuiptrekkend op de grond liggen. Donderdag begint Veronica in Nederland met Scare Tactics. Een verborgen camera filmt mensen die de stuipen op het lijf gejaagd worden (een man veinst een hartaanval om omstanders schrik aan te jagen. Leuk!).

Je vraagt je af: is dit de val van het Romeinse Rijk? Zitten we te kijken naar de teloorgang van de beschaving, met de televisie als de etalage daarvan?

Morgen verder.

In samenwerking met Rob Doeve