Reinout Oerlemans wil alleen met tv de beste zijn

Reinout Oerlemans (33) is allang geen underdog meer in Hilversum. Met zijn productiemaatschappij Eyeworks maakt hij komend seizoen tv-programma's voor bijna elk net. De Nationale IQ-test is aan 25 landen verkocht. Hoe groot kan hij groeien? ,,Reinout is iemand die zegt: `nu de EO nog'.''

In het huis van Reinout Oerlemans (33) in Amsterdam-Zuid staan vijf tv's. Via schotels op het dak kan hij duizenden kanalen ontvangen. Zijn werkdagen (minstens zes per week) beginnen met het opvragen van de kijkcijfers. Hij brengt steeds meer tijd door in het buitenland, want in België en Duitsland heeft zijn productiemaatschappij Eyeworks sinds dit jaar ook vestigingen.

De tijd dat Reinout Oerlemans (Arnie in de soapserie Goede Tijden, Slechte Tijden) als underdog in Hilversum probeerde programma's te slijten, is definitief voorbij. Eyeworks Media Group heeft 260 vaste medewerkers. Komend seizoen maakt het bedrijf programma's voor bijna alle commerciële en publieke netten. Zoals De grootste Nederlander voor de KRO, het nieuwe theaterprogramma van de AVRO en De vrouw van... voor SBS6, dat wordt gepresenteerd door de vrouw van Oerlemans, ex-wielrenster Daniëlle Overgaag. Daarnaast presenteert hijzelf ook: Idols en sinds vorig seizoen zijn eigen talkshow Pulse.

Veel van de programma's van Eyeworks zijn kopieën van formats die hun succes al bewezen hebben. Zo is Oerlemans ook groot geworden. ,,Het bedrijf is verschrikkelijk goed in het uitrollen van dezelfde formats in verschillende landen'', zegt regisseur Johan Nijenhuis (Costa, Volle Maan). Hij kent Oerlemans nog van Goede Tijden, Slechte Tijden. Nijenhuis was daar eerst opnameleider en later uitvoerend producent.

De inspiratie voor de belangrijkste Eyeworks-programma's haalde Oerlemans vooral uit tijdschriften. Zoals De Nationale IQ-test, die hij in 2001 als eerste groot programma verkocht aan BNN. Dat programma wordt inmiddels in 25 landen uitgezonden. In Nederland is voor vrijwel elke zender een variant op het testprogramma bedacht. Een andere belangrijk programmaformule is voor Oerlemans het lijstjesprogramma: de tien beste sporters, de tien mooiste vrouwen. Nijenhuis: ,,Als producent vind ik het heel erg slim, ik vraag me alleen af waar het ophoudt. Krijgen we straks een programma met de tien beste journaalitems van de vorige dag?''

De kritiek dat hij formules kopieert, deert Oerlemans niet. Hij is er trots op dat hij de programma's `uit de lucht plukt'. ,,Natuurlijk komen die lijstjes uit tijdschriften, maar wij hebben ingezien dat de tijd rijp was om er ook televisie van te maken.'' Hetzelfde geldt voor de real life soap over Frans Bauer die Eyeworks maakte. ,,Het idee om hem te volgen kwam helemaal niet van ons, maar wíj hebben hem overgehaald en er tv van gemaakt. Een idee is pas het begin.''

Joop van den Ende was degene die het talent Van Oerlemans ontdekte. Tijdens de opnames van Goede Tijden, Slechte Tijden schreef hij drie namen op een briefje van mensen die het in de toekomst zouden gaan maken. Daar was Oerlemans er een van. Maar het talent dat Van den Ende herkende was niet dat van een acteur. Er is feitelijk nooit iemand geweest die Oerlemans als acteur serieus heeft genomen, hij zelf ook niet. Hij zou net beginnen aan een studie rechten toen hij op straat werd gescout door een medewerkster van een castingbureau. Reinout werd als `Arnie' razend populair en speelde zes jaar in de serie.

Volgens Johan Nijenhuis viel Oerlemans bij Goede Tijden, Slechte Tijden op omdat hij ,,ontzettend pienter'' was. ,,Hij leerde zijn teksten razendsnel.'' Maar hij werd daardoor na een paar jaar ook een beetje lui, zegt Nijenhuis. Hij bood Oerlemans aan enkele afleveringen te regisseren. ,,Zo hadden ze JR ook langer bij Dallas weten te houden.'' Maar Oerlemans ging daar niet op in. Naar later bleek omdat Van den Ende hem toen ook al allerlei aanbiedingen deed.

Van den Ende had in Oerlemans het talent van een presentator gezien, en dat van een producent. Hij gaf hem de kans tv-ervaring op te doen door de straatprijzen uit te reiken in de show Postcode Bingo. Daarnaast richtte Oerlemans Eyeworks op. De afspraak was dat de programma's die hij bedacht, door Endemol geproduceerd zouden worden. Met De Nationale IQ-test bleek hij een gouden formule in handen te hebben. Maar dat programma leidde ook zijn vertrek in bij Endemol. Toen hij het programma in het buitenland wilde verkopen, kwam hij er achter dat John de Mol een soortgelijk concept probeerde te slijten. Oerlemans trok de deur bij Endemol achter zich dicht en begon voor zichzelf. Over de ruzie willen Oerlemans en De Mol nu beiden liever niets meer zeggen. Oerlemans: ,,Ik kan alleen zeggen dat je in de buurt van John altijd op je qui-vive moet zijn.''

Al in zijn soapperiode toonde Oerlemans zijn gevoel voor zaken. Het geld dat hij verdiende stak hij in onroerend goed. Hij bezit tientallen appartementen in Amsterdam. Maar geld is geen drijfveer, zegt hij. ,,Ik vind het leuk om scherp te onderhandelen en een goeie deal te sluiten, maar ik heb nooit iets wel of niet gedaan om geld.'' Bert van der Veer, oud-programmadirecteur van RTL, zegt: ,,Reinout komt uit een milieu waar geld verdienen geen doel op zich is, maar meer een vanzelfsprekende bijkomstigheid.''

Dat milieu was Haags en chic. Oerlemans en zijn twee oudere broers gingen naar het Vrijzinnig Christelijk Lyceum, de school waar ook de prinsen van Oranje op zaten. Hij hockeyde en speelde viool en piano. Zijn moeder is kunsthistorica, zijn vader tandarts. Het ondernemen heeft hij van hem, zegt Oerlemans. Zijn vader richtte het eerste tandartsenblad in Nederland op en was tevens de bedenker van een handig bakje voor tandartsinstrumenten.

De twee oudere broers van Oerlemans hebben beiden ook een eigen bedrijf. De een in reclame de andere in vermogensbeheer. Op school was Oerlemans populair. Toen hij meedeed aan de verkiezing voor de leerlingenraad was het min of meer ,,vanzelfsprekend'' dat hij daar ook in gekozen zou worden, zegt oud-klasgenoot Binnert de Beaufort. En toen hij in de raad gekozen was ,,sprak het een beetje vanzelf'' dat hij de voorzitter zou worden, zegt toenmalig leraar Anton Kalff. ,,Hij had flair en charme.'' Maar Oerlemans had soms ook ,,de luiheid die slimme leerlingen zich kunnen permitteren.''

Lui is hij nu zeker niet meer. Zelf zegt hij dat dat komt omdat hij voor het eerst iets doet dat hem echt ligt. ,,Ik was een goeie hockeyer en speelde ook goed piano en viool, maar ik wilde nooit de beste zijn. Nu is dat anders.''

Zijn gedrevenheid is een belangrijke factor in zijn succes, zegt Leo van der Goot, programmadirecteur bij RTL Nederland (RTL4, RTL5 en Yorin). Hij typeert Oerlemans als workaholic. ,,Hij is heel erg betrokken bij producties, zit dicht op de montage en wil erbij zijn op cruciale momenten.'' Bij nacht en ontij bestookt hij Van der Goot met ideeën in sms'jes. Oerlemans hoort liever geen nee. ,,Je ziet aan hem dat hij dan eigenlijk wil stampvoeten van woede.''

Ook Johan Nijenhuis ondervond dat Oerlemans graag wil dat de dingen op zijn manier gebeuren. Een poging om samen met Eyeworks een dramaserie voor Nederland 2 te maken, liep dit jaar uit op een rechtszaak. Het bedrijf van Nijenhuis, NL Film, wilde niet verder met Oerlemans omdat Eyeworks te weinig drama-expertise in huis bleek te hebben. Nijenhuis: ,,Ik had steeds het gevoel dat ik bijles stond te geven.'' De mensen om Oerlemans heen zagen drama vooral als ,,interessant stukje omzet''. Zelf is Nijenhuis niet vies van marktgericht denken, maar drama begint voor hem met ,,passie en risico's durven nemen''.

Toen duidelijk werd dat NL Film de dramaserie niet met Eyeworks, maar met Endemol wilde afmaken, kondigde Oerlemans direct gerechtelijke stappen aan. Wat Eyeworks betrof was het moment gepasseerd om te kunnen stoppen. Oerlemans: ,,In de grotemensenwereld is een afspraak een afspraak. We hadden een contract, dus hebben wij onze tanden laten zien.'' Uiteindelijk werd de zaak gesust en straks staan alledrie de bedrijven op de aftiteling. Nijenhuis is geschrokken van de hardheid van Oerlemans. ,,Het komt vaker voor dat je uit elkaar gaat als het niet werkt, hier ging het er meteen hard aan toe.''

Ook voor zichzelf kan Oerlemans hard zijn. Dat bleek vorig jaar, toen na zes maanden zwangerschap het kindje van Oerlemans en Overgaag in de baarmoeder overleed. De dag na de crematie presenteerde Oerlemans de finale van Idols. Oerlemans: ,,Voor ons was dit de manier om er mee om te gaan. Niet bij de pakken neerzitten, maar doorgaan en er staan.''

In zijn betrokkenheid bij het werk schuilt ook een gevaar, zeggen mensen die met hem werken. Als hij de kwaliteit wil behouden die hij nu levert, zal hij zijn ambities moeten indammen, denkt Van der Goot. ,,Het gevaar bestaat dat hij te weinig gaat creëren.''

Volgens Bert van der Veer bevindt het bedrijf van Oerlemans zich op een belangrijk kruispunt. ,,Reinout zou niet te veel moeten aanpakken. Ik heb de indruk dat hij voor kicks gaat. De kick dat hij de KRO binnensleept, de kick van buitenlandse vestigingen. Reinout is van de categorie: nu de EO nog. Maar kicks zijn op termijn niet interessant.''

Oerlemans ziet dat zijn bedrijf op een cruciaal punt is beland, maar denkt wel dat hij alle ballen in de lucht kan houden. ,,Groot worden is geen doel op zich.'' Maar het is ook niet zo dat hij dat niet zou willen. ,,Ik wil de kansen pakken die zich voordoen.''

Er zijn geen programma's die Oerlemans bij voorbaat niet wil maken. Ook een spermashow, zoals Endemol die wil produceren voor de Duitse tv (waarbij in een serie programma's wordt gezocht naar het beste zaad) behoort tot de mogelijkheden. Al vond Oerlemans dat het niet goed in de publiciteit is gebracht. ,,Het is een maatschappelijk gegeven dat er vrouwen zijn die geen man hebben en wel een kind willen. Dus daar kun je iets mee.''

Van Oerlemans hoeven we nooit, zoals van Joop van den Ende, een mea culpa te verwachten, waarin hij zijn voorgaande werk afdoet als pulp. ,,Ik sta volledig achter wat ik doe.'' Bert van der Veer: ,,Reinout staat dichter bij John dan bij Joop. Inhoudelijke waardering vindt hij niet zo interessant.''

Oerlemans is ook nog presentator van Pulse. Daar komt hij soms met gierende banden aangereden, na een deal te hebben gesloten in het buitenland. ,,Gelukkig kan ik vrij snel omschakelen.'' Maar Oerlemans is wel onzeker over zijn presentatiewerk. Na de opnames heeft hij geen idee of het goed was. ,,Dat moet ik backstage aan mensen vragen.''

Hij weet niet waarom hij presenteren enger vindt dan pitchen, het verkopen van programma's. ,,Bij een pitch voel je of een idee aankomt of niet. Tv is ongrijpbaarder.'' Inhoudelijk is zijn ambitie bescheiden. ,,Tv is: tell me a good story. Het gaat om verhalen vertellen. Ik ben er om te zorgen dat mijn gasten hun verhaaltjes goed kunnen vertellen.'' Die gasten komen opvallend vaak uit Eyeworks-producties. Zoals Frans Bauer, Gerard Joling en bijvoorbeeld acteurs uit de dramaserie De Band. Ook in het gelijknamige blad van uitgeverij Sanoma worden sterren in het zonnetje gezet.

Bert van der Veer vindt Oerlemans in Pulse ,,geen prikkelende personality''. ,,Het is gevaarloze televisie. Maar dat past bij de commerciële zenders.'' Harry de Winter, oud-oprichter van ID-TV vindt Pulse ,,geen echte talkshow''. ,,Het gaat helemaal nergens over. Het is een verzameling vraagjes aan sterretjes. `Hoe is het met je, wat doe je nu en wat zijn je plannen voor de toekomst'?'' Maar, concludeert De Winter, dit soort programma's wordt ook niet voor hem gemaakt, maar voor de jeugd. Zijn eigen praatprogramma, Wintertijd, is vorig seizoen opgeheven door RTL5.

Oerlemans vindt niet dat hij hoeft te kiezen tussen presenteren en produceren. ,,Voor mij is het één vak: televisie maken.'' Ook Nijenhuis vindt dat Oerlemans zijn belangrijkste talent in al zijn werk meeneemt. ,,Hij ís een presentator. Van ideeën, en van programma's.''