Flaneren in je mooiste pyjama

Onze correspondenten bekijken deze zomer hoe bewoners van `hun' land gekleed gaan. Inwoners van Shanghai zoeken graag verkoeling in hun pyjama, die van Peking schamen er zich niet voor hun dikke buik te tonen.

Wat is er koeler en aangenamer in de zomerse hitte dan een pyjama aan je lijf? In Shanghai dragen de mensen die niet zozeer binnen, maar juist graag op straat. Het gaat dan meestal niet om oude, afgedragen exemplaren, maar om mooie, netjes gestreken en niet al te versleten modellen. Een echte Shanghainees besteedt immers altijd zorg aan zijn uiterlijk.

Het opvallende gebruik heeft volgens sommigen te maken met het koloniale verleden van de stad. De Britten, Fransen en Amerikanen, die vanaf het midden van de negentiende eeuw tot in de jaren veertig van de vorige eeuw in de zogeheten concessiewijken van Shanghai woonden, zouden de gewoonte hebben gehad om in de hete, broeierige Shanghainese zomers voor het slapen nog even wat buiten te lopen in hun ochtendjas, hun pyjama of hun nachtjapon.

Het Chinese personeel dat hun opdrachtgevers zo zag, zou die gewoonte van hen hebben overgenomen. Dat dacht namelijk dat het dragen van nachtkleding op straat wel heel chique en modern moest zijn, want waarom zouden die rijke buitenlanders anders zo naar buiten gaan? Dat konden de inwoners van Shanghai, van oudsher de meest modebewuste stad van heel China, zich gewoonweg niet voorstellen.

Chinese historici komen nog met een andere verklaring. Kort na de dood van Mao Zedong in 1976 zouden de mensen pyjama's in het openbaar zijn gaan dragen als betaalbaar maar toch chique alternatief voor het Mao-pak. Katoen was op de bon, veel kleding was sleets en oud, en met het dragen van een pyjama was je fleuriger, aangenamer en rijker gekleed dan in je oude Mao-pak. Mensen met net iets meer geld liepen daarom graag in pyjama.

Ook vandaag de dag toont jong en oud zich nog in nachtkleding. Vooral 's zomers, maar niet alleen dan. Voor de koude, vochtige winters zijn er speciale dikke, gewatteerde pyjama's te koop die op straat heel gekleed staan.

Niet alleen 's avonds voor het slapen gaan, maar ook overdag is de pyjama op straat een zeer geaccepteerde dracht. Je kunt er je kleine, witte, langharige en platgeneusde hondje in uitlaten, maar je kunt er ook gerust in naar de supermarkt gaan of een tochtje maken op de brommer. Je kunt zelfs leuk in je pyjama flaneren met je nieuwste verovering aan je arm.

De overheid is overigens niet zo dol op al die nachtkleding op straat. Een paar jaar terug verschenen er opeens artikelen in de plaatselijke kranten waarin het dragen van pyjama's in het openbaar `niet beschaafd' werd genoemd. Die campagne lijkt inmiddels een stille dood gestorven, hoewel het aantal pyjamadragers op straat wel afneemt. Dat komt vooral doordat veel mensen nu anders wonen: niet meer in overbevolkte oude wijkjes zonder airco, maar in nieuwbouwflats die ruim, koel en comfortabel genoeg zijn om 's avonds gewoon binnen voor de tv te blijven zitten.

In Peking zie je ook wel pyjama's op straat, maar daar geven veel mensen de voorkeur eerder aan een lekker lubberend wit hemd met grote armsgaten, het liefst gedragen boven een korte of lange, ruim vallende katoenen broek. Dat staat minder elegant, maar de mensen zijn in Peking over het algemeen een stuk boerser dan de delicate, kleine en tengere types uit Shanghai.

Als je het warm hebt en je hebt geen korte broek aan, dan rol je gewoon je broekspijpen op. Daaronder komen niet alleen vrij bleke, meestal onbehaarde benen bloot, maar ook doorschijnende nylon herensokjes met een ingeweven motiefje, die weer gestoken zijn in zwarte leren instappers.

Maar dan ben je er nog niet: echt verkoeling krijg je pas als je ook je hemd of T-shirt omhoog rolt, zodat je blote buik volledig zichtbaar wordt. Vrouwen doen dat nooit, maar mannen des te vaker. Het maakt daarbij helemaal niets uit of je buik nu dik of dun, mooi of lelijk is, want anders dan in Shanghai gaat het er alleen maar om dat je lekker afkoelt. Als het echt te heet is, dan kun je ook je hemd helemaal uittrekken, maar dat wordt niet als erg netjes gezien. Twee jaar terug stoorde een lokale krant in Peking zich zelfs zo aan de blote basten van de mannen, dat ze gratis T-shirts gingen uitdelen om al die blote bovenlijven weer keurig in te pakken.

Deze zomer is er ook iets heel nieuws in de mode: een enorme zonneklep van donker, nauwelijks doorzichtig plastic die vrijwel je hele gezicht bedekt. Iedereen heeft plotseling zo'n ding op, en het maakt de communicatie er niet makkelijker op. Waar je vorig voorjaar bijna niemand op straat kon verstaan omdat iedereen een mondkapje droeg tegen de besmettelijke longziekte sars, heb je nu geen idee of de mensen je wel of niet aankijken. Het mooist staat zo'n zonneklep overigens boven een pyjama, of liever nog: boven een kogelronde, glimmende blote buik.

Zesde deel van een serie. Eerdere afleveringen zijn terug te lezen op www.nrc.nl